خەبات‮: ‬دەڤەری‮ ‬بارزان‮- ‬سەفەر‮ ‬یوسف میرخان ژاژوكی
شۆڕشی‮ ‬گوڵان دیسان ئەوەی‮ ‬سەلماند كە پارتی‮ ‬دیموكراتی‮ ‬كوردستان بەهەموو ئیرادەیەك خەبات دەكات بۆ سەرفەرازی‮ ‬كورد و كوردستان‮. ‬لە رۆژی‮ ‬26‮/‬5‮/‬1976 ‮ ‬دەستپێكی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬گوڵان بوو،‮ ‬شۆڕشێك كە پڕ‮ ‬ببوو لە بەرخودان و لە ئاوارەییدا ئەو شۆڕشە دەستی‮ ‬پێكرد،‮ ‬بۆ بەرزراگرتنی‮ ‬یادی‮ ‬43 ‮ ‬ساڵەی‮ ‬بەرپابوونی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬گوڵان كە تێدا پێشمەرگەكانی‮ ‬رێبازی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر خەباتگێڕ‮ ‬و كۆڵنەدەر بوون‮. ‬بۆیە بۆ‮ ‬یادكردنەوەی‮ ‬ئەم‮ ‬یادە پیرۆزە لە گوندی‮ ‬خۆشكانی‮ ‬سەربەدەڤەری‮ ‬بارزان خەباتكار و برینداری‮ ‬چەندەها داستانە‮. ‬بۆ‮ ‬یادكردنەوەی‮ ‬خەباتی‮ ‬مام‮ (‬ئەحمەد حەسەن خۆشكانی‮) ‬لە شۆڕشی‮ ‬گولاندا،‮ ‬ئەم پێشمەرگە دێرینەمان بەسەر كردەوە و ئەویش بەم شێوەی‮ ‬خوارەوە‮ ‬یادەوەرییەكانی‮ ‬لە شۆڕشی‮ ‬پیرۆزی‮ ‬گوڵاندا بۆ گێڕاینە‮.‬
خەباتكار(ئەحمەد حەسەن خۆشكانی‮) ‬لە ساڵی‮ ‬1938 ‮ ‬لە گوندی‮ ‬خۆشكانی‮ ‬سەربەدەڤەری‮ ‬بارزان لە بنەماڵەیەكی‮ ‬كوردپەروەر لە دایكبووە،‮ ‬كوڕی‮ ‬شەهیدی‮ (‬حەسەن شەهین خۆشكانی‮) ‬قارەمانی‮ ‬ناوداری‮ ‬بارزانییەكان و بەشداربووی‮ ‬داستانەكانی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬بارزان و لە شۆڕشی‮ ‬دووەمی‮ ‬بارزان لە گەڵ كوڕی‮ ‬لیهاتوو(حەمۆ حەسەن‮) ‬لە داستانی‮ ‬مەزنی‮ ‬ساڵی‮ ‬1945 ‮ ‬برینداربووە لە كوردستانی‮ ‬رۆژهەڵات گیانیان فیدای‮ ‬كوردستان كرد و هەروەها لە بەرگری‮ ‬كۆماری‮ ‬كوردستان لە مەهاباد كەخەباتكار(ئەحمەد حەسەن‮) ‬لە تەمەنی‮ ‬منداڵی‮ ‬بووە دووبرای‮ (‬محەمەد حەسەن وعەلی‮ ‬حەسەن‮) ‬كە هەردووكیان قارەمان بوون ئەوانیش شەهید بوون،‮ ‬خەباتكار‮.‬
شایانی‮ ‬باسە‮ (‬ئەحمەد حەسەن خوشكانی‮) ‬پێشمەرگەیەكی‮ ‬ئازا و وەفاداری‮ ‬رێبازی‮ ‬بارزانی‮ ‬بووە،‮ ‬خەباتێكی‮ ‬زۆر و دوورو درێژی‮ ‬هەبووە لە هەردوو شۆڕشی‮ ‬ئەیلوو و گوڵاندا‮. ‬لە16ئابی‮ ‬ساڵی‮ ‬2018 ‮ ‬لە لایەن جەنابی‮ ‬سەرۆك بارزانی‮ ‬مەدالیای‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر پێ بەخشراوە،‮ ‬كە شانازی‮ ‬پێوە دەكات و لەلای‮ ‬گەورەترین خەڵاتە‮.‬
