خەبات: سەفەر یوسف میرخان ژاژوكی
كاتێ سەیری لاپەڕەكانی مێژووی خەباتی پڕ لە بەرخودان و تێكۆشانی كوردستان دەكەین دەبینین بە هەزاران تۆماری جوامێران و سەروەریی لە پێناو ئازادی و گەیشتن بە هیوا و ئاواتی رزگاری نەخشێنراوە، كە لە بەشێك لەو مێژووەشدا چیرۆكی زۆر قارەمان بەرجەستەن كە لە رێگەی سەربەخۆیی و ئازادیی و دیموكراتی خەباتیان كردووە و بۆ رێبازی كوردایەتی گیانی خۆیان كردووەتە قوربانی، شەهیدی فەرماندە(ئەسكەندەر گەردی )یەكێك لەو تێكۆشەرانەیە كە گیانی خۆی فیدای خاكی پیرۆزی كوردستان كرد.
لیوا (عەزیز وەیسی) فەرماندەی فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی بەم شێوە باسی فیداكاری شەهیدی فەرماندە عەمید(ئەسكەندەر گەردی) كرد: سەرفرازترین كەس ئەو كەسەیە كە لە رێگای خاك و نیشتمان شەهید دەبێت، بۆیە شەهید عەمید(ئەسكەندەری گەردی) لە رێگای سەرفرازی لە پێناو نیشتمانی شەهید بوو ئەو یەكێك لەو كەسانە بوو كە هەمیشە شوێنی لە ناو هەڤاڵەكان دیار بوو، كەسێكی زۆر لێهاتوو بووە و رۆژانە دانیشتمانلەگەڵ یەك هەبووە و شەهیدی فەرماندە عەمید(ئەسكەندەر گەردی) كەسێك بووە كە شارەزای هونەری لەشكری و زانستی لەشكری و فەرماندەیەكی لێهاتوو و دیار بووە، لە شەڕی داعش رۆڵێكی كاریگەری هەبووە، زۆربەی سەركەوتن بۆ ئەو دەگەرێتەوە، چونكە تۆپخانەی ئێمە لە دەستی ئەو دا بوو و لە هەر شوێنێك دەچووینە بەرەكانی شەڕ،ئەو رۆڵێكی كاریگەری هەبوو،شەهید بوونی لە پێناو كوردستان جێگای شەڕەفە، عەمید ئەسكەندەر دەمێنت وەك سمبوڵ و میرخاس و قارەمانێك.
بەرێز(نەوزاد هادی )پارێزگای هەولێر هاوڕیێ گەنجایەتی و هەڤاڵی نزیكی شەهیدی فەرماندە عەمید(ئەسكەندەر گەردی) بووە، بەمشێوە باسی یادەورییەكانی كرد: شەهید ئەسكەندەر گەردی لە كۆتاییەكانی ساڵەكانی 70 و 80 پێكەوە بووین لە سەرەتای گەنجایەتی و لەگەرەك پێكەوە بووین، من و شەهید ئەسكەندەر و مامۆستا فارس پێكەوە بووین و زۆر لە یەك نزیك بووین و بە پارتی ناسراو بووین و پاڵپشتی رێبازی بارزانیی نەمر و یەك بڕوامان هەبووە، شەهید(ئەسكەندەر) كەسێكی دیاری ناو گەردییەكان و كوڕی (فەریق ئاغا گەردی) بووە، بەهەقیقەت شەهید(ئەسكەندەر) مرۆڤێكی بەرجەستە و جێی متمانە و دڵسۆز بووە ، هەموو ئاوات و خواستەكانی پێشەرگایەتی بووە، لە خۆپێشاندانەكانی ئەو كات زۆر بەشداریمان كرد و شەهید(ئەسكەندەر) پاڵپشتی بەشداربووەكان و یەك هەڵویست بووە، لە قۆناغی ناوەندی و ئامادەیی پێكەوە بووین دواتر من لە كۆلێژی ئەندازیاری، شەهید(ئەسكەندەر گەردی) لە كۆڵیژی سەربازی و مامۆستا فارس لە كۆلێژی ئاداب درێژەمان بە خوێندندا، بەڵام هەمیشە ئاگامان لەیەك بوو و بەردەوام بووین بۆ خزمەتكردن بە رێبازی بارزانیی نەمر، بەحقیقەت یاد و یادەوەرییەكان زۆر هەنە و لە زۆر خۆشی و ناخۆشی پێكەوە بووین، زۆر شانازی بە شەهید ئەسكەندەر دەكەم كە گەلێكی دۆست بووین، كاتی شەهیدبوونی بۆ ئێمە زۆ هەواڵێكی ناخۆش بوو، ئەو شارەزاەییەكی تەواوی لە بواری سەربازی هەبووە و دەرفەتێكی تری بۆ روخسا لە ریزەكانی فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی و هێزی پێشمەرگەی كوردستان خەبات بكات و هەموو توانانەكانی لە شەری داعش بەكارهێنا.
