د . مستەفا زەنگنە
زۆر جار جەنابی سەرۆك لەدیمانە و كۆبوونەوە جەماوەرییەكانیدا ئاماژە بەوە دەكات كە بەڕێزیان هەرشتێك بن و لەهەر پۆستێكدابن ئەوا هەرپێشمەرگەن و ئەو ناوەش بۆ ئەو جێگای شانازییە. بەحوكمی ئەوەی من لەشۆڕشی ئەیلولی مەزنەوە دوور یان نزیك ئاگام لەرێڕەوی شۆڕش و ساردی و گەرمییەكان بووە، كە كاك مسعود لەسەرەتای تەمەنییەوە تاوەكو ئەمڕۆشی لەگەڵدابێت پێشمەرگە بووە. لەساڵی 1974 یشەوە من دەیناسم ، كەڕۆڵی بەرچاوی لەبزوتنەوەی كوردایەتیدا گێڕاوە تەنانەت لەرێكەوتننامەی یازدەی ئازاردا . هاتە بەغداو سەردانی بەشی زمانی كوردی كردو یەكمان بینی ، لەدوای كۆچی بارزانی نەمر كاك ئیدریسی هەمیشە زیندوو هەموو ئەركەكان كەوتنە سەرشانی كاك مسعود بەڕاستی بێ سڵكردنەوە و بەگوژم و تینێكی نوێ و پاك و مەردانەو كوردانەوە شانی دایەبەر ئەو بارەگرانەو توانی قۆناغێكی نوێی خەبات بخوڵقێنێ ، بەبێ ئەوەی سڵ لەبارودۆخی دژوار بكاتەوە ، هەر لەسەرەتاوە سەركردەیەكی هەڵكەوتوو راستگۆو بوێرو خاوەن پلان و كارێزما بووە ، ئەمانەش وایان كرد دۆست و دوژمن حیسابی بۆ بكەن و بەسەركردەیەكی خاوەن قەزییەو كۆڵنەدەر مامەڵەی لەگەڵ بكەن و لەهەموو سەردەم و بارێكدا حیسابی سەرۆكی دەوڵەتی بۆبكەن و بەپێی پرۆتۆكۆڵی نێودەوڵەتی مامەڵەی لەگەڵ بكەن ، ئەم ڕاستییانە ڕەنگڕێژی كەسایەتییەكی جێگیرو خاوەن تێڕوانینێكی مەودا درێژە بۆیە توانی بەو شێوەیە دەركەوێت، لەمێژووی ژیانی پڕشكۆی سەرۆك بارزانیدا ، نەیارانی كورد چەندین جار هەوڵی لەناوبردن و هەوڵی كەمكردنەوەی كاریگەریی كاك مسعود یان كردووە . بەڵام هەڵوێستی دروست و نەگۆڕو راستگۆیی ئەو وایكردووە ، هەم خودا بیپارێزێ و هەم لەبەختی كورد پارێزراوبێت ، بۆئەوەی سروشتی بوون بیسەلمێنێ كەهەردەبێ هەق و راستی سەربكەون. گومان لەوەیدانییە مرۆڤ بەهەڵوێست و نییەت و كردارو گوتارەكانی دەناسرێتەوە . ئەوانەش پێوەری تاكی شوڕشگێڕو پێشەنگەكانە كەبەڕێزیان لەسەر ترۆپكی ئەو شكۆیانەدا دیارو كارێزماو نەگۆڕن . لەكاتی تەنگانەو كێشەكاندا لەكاتی قەیران و بوونی ئاریشەكاندا ، جەنابی سەرۆك كلیلی كردنەوەی دەرگا داخراوەكان و هێزی ڕاماڵینی بەربەستەكان و دەستی پێكردنی چرای ڕەوانەوەی خەمەكان بووە ، كەسێك بووە قەت شێلونەبووەو لەچركە ساتە سەختەكاندا ، بیركردنەوەی وردو بۆ چوونی دروست و چارەسەری لۆجیكی لەلای ئەو لەدایك بووە و ، بیرێكی وەبەرهێنی دۆزینەوەی ڕێگا چارەكان بووە . هەركەسێك شارەزای مێژوونەبێ و ئاگای لەبزوتنەوەی رزگاری خوازی كوردنەبێ ، زانیاریی سەبارەت بەكەسە كاریزماو شۆڕشگێڕەكانی وەكو سپارتاكۆس و ماندێلا و غاندی و مۆكیۆس نەبێت ، ناتوانێت