لە سەرەتادا خەباتكار مام‮ (‬ئەحمەد حەسەن خۆشكانی‮) ‬لە بارەی‮ ‬بوونی‮ ‬بە پێشمەرگەلەگەڵ بارزانیی‮ ‬نەمردا گوتی‮: ‬یادی‮ ‬بەخێر ئێستا ئەو رۆژانەم هەر لە‮ ‬یادە لە ساڵی‮ ‬1958 ‮ ‬كاتی‮ ‬گەڕانەوەی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر و چەندهەڤاڵی‮ ‬لە‮ ‬یەكێتی‮ ‬سۆڤیەتی‮ ‬جاران بۆ كوردستان و دواتر بارزانیی‮ ‬نەمر بە سەربەزیەوە لای‮ ‬هەموو عێراق و كوردستانیەكان هاتە پێشوازی‮ ‬كردن،‮ ‬دواتر گەرایەوە بۆ دەڤەری‮ ‬بارزان و لە مێرگەسۆر لە گەڵ چەند كەسێك چوومە خزمەتی‮ ‬ئەو رابەرە‮. ‬زۆر خۆشحاڵ بووم بە دیداری‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر شاد بووم‮ ‬كە رۆژەكی‮ ‬مێژووی‮ ‬بۆمن‮. ‬بارزانیی‮ ‬نەمر بە منی‮ ‬فەرموو‮ “‬تۆ لەگەڵ من دەبی‮”. ‬بۆیە لەو رۆژەدا بەڵێنم بە بارزانیی‮ ‬نەمر دا بە مان و نەمان و لە هەموو زەروفەك لە گەڵی‮ ‬دابم‮.‬
دواتر لە‮ (‬ئەحمەد حەسەن خوشانی‮) ‬مان پرسی‮: ‬پرسی‮ ‬خوێندنەوت چیە بۆ شۆڕشی‮ ‬گوڵان ؟
‮ ‬مام‮ (‬ئەحەمەد حەسەن‮) ‬گوتی‮: ‬هەر لە دوایی‮ ‬نسكۆی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول لەگەڵ‮ ‬هەزاران‮ ‬هەزار خەڵكی‮ ‬كوردستان لە گەڵ رابەری‮ ‬كوردستان بارزانیی‮ ‬نەمربە ماڵ و خێزان و منداڵەوە‮ ‬ئاوارەی‮ ‬ئێران بووین،‮ ‬دواتر‮ ‬رژێمی‮ ‬ئێران ئاوارەكانی‮ ‬هەموو بە سەر چەندین ناوچە و شار و پارێزگاییەكان و شارە دوور و نزیكەكانی‮ ‬ئێران‮ ‬دابەش كردین‮. ‬تەنها لەبەر ئەوەی‮ ‬كوردایەتی‮ ‬نەكەین،‮ ‬بەڵام توانیمان لە گەڵ رابەرمان شۆڕشێك دروست بكەین كە ئەویش شۆڕشی‮ ‬گوڵان هەمان درێژە پێدەری‮ ‬ئەیلوولی‮ ‬مەزن بوو،‮ ‬ئەم شۆڕشە هەر لە دەستپێكی‮ ‬كە بیرۆكەی‮ ‬باوكی‮ ‬كورد بارزانیی‮ ‬نەمر بوو كە بڕیاریدا شەهیدی‮ ‬هەمیشە لە‮ ‬یاد ئیدریس بارزانی‮ ‬و بەڕێز جەنابی‮ ‬سەرۆك مسعود بارزانی‮ ‬لازم و زەرورە شۆڕش دەست پێبكەونەوە،‮ ‬كە دواتر ئەو شۆڕشە ناونرا شۆڕشی‮ ‬گوڵان‮. ‬ئەو شۆڕشە بۆ ئەوە دامەزرا كە بەرگری‮ ‬لە مافەكانی‮ ‬كوردایەتی‮ ‬بكات،‮ ‬سەرەتای‮ ‬ئەم شۆڕشە پەیوەندی‮ ‬بە كۆمەلێك لە كادیرە پێشكەوتووەكانی‮ ‬حزب كرا كە ئاوارە بوون لە ئێران‮ ‬یان كوردستان و‮ ‬یان‮ ‬سنورەكانی‮ ‬توركیا وعێراق‮ ‬،‮ ‬ئێمە بە هەمان ئیرادەی‮ ‬خۆمان كە چۆن پێشمەرگەی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول بووین چووینە‮ ‬سەنگەری‮ ‬خەبات بەرگریمان لە شۆڕشی‮ ‬گوڵان كرد و هەریەك لە ئێمە بە ماڵ و جێگای‮ ‬خۆمان بەجێهێشت و هاتین بۆ سەر سنوورەكان،‮ ‬هەریەك لەو شوێنانەی‮ ‬كە زیاتر شارەزاییمان پێ هەبوو،‮ ‬بەمشێوەیە دەستمان كرد،‮ ‬بووینە پێشمەرگە‮ ‬و جارێكی‮ ‬تر لە ناو سەنگەرەكانی‮ ‬تێكۆشان خەباتمان كرد بۆ شەرەفی‮ ‬میللەتەكەمان و كوردستانێكی‮ ‬ئازاد‮ .‬
‮ ‬لە بیرەوەرییەكانی‮ ‬دا مام‮ (‬ئەحمەد حەسەن خۆشكانی‮) ‬لە بارەی‮ ‬رۆڵی‮ ‬سەركردەی‮ ‬نەمر شەهید‮ (‬ئیدریس بارزانی‮) ‬لە بەرپا بوونی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬گوڵاندا دا ئەوەی‮ ‬دەهاتە‮ ‬یادی‮ ‬گوتی‮:‬
باس كردن لەسەر خەباتی‮ ‬سەركردەی‮ ‬نەمر ئیدریس بارزانی‮ ‬بە دەیان لاپەڕە تەواو نابێت،‮ ‬ئیدریس بارزانی‮ ‬هەمیشە پیاوی‮ ‬رۆژانی‮ ‬تەنگانە بووە لە ئاوارەیی‮ ‬پاڵپشتێكی‮ ‬مەزن بۆ كوردەكانی‮ ‬ئاوارە بووە،‮ ‬بۆیە كاك ئیدریس بارزانی‮ ‬لەگەڵ برای‮ ‬جەنابی‮ ‬سەرۆك مسعود بارزانی‮ ‬پشت و پەنای‮ ‬ئێمە ئاوارەكان بوون هەرچی‮ ‬لە دەستیان دەهات بۆ كوردایەتی‮ ‬ئامادە بوون خزمەت بكەن‮. ‬لە دوایی‮ ‬نسكۆی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول لە ئێران شەهید ئیدریس بارزانی‮ ‬لە گەڵ جەنابی‮ ‬سەرۆك مسعود بارزانی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬گوڵانیان بەرپا كرد و راستەوخۆش سەرپەرشتی‮ ‬بەشدارییان لە شۆڕشی‮ ‬گوڵان كرد‮.‬
لە بارەی‮ ‬رۆڵی‮ ‬سەركردەی‮ ‬نەمر‮ (‬ئیدریس بارزانی‮ ‬و سەرۆك مسعود بارزانی‮) ‬لە گەڵ پێشمەرگەكان لە شۆڕشی‮ ‬گوڵاندا مام ئەحمەد حەسەن گوتی‮: ‬كاك ئیدریس بارزانی‮ ‬و جەنابی‮ ‬سەرۆك مسعود بارزانی‮ ‬و هەرچەندە ئەوان دووبرایانە لە شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول پێكەوە خزمەتیان بە