لیوا (سەید هەژار) جێگری فەرماندەی فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی باسی قارەمانیەتی شەهیدی فەرماندە عەمید(ئەسكەندەر گەردی) كرد: بەراستی نازانم چۆن وەسفی ئەو شێرە پیاوە بكەم و شەهید عەمید ئەسكەندەر یادی بەخێر،پیاوێكی بەوەفابوو بۆ خاك و نیشتمان و بۆ هەڤاڵەكانی لەكاتی شەڕ و لە ناخۆشی و خۆشیدا فەرماندەیەكی دڵسۆز لە ناو هەڤاڵ و هاوسەنگەرانی. لە شەڕەكانی دژی تیرۆریستانی داعش دەورێكی زۆر هەبووە لە شەڕی پردێ كە باشترین رۆڵی هەبووە كە هەموو هاوسەنگەرانی شاهیدی بۆ قارەمانیەتی ئەو دەدەن. بۆیە خۆشەویستی ئەو لە ناو دڵی ئێمەدایە و بەڵێن بە رێبازی شەهیدی فەرماندە عەمید( ئەسكەندەر گەردی) دەدەین لە سەر رێبازی پیرۆزی بارزانیی نەمر بەردەوام دەبین تاكو دڵۆپێكی خوێن لە لەشماندا بێت. تاكو كورد دەبێتە خاوەن دەوڵەتی كوردستان لە سەردەستی سەرۆك بارزانی.
لیوا (بەهجەت تەیمەز سێلكی) ئەندامی فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی ئەویش بەمشێوەیە باسی ئازایەتی شەهیدی كرد: شەهید عەمید ئەسكەندەر گەردی لە كردەوە گەورە و لە دەربرین سادە،لەسەرەتای دامەزراندنی فەرماندەییمان، شەهید ئەوكات پلەی (موقەدەم) بوو لە هەڵسوكەوتدا دیار بوو لە ڕووی تواناسازی و داهێنانی سەربازیدا فەرماندەیەكی بە توانایە و لە كاركردندا هەست بە ماندووبوون ناكات. لە رووی كەسایەتی جوامێر و لە رووی سەربازی پسپۆر و شارەزا و هەر زوو زانستی سەربازی و ئەركی پێشمەرگایەتی ئاوێتەی یەكتر كردوو لەگەڵ بارودۆخ گونجانی دروست كرد، لە هەموو ئەو قۆناغانەی لە دوای ئازادی عێراق گوزەرمان كرد پرۆژە و دیدگای تایبەت بە خۆی هەبوو، جگە لە دروست كردنی (هێزی پاڵپشت) كە مایەی پشت ئەستوریمان بوو لە سەنگەری بەرگری، ئامانجی دوژمنانی بە ئاسانی دەپێكا و هەلی سەركەوتنەكانی ئاسانتر و رێگاكانی خۆشتر دەكرد.
