پەروین رەمەزان دوسكی
نێچیرڤان بارزانی سەروكێ هەرێما كوردستانێ ل فەرەنسا ل گەل ماكرون كومبو، ل كوشكی ئیلیزێ كو كوشكی سەروك كومار و جهێ كومبونەوەی گرنگن حكومەتا فەرەنسایە، ئامادەكاریەكا تەواو بو پێشوازی ل نێچیرڤان بارزانی، دووەمین سەروكێ هەرێما كوردستانێ هاتە كرن و هەروەسا ئەگەر ژلایێ مێژوویی ڤە بەرێ خو بكەینە پەیوەندیێن دناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و حكومەتا فەرەنسا ماوەیەكێ زورە پەیوەندیێن دوستانە هەنە، فرەنسوا ئولاند ئێكەم سەروك كومار بوو كو سەرەدانا كوردستانێ كری و پشتی سەرهلدانا پیروز ل سالا 1991ێ ژی، فرەنسا ئێكەم وەلات بو پێشنیارا دەڤەرا دژە فرین كری ل هەرێما كوردستانێ و هەروەسا ئێكەم وەلات بو پشتی كێشەیێن شانزدەی ئوكتوبەرێ بو چارەسەریا كێشەیا بانگەهێشی نێچیرڤان بارزانی كری، بو هندێ ببیتە هاریكار كو وان كێشانە چارەسەر بكەت. ئەزمونا حوكمی ل هەرێما كوردستانێ پشتی چەندین رویدانێن عیراقی ونیڤدەولەتی هاتە رویداین، وهەمیا پێكڤە كاودان ودەلیڤەكا گونجای پەیدا كر بۆ گەلێ كوردستانا عیراقێ داكو دەزگەهێن خۆ یێن سیاسی بدامەزرینیت. گرنگترین ڤان رویدانا كوچا ملیونی بوو یا گەلێ كوردستانێ پشتی سەرهلدانا پیروز لهەیڤا ئادارا 1991، ئەڤ كوچە وەرچەرخانەكا دیروكی بوو بۆ هەرێمێ، چونكی بوو ئەگەرێ دەرچوونا بڕیارا جڤاتا ئاسایشێ ژمارە 688 ل 5/4/1991، و پێرابوون و بڕیارێن نیڤدەولەتی یێن دویڤدا هاتینە وەرگرتن ژلایێ دەولەتێن هەڤپەیمان بۆ مایتێكرنێ ل عیراقێ بۆ پاراستنا گەلێ كورد ژحوكمەتا سەددامی، وەكی دامەزراندنا دەڤەرەكا ئارام ل باكورێ هێلا پەحناهییێ 36 ب رێكا پروسەیا دابین كرنا ئارامیێ (operation of provide comfort) كو هاتە بجهئینان برێكا دوو پێرابوونا: دامەزراندنا دەڤەرەكا ئارام (safe haven) و فەرزكرنا قەدەغەیا ئەسمانی ل باكورێ هێلا پەحناهییێ 36، و هەروەسا دەولەتێن هەڤپەیمان قەدەغەیا ئەسمانی ب هێزتر لێ كر ب رێكا دامەزراندنا بنگەهەكێ لەشكەری ل توركیا د گوتنێ چەكوچێ ئامادە (poised hammer). لوی دەمی حوكمەتا عیراقێ دەزگەهێن كارگێری و لەشكەری یێن عیراقی خوڤەكێشا ژ هەولێرێ و سلێمانیێ و دهوكێ و هندەك دەڤەرێن كەركوكێ و دیالا ل 26/11/1991، ئەو ژی پشتی سەرنەكەفتنا هەڤپەیڤینا دناڤبەرا بەرەیا كوردستانی و حوكمەتا عیراقێ و بڤی شێوەی عەردێن بن دەستهەلاتا حزبێن كوردستانی هاتنە ڤەبرین ژێ عیراقێ. لەورا بەرەیا كوردستانی بڕیاردا دەزگەهێن تەشریعی و بجهئینانێ و قەزائی بهێنە دامەزراندن ل وان دەڤەرا. ل 8/4/1992 بەرەیا كوردستانی دوو یاسا دەركرن، ئێك یاسایا هەلبژارتنا جڤاتا نشتیمانی یا كوردستانا عیراقێ بوو (یاسایا ژمارە 1 یا سالا 1992)، و دوو یاسایا هەلبژارتنا سەركردێ بزاڤا رزگاریخوازا كوردی بوو ( یاسایا ژمارە 2 یا سالا 1992).وپشتی هنگی ئێكەم هەلبژارتن هاتە كرن ل هەرێمێ بۆ هەلبژارتنا ئەندامێن جڤاتا نشتیمانی یا كوردستانی ل 19/5/1992 وئێكەم روینشتنا خۆ گرێدا ل 4/6/1992 وحوكمەتەك هاتە پێكئینان و بڤێ چەندێ ڤالاتیا تەشریعی وحكومی هاتە تژیكرن و هەرێم ژ قوناغا دەستهەلاتا (الامر الواقع) هاتە ڤەگوهاستن بۆ قوناغا دەستهەلاتا شەرعی.
