خەبات‮: ‬كارزان حەیدەر
هێشتا پرۆژەكان لە هەندێك شوێنی‮ ‬هەولێر نەپەڕیونەتەوە ئەوبەری‮ ‬بازگەكان،‮ ‬كە دەگەیتە قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر دەبینی‮ ‬هیچ پرۆژەیەكی‮ ‬خزمەتگوزاری‮ ‬نییە لە‮ ‬ڕێگاوبان و نەخۆشخانە و سەوزایی‮ ‬و ئاو و قوتابخانەی‮ ‬باش،‮ ‬بە قسەی‮ ‬قایمقامی‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێریش زیاتر لە‮ ‬200 ‮ ‬هەزار كەس لە پێكهاتەو نەتەوەی‮ ‬جیا لەو سنوورە فراوانە دەژین،‮ ‬بۆیە كێشەی‮ ‬كۆمەڵایەتی‮ ‬زۆر دروست دەبن و پۆلیس و دەزگا ئەمنیەكانیش هێشتا ئەو توانا باشەیان نییە بتوانن كۆنتڕۆڵی‮ ‬ئەو سنوورە فراوانە بكەن‮.‬
لە دیمانەیەكدا لەگەڵ(خەبات‮)‬،‮ ‬ئیبراهیم شێخەلڵا قایمقامی‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر باسی‮ ‬كەمی‮ ‬خزمەتگوزاری‮ ‬و زێدەڕۆیی‮ ‬بێ ژمارە دەكات‮.‬
سنووری‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر
ئیبراهیم شێخەڵا قایمقامی‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر،‮ ‬سنووری‮ ‬قەزاكەی‮ ‬دیاری‮ ‬كرد و بەقسەی‮ ‬ئەو،‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر لە سێ ناحیە پێك دێت لەگەڵ ناوەندی‮ ‬قەزا،‮ ‬ئەوانیش ناحیەی‮ ‬كەسنەزان كە سێ شارەوانی‮ ‬هەیە،‮ ‬مەلا ئۆمەر،‮ ‬شاوێس،‮ ‬كەسنەزان،‮ ‬لەگەڵ ناوەندی‮ ‬قەزا كە بنەسڵاوەیە،‮ ‬هاوكات ناحیەی‮ ‬دارەتوو و قوشتەپە،‮ ‬لە بازگەی‮ ‬شێراوە تاكو پردی‮ ‬بەستۆرە‮.‬
پێكهاتەی‮ ‬دانیتشوانەكەشی،‮ ‬ئاوارەی‮ ‬ناوخۆی‮ ‬كەركووك و دەوروبەری‮ ‬و‮ ‬ڕۆژئاوا و‮ ‬ڕۆژهەڵاتی‮ ‬كوردستان و ئاوارەی‮ ‬عەرەبی‮ ‬ناوەڕاست و باشوورن،‮ ‬جگە لە خەڵكی‮ ‬قەزاكە خۆی،‮ ‬پێكهاتەی‮ ‬كۆمەڵایەتی‮ ‬جیاوازی‮ ‬لە عەشیرەت و خێڵ و تیرە تێدایە‮.‬
بە پارەیەكی‮ ‬كەمی‮ ‬داهاتی‮ ‬فەرمانگەكان پرۆژە دەكرێت‮ ‬
هەر چەند‮ ‬ڕووبەڕێكی‮ ‬فراوان هەیە و دیاری‮ ‬كراوە بۆ سەوزایی،‮ ‬بەڵام كەمترین‮ ‬ڕێژەی‮ ‬سەوزایی‮ ‬لە قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر دەبیندرێت‮.‬