لیوا (غازی بابكەیی) ئەندامی فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی بەشێك لە یادەوەرییەكانی رۆژانی قارەمانیەتی لە گەڵ هاوسەنگەری شەهیدی فەرماندە عەمید(ئەسكەندەر گەردی) باس كرد:
شەهیدی فەرماندە عەمید(ئەسكەندەر گەردی) لە دەستپێكی فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی و تاكو تا ساتەكانی ژیانی رۆژانە كاری سەربازیمان پێكەوە دەكرد ،یادەوەریمان زۆرمان هەیە لە شەڕی داعش،كردنەوەی چیای شنگال و ئاسكی موسڵ و ناوەران و مێحوەری خازر و هتد. بەڕاستی زۆری پێ سەرسام بوو لە دوای شەڕی لەبەرگری كردن لە كوردستان لەپردێ كە ئازایەتی و قارەمانیەتی ئەو شەهیدە زۆر سەرسامی كردم، یادەوەرییەكان زۆرن لە حەسەن شام شەهید عەمید (ئەسكەندەر گەردی) فەرماندەیی دەستەیەكی خۆنەویستی كرد بۆ پاڵپشتی كردنی هێزەكانی فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی شەوی 15 لەسەر 16/ 2014 /9رێگای 3 كم لە ناو جەرگەی دوژمن بری بە بێ ئەوەی دوژمن هەست پێ بكات بەرەبەیانی 16 ی مانگ موڵگەی داعش لە میحوەری خاز و بەتێكرا حەسەن شام بەتایبەتی خستە ژێر بۆمباران و تۆپارانكردنی سەختی ئەسنادی فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی، شەهیدی فەرماندە عەمید(ئەسكەندەر گەردی) هەموو سیفاتی بەرزی تێدابوو كە هەمیشە خۆ بە خاوەن زانین و دەست پاكی وكەسێك كە شارەزا لە بوار و پسپۆری خۆی.
مامۆستا (فارس ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی پارێزگای هەولێر (پ.د.ك)، هەڤاڵێكی نزیكی شەهیدی فەرماندە عەمید(ئەسكەندەر گەردی) بووە كە لە بەشێك لە نامەیەك كە بیرەوەریەكانی بۆ شەهید دەنووسی: بەڵێ بە دەستەگوڵ رازایەوە ئاخی سەرۆك و سەروەرمان بارزانی و هەڤاڵان و هاوسەنگەرانی كەسوكار و براكانت و ئاشتیخواز و ریفراندۆمچییەكان لە دەورت بوون نەك هەر چاوێك هەزاران چاو لە دیارت بوو هەر هێندەم دەوێ پێت بڵێم (كاكە ئەسكۆ پاشای بایە فریق) ئەسكەندەری برام ئەی فەرماندەی كورد زۆر جێگای شانازییە خەونی ملازمی تەلە ساڵی 1984 بە فەرماندەیەكی گەورە و خۆشەویستێكی سەرۆك بارزانی كۆتایی بێت، تۆ سومبلێكی بەرخودان و شەرەفمەندی گەلی كوردی، هەرتۆ بووی بە منت گووت لە ساڵی 1984 فارس كاكە وەرە لە گەڵم بچین بۆ كۆلێژی سەربازی عێراقی كە تەواومان كرد شەرت بێ خزمەت بە عێراق و رژێمی بەعس نەكەین گووتت من تەنها بۆ ئەوەمە ببم بە ملازم لەگەڵ تۆ بە یەكەوە كە تەواو بووین دەردەچین و دەبین بە پێشمەرگەی رێبازی بارزانی و گووتت ئاواتمە بە یەكەوە پێمان بڵێن لەم شاخ و داخە ملازم فارس و ملازم ئەسكەندەر دوو پێشمەرگەن خەبات دەكەن، بەڵێ برام لە یادمە و شاهیدم تۆ دەتویست ببیت بە پێشمەرگە و پێت بگووترێ ملازم ئەسكەندەر، بەڵێ بەر لە 35 ساڵ ئەمە ئاواتت بوو لە هەرزەكاری، بەڵێ ئەوە تۆی ئەو ئاواتەت گەیشتە جێ، ئێستا فەرماندەیەكی كوردی شەهیدێكی مەزنی، چونكە لە ناختدا وێنەی كوردستان نەخشابوو.
