سازان وەهاب
سەرهەڵدانی داعش لە ناوچەكە، دەرفەتێكی باشتر بوو بۆ ئێران تا هەیمەنەی سیاسی و سەربازی خۆی بەهێزتر بكات، زۆر هێز لە عێراق و سوریا دروستكران و دامەزرێنرانەوە لە پاڵ هێزەكانی ئێران و پاڵپشتی دارایی و سەربازی كران. بەتایبەتی لە عێراق. بەڵام لە كۆتاییدا ئەمەریكا وەك رایگەیاندوە، ئیتر كاتی كۆتاییهێنانی ئەم هەیمەنە سەربازییەی ئێرانە لە ناوچەكە! پرسیاری گرنگیش لە ناوەندی گفتوگۆی سیاسی و میدیایی و دامەزراوەكانی تایبەت بە توێژینەوە، ئەوەیە عێراق چەقی ململانێیەكەیە یاخود تەواوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست؟
عێراق وەك وڵاتێكی تەسلیمكراو بە ئێران، بەشێكی گرنگی ئەو ململانێیە نەك چەقی ململانێیەكە، وڵاتێكی پێشێلكراوی سەروەرییە و بە ئاستێك توانای راگرتنی هاوسەنگی و مامەڵەی دیپلۆماسی و سیاسی و ئیدارەدانی ململانێیە هەرێمایەتی نییە، كە جێگەی تانە لێدان نییە، ئەوەندەی جێگەی پێكەنینە ئەگەر وەك هەندێك شرۆڤەكاری سیاسی عێراقیەكان بۆ پۆشینی ئەو لاوازییە بەرپرسانی وڵاتەكەیان وەك كارەكتەری سەرەكی نێو پرۆسەكە وێنا دەكەن.
لە عێراق، هێزی سەربازی ئەمریكی و ئێرانی بە ئاشكرا هەن، باس لەوەش دەكرێت كە سەكۆی موشەكی ئێرانی لە عێراق جێگیركراوە، فڕۆكەخانەی نەجەفیش لەژێر كۆنترۆڵی ئێرانە! رۆژانە بەرپرسانی سەربازی ئێرانی بە ئاشكرا ئەمە دووپات دەكەنەوە، عێراق دەروازەی هێزەكانیانە بۆ ناوچەكە، ئەمەریكایش و سعودییە و توركیا ئەم راستییە باش دەزانن كە بەرپرسانی عێراقی خاوەن ئەو ئیرادەیە نین پارێزگاری لەسەروەری خاك و وڵاتیان بكەن، بەڵكو هەمیشە وەك ملكەچ بوو یاخود وەك دەوڵەتێكی داگیركراو مامەڵە دەكەن.
وەزیری بەرگری ئەمەریكا پاتریك شاناهان بە فەرمی ناردنی كەشتی فڕۆگەهەڵگری وڵاتەكەی بەناوی ئەبراهام لینكۆڵن و موشەكە دوورهاوێژەكانی بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست راگەیاند. ئەمە ئەگەر وەك دەگوترێت ئامادەكاری بێت بۆ ئەگەری هێرشەكانی سوپای پاسداران بۆ سەر بنكە سەربازییەكانی ئەمەریكا لە ناوچەكە، ئەوا دەبێت زۆرترین چاو لەسەر هەڵوێست و بڕیاری عێراق بێت، ئاخۆ لەبەردەم ئەم ئەگەرەدا چۆن مامەڵە دەكات؟ بەوشێوەی هەیە ئەوا زێدەتر بەلای ئێرانەوە شكاوە، ئەمەریكایش ئەم بابەتەی بەلاوە یەكلایی بووەتەوە بەرپرسانی عێراقی ناتوانن بەبێ ئێران هیچ بڕیارێك بدەن. بەڵام ئەگەر هێرشكردنە سەر هێزە ئێرانیەكان لە دەرەوەی وڵاتەكەی بووە ئەمری واقیع وەك هەندێكجار لەسوریا و چەند وڵاتێكی دیكە روویاندا، عێراق توانای ئەوەی هەیە مامەڵەیەكی وا بكات زیانەكانی لەسەر كەم بێتەوە؟ بێگومان نەخێر، چونكە دوای2011 و كشانەوەی هێزەكانی ئەمەریكا لە عێراق، جێگەی هێزە ئێرانیەكان خۆشتر و پتەوتر بوو، بۆیە دەگوترێت ئێران بەرپرسانی عێراق و حكومەتی عێراقی وەك كارتێك بەرامبەر ئەمەریكا بەكاردەهێنێت، كەواتە عێراق و بەرپرسەكانی هیچ میحوەرێكی گرنگ نین لەو ململانێە بەڵكو بەكارهێنەرن.
هەروەك لە سزا ئابورییەكانی ئەمەریكا لەسەر ئێران بەدیاركەوت، كە تائێستا عێراق و بەرپرسەكانی نازانن چۆن بەچ شێوەیەك مامەڵە لەگەڵ دۆسیەكەدا بكەن.
كورد زۆر پێداگیری لەسەر ئەوە دەكرد، عێراق وڵاتێكی بێ سەروەریە و خاوەنی ئیرادەی خۆی نییە و تەنیا وەك وڵاتێكی بەكارهێنەر بۆ ململانێیەكانی نێوان ئەمەریكا و ئێران، سعودییە و ئێران و دەوڵەتانی دیكەی عەرەبی بەكاردەهێنرێت، بەڵام ئەمەریكی و بەرپرسەكانیان تایبەت بە دۆسیەی عێراق خوێندنەوەی زۆر بەهێزیان نەبوو، كە تەسلیمكردنی عێراق بەمشێوەیە ئایندەی ململانێیەكان بە قازانجی ئێران دەشكێتەوە. بەتایبەتی ئەو كارتەی سعودییە كە ئەمریكیەكانیش بەكاریانهێنا بۆ سرنجراكێشانی بەرپرسانی عێراقی بەلای سعودییە و پەیوەندی و بازرگانیەكان كارتێكی سوتاو بوو.
بۆیە ئێستا عێراق لەنێو كەشتیەكەیە ئەبراهام لینكۆڵنی ئەمەریكایە، ئاخۆ لەنێو كەشتیەكەدا بەم شەرمنی و بێ ئیرادەیە دەمێنێتەوە و دەبێتە لایەنگری بەناو سەقامگیری ناوچەكە یاخود لەپاڵ تەسلیمبوونی ئێران دەبێت و چاوی دەبڕێتە ئەو كەشتیەی كە رۆژگارێك یارمەتیدەری بووە بۆ رزگاربوونی لە دیكتاتۆریەت؟
ئەم پرسیارە وەڵامدانەوەی ئاسانە، چونكە واقیعی عێراق وایە، وڵاتێكە تەنیا بە رووكەش و ناو لەسەر نەخشە وەك كیانێك سەیر دەكرێت، وەكوتر بەشێكە لەو چوارچێوە سیاسی و سەربازی و ئابورییەی ئێران لەناوچەكە پیادەی دەكات و بەكاریدەهێنێت.