ئیبراهیم شێخەلڵا قایمقامی‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر دەڵێ‮: ‬لە نەبوونی‮ ‬توانای‮ ‬شارەوانی‮ ‬و نەبوونی‮ ‬ئاو،‮ ‬توانیومانە تەنها‮ ‬یەك پارك بەناوی‮ ‬نەمران لە نزیك شارەوانی‮ ‬دروست بكەین لەگەڵ‮ ‬یەك دوو شوێنی‮ ‬دیكە كە سەوزایمان لێ چاندووە،‮ ‬جگەلەوە بودجەمان نەبووە‮ ‬ڕووبەڕی‮ ‬سەوزایی‮ ‬زیاد بكەین‮.‬
200‮ ‬هەزار كەس بێ نەخۆشخانەیە
200‮ ‬هەزار كەس لە قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر بێ نەخۆشخانەن،‮ ‬بۆ هەر نەخۆشیەكی‮ ‬گەورەو بچووك دەبێ بچنە هەولێر هەر چەندە ئەگەر حاڵەتیان تەنگەتاو بێ و پێویستی‮ ‬بە فریاكەوتن بێ‮.‬
قایمقامی‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر دەڵێ‮: ‬كەموكوڕی‮ ‬لە سێكتەری‮ ‬تەندروستی‮ ‬هەیە هەر لەو بڕە دەرمانەی‮ ‬كە بۆ قەزاكە دێ،‮ ‬تا دەگاتە نەبوونی‮ ‬نەخۆشخانەیەكی‮ ‬باشی‮ ‬حكومی‮ ‬كە هاووڵاتیان ناچار دەكات بۆ نەخۆشی‮ ‬بچووكیش بچنە هەولێر‮.‬
ئیبراهیم شێخەلڵا دووپاتی‮ ‬كردەوە،‮ ‬نەبوونی‮ ‬نەخۆشخانەیەكی‮ ‬گەورەی‮ ‬حكومی‮ ‬لە قەزاكە گرفتێكی‮ ‬گەورەیە و پێویستە وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬حكوومەتی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان بیخاتە نێو پلانی‮ ‬خۆی‮ ‬بۆ جێبەجێكردن‮.‬
نەبوونی‮ ‬بودجە‮ ‬
هیچ بودجەیەك ئێستا لە قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر لەبەر دەست نییە بۆ جێبەجێكردنی‮ ‬پرۆژە خزمەتگوزاریەكان،‮ ‬هەر لەبەر ئەوە قایمقامیەتی‮ ‬قەزاكە پشتی‮ ‬بە‮ ‬ڕێژەیەكی‮ ‬كەمی‮ ‬داهاتی‮ ‬فەرمانگەكانی‮ ‬بەستووە تا بتوانێ چەند پرۆژەیەكی‮ ‬بچووكی‮ ‬خزمەتگوزاری‮ ‬پێ جێبەجێ بكات‮.‬
ئیبراهیم شێخەلڵا ئاشكرای‮ ‬كرد بۆ پرۆژە خزمەتگوزاریەكان پشتیان بە داهاتی‮ ‬شارەوانیەكان بەستووە كە‮ ‬ڕێژەكەی‮ ‬17% یە‮ ‬و لە پرۆژەی‮ ‬كورت مەودا خەرج دەكرێت‮.‬
لە سێكتەری‮ ‬كارەباش،‮ ‬8% ی‮ ‬داهاتیان بۆ دەگەڕێتەوە و لە تۆڕەكانی‮ ‬كارەبا خەرجی‮ ‬دەكەن،‮ ‬لە ئاویش‮ ‬40% ی‮ ‬داهاتیان بۆ دێتەوە و لە پرۆژەكانی‮ ‬ئاو خەرجی‮ ‬دەكەن هەرچەند دەوڵەمەند و خێرخوازان و كۆمپانیاكان هەندێجار هاوكاریان دەكات لە پرۆژەكانی‮ ‬ئاو لە چەند گەڕەكێك و شوێنێكی‮ ‬قەزاكە،‮ ‬قایمقامی‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر دەشڵێ‮:”‬بڕیارە لە ئەنجومەنی‮ ‬وەزیران بودجەیەك تەرخان بكرێت بۆ ئەوەی‮ ‬پرۆژەكانی‮ ‬پێ جێبەجێ بكەین‮.‬