خەبات و تێكۆشانی شەهید
شەهیدی فەرماندە عەمید (ئەسكەندەر فەریق رەشید گەردی) ناسراوە بە (ئەسكەندەر گەردی) لە ساڵی 1965 لە گوندی شێخان سەربە شارۆچكەی پیرمام لە بنەماڵەیەكی كوردپەروەر و دیاری سنوورەكە لە دایكبووە، قۆناغی سەرەتایی لە گوندی شێخان لە پیرمام تەواو كردووە، قۆناغی ناوەندی و ئامادەیی لە ساڵی 1984 لە ئامادەیی كوردستان لە هەولێر تەواو كردووە، دوای دەرچوونی لە كۆلیژی بەرێوەبردن و ئابووری زانكۆی سەلاحەدین وەرگیرا، بەڵام دوای تەواوكردنی قۆناغی یەكەمی كۆلیژ بە هۆی كاریگەر بوونی بە داستانی چوار ئەفسەرە ئازادیخوازەكەی بەشدار بووی كۆماری كوردستان لە مەهاباد بەرابەرایەتی مستەفا بارزانی باوك خولیای ئەوەی دەبێت كە بچێتە كۆلێژی سەربازی و ببێتە ئەفسەر و دوای دەرچوونی پەیوەندی بەریزەكانی پێشمەرگە لە شاخ بكات و وەك ئەفسەرێك ئەو زانستەی كە بەدەستی هێناوە پێشكەش بە پێشمەرگەكانی پارتی و رێبازی كوردایەتی بە رابەرایەتی سەرۆك بارزانی بكات، هەر بۆ ئەو مەبەستەش زۆر داوا لە نزیكترین و خۆشەویسترین هاوڕێی خۆی هەڤاڵ (فارس قادر فەقێ) دەكات كە پێكەوە كۆلێژی سەربازی عێراق تەواو بكەن و دوای دەرچوونیان بە پلەی ئەفسەر بگەڕێنەوە بۆ شاخ و لەگەڵ پێشمەرگەكانی پارتی و بارزانی خزمەت بە كوردستان بكەن.
دواتر ئەو بە تەنها لە كۆلیژی سەربازی عێراق لە دەورەی 72 بەشداری لە خولەكان كرد و ساڵی 1986 بەپلەی زۆرباش كۆلێژی سەربازی عێراق تەواو دەكات و لە هەمان كاتیش لە سەختترین كاتدا رێكخستنی نهێنی دەبێت زۆر جار ژیانی خۆی خستووەتە مەترسی بۆ ئەوەی ئەو پلان وتاكتیكەكانی رژێمی بەعسی رووخاو بگەیەنێتە هەڤاڵانی كە پێكەوە رێكخستنی ناوخۆیی بوون.