لەشۆڕشگێڕو كارێزمای سیاسەتی ئەم سەردەمە بگات و ناشتوانی مافی تەواوی كارامەی و راستەڕێیی و دلسۆزی و نەتەوە ویستی جەنابی سەرۆك وەكو خۆی ببینێ. زۆرن ئەوانەی دژی بیرو هەڵوێستەكانی كاك مسعود وەستان كەچی زۆری نەبرد پەشیمان بوونەوەو تەنها شەرمەزارییان بۆ مایەوە. زۆرن ئەوانەی هەڵوێستی دژایەتیكردنی هێڵی خەباتی نەگۆری كاك مسعودیان كرد ، كەچی هێندەی نەبرد ئەوانە خۆیان لە بەرەی دوژمنانی كوردو مافە ڕەواكانی نەتەوەیەكدا دۆزییەوە ن زۆرن ئەوانەی ، لەڕێبازی پارتەكەی كاك مسعود جیا بوونەوەو سەنگەریان لێداو ، تەقەیان لێی كرد ، كەچی ڕۆژگار سەلماندی هەوڵەكانیان لەپێناوی بەرژەوەندی خۆیاندابووەو بەوكارە تەنها خزمەتی دوژمنانی كوردیان كردووەو بوونەتە هۆی لاوازكردنی بزوتنەوەی ئازادی خوازی نەتەوەكەمان و نەیانتوانیوە بەردێك بخەنە سەر بەردێك و گوژمێك بەدۆزی كورد بدەن . بەڵكو بونەتە لەمپەرێكی نەخوازراو. وەكو خوێندنەوەیەك بۆ كەسایەتیی جەنابی سەرۆك دەبێ دان بەوەیدابنێین كەوەكو خۆی كەسێكی راستگۆ و پاك و دڵسۆزی نەتەوەو پێشمەرگەیەكی گیان لەسەر دەستە ، ئەوا سڕو نهێنییەكی خوداییش هەیە كەدەیپارێزێ و لەنێو ئەو هەموو لوغمانەی نەیاران و تەلەكەبازییەی دوژمنان دەری دەهێنێ و دەست ئەداتە باڵی و ، ئەویش لەجاران سوورترە لەسەر هەڵوێستە كوردانەو مەردانەكەی یەكێك لەسیفاتە گەشەكانی مرۆڤی كارێزما ، كۆڵنەدانە بۆ گەیشتن بەو ئامانجەی نەخشەی بۆ كێشاوەو لەهەموو بارو ئان و ساتێكدا ، ئەو ڕوونتر ڕێگاكان دیاری دەكات و دەیان بینێت. سیفەتێكی كەی كەسی كارێزما ئەوەیە لەچركەساتە هەستەوەرو چارەنووس سازەكاند ناشێوێ و توانای بڕیاردانی هەیەو ، هەنگاونانەكانیشی لەئەنجامدا بۆ بەرژەوەندی ئامانجەكان دەبێت كە ئەمە یەكێكە لەڕوونترین سیفاتەكانی كاك مسعود. كەسی كارێزما دوورە لەلووت بەرزی و خۆ بەزل زانین و بیرو هەستی بۆ بونیاتنانی گیانی نەتەوەكەیەتی كەدەكرێ ئەم حاڵەتە بەڕوونی لەجل و بەرگ و قسەكردنەكانی لەكاتی دیدارەكانی توێژەكانی كۆمەڵداو تێكەڵبوونی لەگەڵ خەم و خەباتی پێشمەرگەدا بەدی بكرێت كە هاوتەریبن لەگەڵ كرارەكانیدا. كاك مسعود چیایەكی لەبن نەهاتووە لەكەسایەتیی بەهێزو دەروونێكی نەشڵەژاوو عەقلێكی داهێنەرانەی جۆری خەباتكردن و تێگەیشتن لەمافی میللەت و لەنەفسییەتی خراپی دوژمنان هەرئەمەش وایكرووە زۆر بەباشی لەو سەركردەو كەسایەتییانە بگات كە سەردانی دەكەن و دەیانەوێ ڕێكەوتننامەی لەگەڵدا واژوو بكەن و وەعدی دەدەنێ و قسەی بریقەدار دەكەن ، بەڕێزیان خوێندنەوەی تەواو بۆ كەسەكان و حاڵەتەكان و باری بینین و ژینگەی سەردانەكان دەكەن بۆیە ، هەموو گۆڕانێك لای بەرامبەرەكانی