خەبات: تریفە ئازاد
غەفوور مەخمووری سكرتێری گشتیی یەكێتیی نەتەوەیی دیموكراتی كوردستان (YNDK) لە گفتوگۆیەكیدا لەگەڵ رۆژنامەی خەبات سەبارەت بە پرسی كاراكردنەوەی دامەزراوەی سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان و پێكهێنانی كابینەی نۆیەمی حكوومەتی هەرێمی كوردستان و پەیوەندی نێوان لایەنە سیاسییەكانی كوردستان و رەوشی ناوچەكانی دەرەوەی هەرێمی كوردستان و پەیوەندی نێوان هەولێر و بەغدا، روانینی خۆی خستەڕوو. خەبات: بۆچوونی بەڕێزتان لەسەر كاراكردنەوەی دامەزراوەی سەرۆكایەتی هەرێم و هەڵبژاردنی ڕێزدار نێچیرڤان بارزانی چییە؟ غەفوور مەخمووری: كاركراكردنەوەی دامەزراوەی سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان پێویست بوو، بۆ ئەوەی بتوانێت لەسەر ئاستی ناوخۆ و ناوچەكە و جیهانی دەرەوەدا پەیوەندییەكانی كوردستان رێكبخاتەوە و هەوڵبدات پارێزگاری لە پێگەی كوردستان بكات و زیاتر بەهێزی بكات، كەسایەتی و ئەزموونی بەڕێز كاك نێچیرڤان بارزانی لەو پێگەیەدا دەتوانێت وا بكات، كەوا سەرۆكایەتیی هەرێمی كوردستان ببێتە ماڵێكی گەورە بۆ هەموو كوردستانیان، بۆ ئەمەش پێویستە بەڕێز كاك نێچیرڤان بارزانی بە یەك چاو سەیری هاووڵاتییانی كوردستان و لایەنە سیاسییەكان بكات و لە خەمی چارەسەركردنی گرفتەكانیان و چۆنییەتی پێشخستنی پرۆسەی سیاسیی كوردستاندا بێت. خەبات: پێتوایە حكوومەتی داهاتوو چۆن دەبێت؟ غەفوور مەخمووری: ئومێدمان زۆرە كە كابینەی نۆیەمی حكوومەتی كوردستان بتوانێت كار بكات بۆ سیستماتیكردنی دەزگا و دامەزراوەكانی كوردستان و رێكخستنەوەی سەرلەنوێی ئیشوكارەكانی حكوومەت، ئومێد دەكەین، كەوا بەڕێز كاك مەسرور بارزانی وەك سەرۆكی حكوومەتی كوردستان بتوانێت ئاستەنگ و گرفتەكانی كابینەكانی پێشوو دەرباز بكات، پێویستە كابینەی نۆیەمی حكوومەتی كوردستان رەنگدانەوەی واقیعی سیاسی و نەتەوەیی و ئایینی و كولتووری كوردستان بێت، لەم روانگەیەوە پێویستە حكوومەت كار لەسەر ئەوە بكات، كە نوێنەری زۆربەی لایەنە سیاسییەكان و ئاشوورییەكان و توركمانەكان و ئێزیدییەكان لە حكوومەتدا بەشداربن، ئەمە وادەكات حكوومەت بەهێزتر بێت، بەڵام ئەگەر حكوومەت بوو بە حكوومەتی چەند لایەنێكی سیاسیی دیاریكراو، توانای چارەسەری كێشەكانی كەمتر دەبێت، باوەڕ دەكەین كەسایەتی و ئەزموونی بەڕێز كاك مەسرور بارزانی لەو پێگەیەدا فاكتەر دەبێت بۆ كاری باشتر نەك كۆپیكردنەوەی رابردوو. خەبات: ئایا ئیستا پەیوەندی لایەنەكان چۆن دەبینی؟ غەفوور مەخمووری: بەداخەوە بارودۆخی ناوخۆیی كوردستان باش نییە و پەیوەندی نێوان پارچەكانی كوردستان و حزبەكان لە ئاستێكی خراپدایە، باشووری كوردستان لە دوای راپەڕینی بەهاری1991 بە كۆمەڵێ هەوراز و نشێودا تێپەڕیوە، وەكو ئەزموونی حوكمداری گەلی كوردستان بێ كێشەو بێ گرفت نەبووە، بەڵام سەرەڕای ئاستەنگەكان توانیویەتی لەسەر پێی خۆی بوەستێت، بێگومان لە تەواوی جیهاندا حكوومەت نییە بێ گرفت و بێ كێشە بێت، بەڵام كێشە و گرفتەكان لە كۆمەڵگایەكەوە بۆ كۆمەڵگایەكی دیكە جیان، ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ئاستی تێگەشتن لە سیستەمی حوكمداری لە هەر كۆمەڵگایەكدا. پێویستە لایەنە سیاسییە ناكۆكەكان بە دیدگایەكی سەردەمییانە سیاسەتی نوێی جیهان بخوێننەوە و رەچاوی بەرژەوەندی نەتەوەیی و نیشتمانی بكەن. پێویستە لایەنە ناكۆكەكانی باشووری كوردستان، رەچاوی هەستیاری بارودۆخی كوردستان بكەن و وەكو رێزگرتن لە خوێنی پاكی شەهیدان و قارەمانێتی پێشمەرگە و خۆڕاگری گەلی كوردستان، ناكۆكییەكانیان بخەنە لاوە و بگەڕێنەوە سەرمێزی دیالۆگ و لەیەكترگەیشتن، لەبەر ئەوەی سەردەم سەردەمی دیالۆگ و لە یەكترگەیشتن و لەهەڤهاتنە، بۆ رێكخستنەوەی ناوەندی سیاسیی كوردستان، پێویستە بەزووترین كات (ئەنجوومەنی سیاسیی كوردستان) لە تەواوی هێز و لایەنە سیاسییەكانی باشووری كوردستان پێكبهێندرێت و ئەم ئەنجوومەنە وەكو پاڵپشتێكی سیاسی بۆ دەسەڵاتی سیاسیی كوردستان لە كار دابێت و رۆڵی راوێژكاری ببینێت و لەكاتی هاتنەپێشی قەیرانەكاندا بە پرۆژە و كارنامەی هاوبەشی سیاسی هاوكاربێت. خەبات : كێشە زۆرە لە ناوچە كوردستانیەكانی دەرەوەی هەرێم، چی بكرێت بۆ چارەسەركردنی ئەو كێشانە؟ غەفوور مەخمووری : چارەسەرنەبوونی كێشەی ناوچە كێشەلەسەرەكانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێمی كوردستان، بەشێكی دەگەڕێتەوە بۆ ناكۆكی نێوان لایەنە سیاسییەكانی كوردستان و بەشێكی دیكەشی دەگەڕێتەوە بۆ بێ بەڵێنی حكوومەتی عێراق و جێبەجێنەكردنی ماددەی 140ی دەستووری عێراق، ئێستاش ئەو ناوچانە لە رەوشێكی زۆر خراپدان بە تایبەت دوای رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەری 2017رەوشی كەركووك و مەخموور و خانەقین و شنگال و شوێنەكانی دیكە زۆر ئاڵۆز خراپ بووە، تاكە چارەسەریش بۆ كیشەی ئەو ناوچانە یەكدەنگی و هاوهەڵوێستی و هاوكاری نێوان لایەنە سیاسییەكانی كوردستانە. خەبات: ئایا دەتواندرێت كێشەكانی نێوان هەرێم و بەغدا چارەسەر بكرێن؟ غەفوور مەخمووری: گەڕانەوەی كورد بۆ بەغدا و بەشداربوونەوەی لە پرۆسەی سیاسیی عێراق بەو رەوشەی ئێستای، كەوا زۆربەی لایەنە كوردستانییەكان لەگەڵ یەك ناكۆكن و سازانی كوردستانی وەك جاران نەماوە، ئەوە وایكردووە كورد لە بەغدا بە لاوازی سەیر بكرێت، ئەمە لە لایەك لە لایەكی دیكەوە رووداوەكانی 16ی ئۆكتۆبەری 2017درزی خستە یەكڕیزی كوردستانی و سازانی كوردستانی نەهێشت، ئەمەش وایكردووە بەغدا بە چاوی كاراكتەرێكی لاواز و پێكناكۆك لە كورد بڕوانێت، بۆیە پێویستە سەركردایەتیی سیاسیی كوردستان هەڵوەستەی جددی لەسەر ئەم خاڵانە بكات. لەبەر ئەوەی سەركردایەتیی كورد لە كاتی رووخانی رژێمی پێشووی عێراق لە 2003ەوە تا ئێستا لە حكوومەتە یەك لەدوای یەكەكانی عێراقدا بەشدار دەبێت و بەردەوام لە دانوستان و گفتوگۆدایە بۆ وەدەستهێنانی خواستەكانی گەلی كوردستان، كەچی تائێستا پرسەكان بە هەڵواسراوی ماونەتەوە و چارەسەرنەكراون، عەلاوی چارەسەری دۆسیەی كوردی بۆ جەعفەری بەجێهێشت، جەعفەری دۆسیەی كوردی بۆ مالیكی بەجێهێشت، هەموو لایەكیش دەزانین مالیكی لە جیاتی چارەسەر دۆسیەكەی پڕكێشە و ئاڵۆزتر كرد و بۆ عەبادی جێهێشت، عەبادیش گۆڵمەزێكی ناوەتەوە كێشەكانی قووڵتركردووەتەوە و بۆ عادل عەبدولمەهدی جێهێشتووە، دڵنیابن عەبدولمەهدیش بۆ ئەوەی دوای خۆی جێدەهێڵێت، بۆیە پێویستە سەركردایەتیی سیاسیی كوردستان بەو دەستی دەستییە رازی نەبێت و بەڕاوێژ لەگەڵ تەواوی لایەنە سیاسییەكانی باشووری كوردستان بڕیاری نەتەوەیی و نیشتمانی و یەكلاییكەرەوەی خۆی بدات و بە زووترین كات ئەنجوومەنێكی سیاسی لە تەواوی لایەنە سیاسییەكانی كوردستان پێكبهێنێت بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ عێراق، ئەو ئەنجوومەنە بڕیار بدات. ئەو رەوشەی ئێستا كەوا كوردی تێدایە لە سەركردایەتی سیاسیی كوردستان دەخوازێت سوودی لێوەربگرێت و لەدەستی نەدات و بە هاوكاری و پشتیوانی لایەنە سیاسییەكانی كوردستان وەك لەسەرەوە ئاماژەمان پێدا ئەنجوومەنی سیاسی یا بەرەیەكی فراوانی كوردستانی پێكبهێنێت و هیچ لایەنێك پەراوێز نەخات، لەبەر ئەوەی هەموو لایەكمان دڵسۆزی بەشێكی زۆری لایەنە سیاسییەكانی كوردستان دەبینین كەوا چۆن بەرەڤانی لەدەستكەوتەكانی گەلی كوردستان دەكەن و پشتیوانی سەركردایەتیی سیاسی كوردستانن، لەم رەوشەدا پێویستە بە گیانێكی كوردستانییانە كار بكەین و راوێژی تەواو لەنێوان هەموو لایەنە سیاسییە كوردستانییەكاندا هەبێت، بێگومان ئەگەر بەو ئاراستەیە كار نەكەین لە ناوخۆی كوردستان و لەسەر ئاستی عێراق و ناوچەكەش بە لاوازی سەیر دەكرێین، بۆیە تەنها و تەنها یەكڕیزی و یەكدەنگی و هاوهەڵوێستی نێوانمان دەتوانێت كێشە و ناكۆكییەكانی نێوان هەولێر و بەغدا چارەسەر بكات.