ڕەوشی‮ ‬ئەمنی
هەرچەند لە‮ ‬ڕووی‮ ‬ئاسایشەوە قەزای‮ ‬هەولێر ئارامەو پارێزراوە،‮ ‬بەڵام بەهۆی‮ ‬سنووری‮ ‬فراوانیەوە،‮ ‬پێویستی‮ ‬بە پۆلیس و ئاسایشی‮ ‬زیاتر و توانی‮ ‬باشتر هەیە بۆ كۆنتڕۆڵكردنی‮.‬
قایمقامی‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر دەڵێ‮:”‬لەهەر خافڵ بوونێك،‮ ‬زێدەڕۆییەكی‮ ‬زۆر دەكرێتە سەر زەویە بەردەڵانەكان و كشتوكاڵیەكان،‮ ‬بەهۆی‮ ‬ئەوەی‮ ‬خەڵكێكی‮ ‬زۆری‮ ‬پێكهاتەو نەتەوە و عەشیرەت و خێڵی‮ ‬جیاوازی‮ ‬تێدایە،‮ ‬زۆر جار كێشەی‮ ‬كۆمەڵایەتی‮ ‬دروست دەبێ و بەو توانا كەمەی‮ ‬پۆلیس و ئاسایش هەیەتی،‮ ‬ناتوانێ ئەركەكەی‮ ‬خۆی‮ ‬بە تەواوی‮ ‬جێەبەجێ بكات
بە هەزاران حاڵەتی‮ ‬زێدەڕۆیی‮ ‬لەسەر زەوی‮ ‬كشتوكاڵی‮ ‬و بەردەڵانی‮ ‬هەیە
ڕێگە گرتن و لادانی‮ ‬ئەو هەزاران حاڵەتی‮ ‬زێدەڕۆییەی‮ ‬كراوەتە سەر زەویە كشتوكاڵی‮ ‬و بەردەڵانیەكان بەشێوەیەك زەحمەت بووە،‮ ‬پەرلەمانی‮ ‬كوردستان دەیەوێ‮ ‬ڕێگە چارەیان بۆ بدۆزێتەوە،‮ ‬بەڵام‮ ‬ڕێگە چارەیەكە خزمەت بە نیشتیمان ناكات،‮ ‬بەڵكو چاو داخستنە بەرامبەر تاوانی‮ ‬دەست بەسەرداگرتنی‮ ‬موڵكی‮ ‬گشتی‮.‬
قایمقامی‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر ئاشكرای‮ ‬دەكات،‮ ‬بە هەزاران حاڵەتی‮ ‬زێدەڕۆیی‮ ‬تۆمار كراوە،‮ ‬بەتایبەت لەسەر‮ ‬ڕێگای‮ ‬پیرمام تا دەگاتە كەسنەزان و پشتی‮ ‬بەرزاییەكانی‮ ‬كەسنەزان،‮ ‬لە بنەسڵاوەو دارەتوو و قوشتەپەش بەهەمان شێوە،‮ ‬لەسەر زەویە كشتوكاڵی‮ ‬و بەردەڵانیەكان زێدەڕۆیی‮ ‬كراوە‮.‬
بۆ چارەسەری‮ ‬ئەو هەزاران حاڵەتی‮ ‬زێدەڕۆییە،‮ ‬ئیبراهیم شێخەلڵا دەڵێ‮:”‬بەپێی‮ ‬یاسای‮ ‬ژمارە‮ ‬3 ی‮ ‬ساڵی‮ ‬2018 ‮ ‬كە لە پەرلەمانی‮ ‬كوردستان دەرچووە،‮ ‬چارەسەری‮ ‬كێشەی‮ ‬زێدەڕۆیی‮ ‬بەو شێوەیە كراوە،‮ ‬لیژنەیەك لە سنووری‮ ‬شارەوانی‮ ‬و لیژنەیەكیش لە دەرەوەی‮ ‬سنووری‮ ‬شارەوانی‮ ‬پێكهێندراوە بۆ ئەوەی‮ ‬ڕێگری‮ ‬بكات لە زێدەڕۆی‮ ‬كردن دوای‮ ‬دەرچوونی‮ ‬ئەو‮ ‬یاسایە‮.‬