لەلای بەڕێزیان پێشتر حیسابی بۆ كراوەو بەباشی پەیی پێبردوون . خۆی هەمیشە لەمەوقیعی ڕاستگۆیی و خاوەن قسەی خۆیدا بینیوە و ئەوانەشی لەخانەی ڕەنگۆرین و قسەگۆڕیندا بینیوە ، ئەمەش خاڵێكە كەزۆرجار ئاماژەی پێكردووە. (كەمرۆڤی سیاسی دەبێ خاوەنی قسەكانی خۆی بێت) ئەمەش وای كردووە هەموو ئاماژەكردنی بەهەربارو حاڵەتێك و هەڵوێستێك و هەنگاوێگ ، سەرچاوەكەی لەڕاستگۆییەوە بێت و ڕێگای بەوە نەداوە كەسیاسییەكی عێراق و دەرەوەش پێی بڵێن تۆ وات وت بەڵام وا تكرد . دیارە ئەم سیفەتە پۆزەتیفە لەكەسایەتیی سەرۆكدا دوو جۆر خوێندنەوەی بۆ دەكرێت ، لەلای ئەوانەی كە هەناسەی سیاسەتیان كورتەو لەحازر بەدەستی دەگەڕێن و سیاسەت بەجۆرێك لەهەڵخەلەتاندن دادەنێن ،دیارە ئەم جۆرە راستگۆییەی كاك مسعود بەباش نازانن . بەڵام جۆری دووەمی خوێندنەوەكە كەبەپێی بۆ چوونی من راسترو دروستترە چۆن كاتێك ئەخلاق لەسیاسەت دووخرایەوە ئەوكات تەنها كۆشش و ئەتككردن دەبنە سیمای سیاسەت ، كەئەمە بەهیچ جۆرێك لەمێژووی خەباتی جەنابی سەرۆكدا بوونی نییەو ناشی بێت ، لەكۆی ئەم خستنە ڕووانەی راستییەكاندا پێویستە ئەوانەشی وا هەر لەوگۆڕە رقیان لەكاك مسعودە ، بەخۆیاندابێنەوەو ، كەمێك ویژدانیان بخەنەكارو ، سەیری ئەوە بكەن كەبۆچی هەموو دووژمنان مافی كورد بەڕێز كاك مسعود بەپیاوی سەرسەختی كوردایەتی دادەنێن و كودەتای لەدژ دەكەن و درۆی بۆ هەڵدەبەستن و بەوان بێت ڕۆژێك زووترلەناویشی بەرن ؟ با جارێك بەراوردی هەڵوێستی نەگۆڕی خەمخواردنی مافەكانی كورد لای بەڕێزیان و ئەو خەركە سیاسیانە بكەین ، كەهێشتا لەسیاسەت و مێژووی خەباتی نەتەوەیی و بوونی ئاستەمەكان نەگەیشتوون . بابزانن خەباتكردن بۆ مافی میللەتێكی مەزڵووم لەوقسانەدا كۆنابێتەوە كەدەڵێی بڵقی سەرئاون و هیچیان لێ پێك نایەت جگە دژایەتیكردنی بێ مانای ناوەڕۆك دژ بەڕاستییەكان . بۆیە هەق وایە بۆ ئەم قۆناغە ، هەموومان پێشەوایی كاك مەسعودمان پێ قبووڵبێت ، لەگەڵ ئەوەشدا دەكرێ قەبارەو بوونی خۆشمان بپارێزین ئاشكرایە بەڕێزیان هیچ كاتێك لاوازی و پەرتەوازە بوونی حزیە كوردییەكانی پێباش نەبووە ، بەقەد ئەوەی كاری لەسەر یەكڕیزی و یەك هەڵوێستی كردووە بۆیە ئێستا كاتێكی گونجاوو ڕەخساوە باشتر وایە برا گەورەیەكمان هەبێ ، بۆ ئەوەی خەڵكیش بەگەورەیی سەریی هەریەكێك لەئێمە بكات و بەمەش شكۆ بۆ نەتەوەیەك و بونیادنان بۆتاكی كورد بگەڕێنینەوەو دەستەواژەی خۆ خۆری لەسەر ئەم میللەتە لابەرین . ئەم كارەش هێندەی مێژووی خەباتی خودی حزبەكان گرنگ و گرنگترە ، چۆنكە دەبێتە ناسنامە بۆ سەردەمێك كەدەكرێ بە سەردەمی زێڕین ناوببرێت و سەروەریش بۆ هەموو لایەنەكان تۆمار بكرێت.