شۆڕش دەكرد و هاوكاری‮ ‬تەواوی‮ ‬باوكیان بارزانیی‮ ‬نەمر بوون و لە شۆڕشی‮ ‬گوڵانیشدا بە هەمان ئیرادەی‮ ‬خزمەتیان دەكرد و لە شۆڕشی‮ ‬گوڵان ئەوان چەند خۆشەویست و پشتی‮ ‬یەك بوون‮ ‬و هەمیشە دەیانگوت‮ : “‬شۆڕشە بەردەوامە و ئێمە درێژە پێدەری‮ ‬رێبازی‮ ‬باروكمان بارزانیی‮ ‬نەمرین‮”. ‬هەردوو برای‮ (‬ئیدریس بارزان و مسعوود بارزانی‮) ‬خۆشەویستی‮ ‬یەكتر بووت و پێكهەوە خەبات و خزمەتی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬گوڵانیان دەكرد‮. ‬لە كۆڕو كۆبوونەوە و بەرەكانی‮ ‬جەنگدا،‮ ‬هەردووكیان بە پێشمەرگەكان دەگوت‮: ” ‬نابی‮ ‬ئێمە خۆمان بێ ئومید بكەین و نابی‮ ‬لە ئاوارەییدا وەرمان لە دەست بدەین ئەوان‮”. ‬بەشداری‮ ‬هەردووكیان لە گەڵ ئێمەدا لە بەرەكانی‮ ‬جەنگ،‮ ‬ورەو پاڵپشتیێكی‮ ‬گەورە بوو بۆ پێشمەرگە و هەرچی‮ ‬ماندووبوبوون و برسیەتی‮ ‬و سەختی‮ ‬لە بیرمان دەچوو،‮ ‬لەپێشەوەی‮ ‬بەڕەكانی‮ ‬شەڕ‮ ‬هەردوو سەركردە فەرماندەیی‮ ‬سەخترین شەڕیان دەكرد و چونكە ئەوانیش وەك ئێمە بوون،‮ ‬بۆیە شۆڕشی‮ ‬گوڵان بەردی‮ ‬بناغەی‮ ‬دەسكەوتەكانی‮ ‬ئەمڕۆی‮ ‬كوردستانە‮.‬
شەڕی‮ ‬یەكلاكەوەی‮ ‬سەركەوتنی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬گوڵان و شكاندنی‮ ‬دوژمن تاهەتایە بریتی‮ ‬بوو لە شەڕی‮ ‬خواكورد بە كە بەچاودێری‮ ‬و بەشداری‮ ‬راستەوخۆی‮ ‬سەرۆك مەسعود بارزانی‮ ‬لەگەڵ ئێمەش،‮ ‬پێشمەرگەی‮ ‬پارتی‮ ‬گەورەتین سەركەوتنی‮ ‬بەدەست هێنا كە ئیتر دوژمن‮ (‬رژێمی‮ ‬بەعس‮) ‬پاش ئەم شەڕە تووشی‮ ‬شكستی‮ ‬یەكجارەكی‮ ‬بوو‮. ‬دواتر ئێمە خۆمان ئامادەكرد بۆ راپەرینی‮ ‬شكۆداری‮ ‬ساڵی‮ ‬1991 ‮ ‬و ئەمڕۆش لە سایەی‮ ‬ئەوان خەبات و خوێنی‮ ‬شەهیدان لە كوردستان ئازادە‮.‬
لە بارەی‮ ‬رۆڵی‮ ‬پەناهەندەكانی‮ ‬شۆڕی‮ ‬ئەیلوو‮ ‬لە ئێران و بەشدارییان لە شۆڕشی‮ ‬گوڵاندا مام‮ (‬ئەحمەد حەسەن خۆشكانی‮) ‬گوتی‮: ‬بە حقیقەت‮ ‬ڕۆڵی‮ ‬پەناهەندەكان كورد رۆڵێكی‮ ‬زۆر گرنگ بوو لە شۆڕشی‮ ‬گوڵاندا‮. ‬لەو وەزعە نەخۆشە لە ئاوارەییدا دیسان چەكی‮ ‬شەرفمان لە شان كردو ماڵ و منداڵی‮ ‬خۆمان بەجێهیشت و لە ئاوارەییدا بووینە پێشمەرگە لەناو سەنگەران بۆ بەرگری‮ ‬كوردستان و هەتا دەمەوێت ئەوەی‮ ‬بڵێم ئێمە پێشمەرگەكان‮ ‬بە چەندەها مانگ و ساڵ نەدەگەڕاێنەوە ناو خێزان و ماڵمان‮ ‬و لە نەبوونی‮ ‬ئێمەدا ئافرەتەكان دەورێكی‮ ‬ئەساسیان هەبوو،‮ ‬منداڵەكانیان بە خێو دەكرێت و ئەركی‮ ‬سەختی‮ ‬ژیانی‮ ‬منداڵكانیان لە ئەستۆ دەكرێت و هەتا منداڵەكانیان وا پەروەردە دەكرد كە گەورە دەبوون ئەوانیش دەهاتنە ناوشۆڕشی‮ ‬گوڵان و خەباتیان دەكرد و سەرەرای‮ ‬ئەو سەختیەی‮ ‬كە ئافرەتان هەیان بوو و پێداویستەكانیان بۆ ئێمە پێشمەرگەكان دەنارد ناو بەڕەكانی‮ ‬شەڕ‮. ‬بۆیە دەبێت هەرگیز رۆڵی‮ ‬پەناهەندەكان و ئافرەتان لە‮ ‬یاد نەكەین كە ئەوانیش بەشێك بوونە شۆڕشی‮ ‬گوڵان‮.‬
لە كۆتاییدا مام(ئەحمەد حەسەن خۆشكانی‮) ‬بۆ‮ ‬یادی‮ ‬بەرپا بوونی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬گوڵان‮ ‬گوتی‮: ‬سەربەرزم لە سەر رێبازی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر خاوەن شەهیدم و چەندجاربەسەختی‮ ‬بریندار بوومە،‮ ‬شانازی‮ ‬بە پێشمەرگایەتی‮ ‬خۆم دەكەم و هەر خۆم بە پێشمەرگەی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر دەزانم،‮ ‬ئەمڕۆ‮ ‬یادی‮ ‬بەرپابوونی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬گوڵان دەكەینەوە ویادی‮ ‬رۆژانی‮ ‬سەختی‮ ‬دوێنی‮ ‬لە پێناو ئەمڕۆ دەكەینەوە و سەربەرزین ولە‮ ‬یادە دەتوانم بڵێم كە ئێمە نابی‮ ‬خەبات و تێكۆشان و زەحمەتی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر لە‮ ‬یاد بكەین،‮ ‬شەهیدی‮ ‬هەمیشە زیندوو ئیدریس بارزانی‮ ‬وجەنابی‮ ‬سەرۆك مسعود بارزانی‮ ‬هەردووكیان وەك باوكیان هەمان رێبازیان هەڵبژارد،‮ ‬نابێ خەباتی‮ ‬پێشمەرگەكانی‮ ‬شۆڕشەكانی‮ ‬بارزان و بەرگری‮ ‬لە كۆماری‮ ‬كوردستان لە مەهاباد و شۆڕشی‮ ‬ئەیلوول و گوڵان و راپەڕین لە‮ ‬یاد بكەین‮. ‬لە‮ ‬43هەمین ساڵیادی‮ ‬گیرسانی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬گوڵان،‮ ‬سەری‮ ‬رێز و نوازش بۆ شەهیدانی‮ ‬رێبازی‮ ‬بارزانی‮ ‬دادەنوێنم و هەزاران سڵاو بۆ گیانی‮ ‬پاكی‮ ‬شەهیدانی‮ ‬كورد و كوردستان و لە سەروویانەوە بارزانیی‮ ‬نەمر و كاكە ئیدریسی‮ ‬هەمیشە زیندوو‮. ‬