بەڵام ئەو زێدەڕۆییەی‮ ‬پێش ئەو دەرچوونی‮ ‬ئەو‮ ‬یاسایە كراوە،‮ ‬چارەسەریان بۆ دەدۆزرێتەوە لە تەملیك كردن و بەكرێدان و هەڵوەشاندنەوە‮.‬
قایمقامی‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر بە كورتی‮ ‬و كرمانجی‮ ‬گوتی‮:”‬بەپێی‮ ‬ئەو‮ ‬یاسایەی‮ ‬ساڵی‮ ‬2018، ئەوەی‮ ‬پێشی‮ ‬دەرچوونی‮ ‬یاساكە زێدەڕۆیی‮ ‬كردبێ چارەسەری‮ ‬بۆ دەدۆزرێتەوە،‮ ‬ئەوەی‮ ‬دوای‮ ‬ئەو‮ ‬یاسایە زێدەڕۆیە كردبێ،‮ ‬لێی‮ ‬هەڵدەگیرێت‮.‬
قەزایەكی‮ ‬بێ‮ ‬ڕێگاو بان و شوێنی‮ ‬كات بەسەر بردن
جێی‮ ‬تێڕامان و پرسیارە،‮ ‬قەزایەكی‮ ‬سەر بە هەولێر كە خەریكە دەبێتە گەڕێكێكی‮ ‬دیكە لە هەولێر،‮ ‬هێندە بێ خزمەتگوزاری‮ ‬بێ‮.‬
ئەگەر گەڕانێك بكەی‮ ‬بە بنەسڵاوەكە قایمقامیەتی‮ ‬قەزای‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێری‮ ‬لێیە،‮ ‬پێت سەیرە نیمچە شارێك‮ ‬ڕێگاو بانی‮ ‬نییە و شوێنی‮ ‬سەوزایی‮ ‬و باخ و گوڵەكانیشی‮ ‬بوونەتە زبڵخانە،‮ ‬نە گەنجان شوێنێكیان هەیە بۆ خۆیان كۆببنەوەو كاتی‮ ‬لێ بەسەر ببەن‮ ‬یان لە‮ ‬یاریگایەك‮ ‬یاریەكی‮ ‬وەرزشی‮ ‬لێ بكەن،‮ ‬نە منداڵانیش شوێنێكیان هەیە‮ ‬یاری‮ ‬لێ بكەن،‮ ‬هەمیشە دەیان بینی‮ ‬لەنێو تۆز و خۆڵ چاویان بزربووە،‮ ‬ئەگەر ئێوارەش دابێ،‮ ‬خانەوادەكان شوێنێك شك نابەن بچن كاتێكی‮ ‬خۆشی‮ ‬لێ بەسەر ببەن،‮ ‬ژیان بۆ ئەوان جۆرێكی‮ ‬دیكەیەو بۆ هەناسە هەڵمژینێك دەبێ بێنەوە نێو شار،‮ ‬بۆ هەمووانیش ئەوە ناگونجێ‮.‬
سێكتەری‮ ‬پەروەردە
دووجار پەیوەندیمان بە بەڕێوەبەری‮ ‬پەروەردەی‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر مامۆستا سابیر حەمەد كانەبی‮ ‬كرد بۆ ئەوەی‮ ‬لە بارەی‮ ‬ڕەوشی‮ ‬پەروەردەی‮ ‬سنوورەكە پرسیاری‮ ‬لێ بكەین،‮ ‬وەڵامی‮ ‬پەیوەندییەكەی‮ ‬نەداینەوە هەرچەند‮ ‬14 ی‮ ‬حوزەیران پشووی‮ ‬فەرمی‮ ‬بوو،‮ ‬ئەوەش بەڵگەیە لەسەر ئەوەی‮ ‬بەڕێوەبەری‮ ‬پەروەردەی‮ ‬دەشتی‮ ‬هەولێر وەڵامی‮ ‬پەیوەندی‮ ‬هاوڵاتیان ناداتەوە،‮ ‬ڕەنگە سێكتەری‮ ‬پەروەردە كێشەكانی‮ ‬كەمتر نەبی‮ ‬لە كێشەكانی‮ ‬سێكتەری‮ ‬تەندروستی‮ ‬و خزمەتگوزاری‮ ‬و‮ ‬ڕێگاوبان لە قەزاكە،‮ ‬ئەگەر زیاتر نەبێ‮.‬