شەهیدی فەرماندە لە رێگای هەڤاڵ (فارس قادر) و هەڤاڵانی تر كە شاهیدی بۆ كوردپەروەری و دڵسۆزی دەدەن بەردەوام بووە لە كاركردن و خزمەتكردنی هێزی پێشمەرگەی كوردستان و رێكخستنە نهێنییەكان. بۆیە تاكو 2003 رۆڵێكی كاریگەری هەبووە وەك سەربازێكی ون كە هەمیشە ژیانی خۆی دەخستە مەترسی بە نهێنی لە رێگای هەڤاڵ(فارس قادر) و بە ئاگاداری سەركردایەتی پارتی دیموكراتی كوردستان بەردەوام بووە لە چالاكی و رۆڵیكی گرنگی هەبووە لە هاوكاریكردنی دەزگاكانی ئەمنی و سەربازی و رۆڵێكی گەورەی هەبووە لە پرۆسەی ئازادكردنی عێراق و لە سەر بڕیاری فەرماندەیی لەشكری كوردستان لەبەر هەڵوێست و خەباتی نهێنی و سەختی ژیانی بە هەمان پلەی پشوتری بوو بە ئەفسەرێكی بەتوانا لە ریزی پێشمەرگەكانی كوردستان. ساڵی 2005 ئەركی خزمەتی دەگوازێتەوە بۆ فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی و لە بەشی عەمەلیاتی فەرماندەیی خزمەت دەكات و لەبەر لێهاتوویی و شارەزای لە زانستی سەربازی لە ساڵی2006 دەگوازرێتەوە بۆ فێرگەی مەشقی پڵنگەكانی زێرەڤانی هەولێر و دەبێتە جێگری فێرگەكە و لەو ماوەیە توانی بەو زانست و لێهاتووییەی هەیبوو، وەك ئەفسەرەێكی لێهاتوو زانستەكەی پێشكەشی ئەفسەر و پێشمەرگەكانی خول بكات. لە ساڵی 2009 كەتیبەی ئیسنادی زێرەڤانی دامەزراند و خۆی بووە یەكەم بەرپرسی كەتیبەی تۆپخانەی زێرەڤانی.
شەهیدی فەرماندە ئەسكەندەر گەردی فەرماندەیەكی تێكۆشەر و خۆشەویست لای پێشمەرگە و هاوسەنگەرەكانی بووە و بەكەسێكی سادە و روح سووك ناسراو بووە. هەمیشە كەسێكی خۆشەویست بووە لای فەرماندە و ئەفسەر و پێشمەرگەكانی فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی. لەگەڵ دەستپێكی شەڕی تیرۆریستانی داعش لە ساڵی 2014 رۆڵی قارەمانانەی هەبووە و هەمیشە لە پێشەوەی سەنگەردا بووە. لە میحوەرەكانی شەلالات، رەبیعە، خازر، زوممار، ناوەران، شنگال، رەبیعە، وانكی، سەدی مووسڵ و شوێنەكانی تر كە رۆڵی یەكجار مەزنی هەبووە.
بۆیە رۆڵی بەرچاوە كە قارەمانیەتی دیارە بووە كە هاوسەنگەرەكانی زۆر بە ئازایەتی باسی مەردایەتی و گیانفیدایی ئەویان دەكرد كە ئاواتی ئەو بوو لە پێناو كوردستان گیان ببەخشێت. ساڵی 2016 لەبەر قارەمانێتی لە سەر فەرمانی جەنابی سەرۆك بارزانی دەبێتە فەرماندەی هێزی یەكی سەربەخۆ سەر بە فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی، لە هەمان كاتیش دەبێتە فەرماندەی كەتیبەی تۆپخانەی زێرەڤانی، هەروەها رۆڵێكی یەكجار بەرچاوی هەبووە لەداستانی بەناو بانگی پردێ كە پەیمان و سۆز و بەڵێن بە جەنابی سەرۆك بارزانی دابوو كە بەهەموو گیانفیداییەك پارێزگاری لە كوردستان دەكەین بەڵێنی كوردستان یان نەمان بە جەنابی سەرۆك بارزانی دا لەو داستانەدا.
ساڵی 2018 لەسەر فەرمانی جەنابی سەرۆك بارزانی و لەكاتی رێكخستنەوەی هێزەكانی سەر بەفەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی دەكرێتە فەرماندەی لیوای3ی كۆماندۆی هەولێر. فەرماندە (عەمید ئەسكەندەر فەریق ڕەشید گەردی)، فەرماندەی لیوای سێی كۆماندۆی سەر بە فەرماندەیی پێشمەرگەی زێرەڤانی رۆژی 9/5//2019 لە كاتی جێبەجێكردنی ئەركی مەشق و ڕاهێنانی پێشمەرگە لە ڕووداوێكی دڵتەزێندا بە سەختی بریندار بوو و دوای چەند رۆژێك لە دەرەوەی كوردستان لە نەخۆشخانەی عەمان بەهۆی سەختی برینەكەیەوە گەیشتە كاروانی شەهیدان.
