سەرۆكی ئەمەریكا، دۆناڵد ترەمپ واژۆی لەسەر بڕیارنامەی سەرۆكایەتیی تایبەت بە “ناساندنی بەرزاییەكانی جۆلان لەلایەن ئەمەریكاوە وەك سەروەریی ئیسرائیل” كرد. رۆژی دووشەممەی رابردوو لە كۆشكی سپی هەریەك لە سەرۆكی ئەمەریكا، دۆناڵد ترەمپ و سەرۆكوەزیرانی ئیسرائیل، بنیامین ناتانیاهۆ بەشێوەیەكی راستەوخۆ گوتاریان هەبوو دەربارەی ئەو هێرشانەی ئیسرائیل كە غەززە دەكاتە ئامانج لەگەڵ پرسی بەرزاییەكانی جۆلان. ترەمپ ئاماژەی بەوەدا كە ئیسرائیل مافی خۆپارێزی هەیە و گوتی: لە ئەگەری رێككەوتنێكی ئاشتیدا لە داهاتوو، دەبێت ئەوە لەبەرچاو بگیرێت كە ئیسرائیل پێویستە خۆی بپارێزێت لە هەر هەڕەشەیەك كە لە سووریا، ئێران و ناوچەكانی ترەوە دێت. ترەمپ راشیگەیاند لەبەرامبەر ئەو هێرشانەی ئیسرائیل كە غەززە دەكاتە ئامانج، ئیسرائیل مافی خۆپاراستنی هەیەو پشتگیری تەواوی وڵاتەكەیشی بۆ ناتانیاهۆ دووپات كردەوە. لای خۆیەوە ناتانیاهۆ لەبەرامبەر ئەو گوتانەدا سوپاسی ترەمپی كرد و گوتی: ئیسرائیل دۆستێكی لەئێوە باشتری نەبینیوە. ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەدا كە تائێستا ترەمپ هەموو ئەو بەڵێنانەی بەجێهێناوە كە پێشتر داوێتی لەبارەی ئیسرائیلەوە، هاوكات هەنگاوی دواییشی لەسەر بەرزاییەكانی جۆلان بە “هەنگاوێكی مێژوویی وەسف كرد.” بڕیارەكەی ترەمپ لەمەڕ ناساندنی بەرزاییەكانی جۆلان وەك خاكی ئیسرائیل لە لایەن ئەمەریكاوە و واژووكردنی وەك بڕیارێكی سەرۆكایەتی كاردانەوەی زۆری بەدوات هات، گوتەبێژی كرملین، دمیتری پێسكۆڤ رەخنەی لە بڕیارەكەی ئەمەریكا گرت لەبارەی بەرزاییەكانی جۆلانەوە و رایگەیاند: بەنیگەرانییەوە تەماشای ئەو بڕیارە دەكەین كە دەرەنجامی نەرێنیی لێدەكەوێتەوە. دمیتری پێسكۆڤ واشنتۆنی بە پێشێلكردنی یاسا نێودەوڵەتییەكان تۆمەتباركرد و گوتی: واشنتۆن بەم بڕیارە هەنگاوێكی دیكەی ناوە كە یاسا نێودەوڵەتییەكانی پێشێلكردووەو لەوبارەوە زۆر نیگەرانین. روحانی: ترەمپ یاسا نێودەوڵەتییەكانی پێشێلكردووە هەروەها ئێرانیش لەدژی بڕیارەكەی ترەمپ هاتە دەنگ و بڕیارەكەی بەپێشێكاریی یاسا نێودەوڵەتییەكان لەقەڵەم دا. لەمبارەیەوە ئاژانسی هەواڵییIRNA بڵاویكردەوە، حەسەن روحانی لە كۆبوونەوەیدا لەگەڵ ژمارەیەك لە وەزیران و بەرپرسانی باڵای ئێران لە تاران، رەخنەی لە بڕیارەكەی سەرۆكی ئەمەریكا، دۆناڵد ترەمپ گرتووە لەبارەی بەرزاییەكانی جۆلان. سەركۆماری ئێران، حەسەن روحانی رایگەیاندووە، سەرۆكی ئەمەریكا، دۆناڵد ترەمپ بەو هەنگاوە یاسا نێودەوڵەتییەكانی پێشێلكردووە و گوتی: هیچ كەس بیری نەكردەوە كە لە ئەمەریكا كەسێك پەیدا ببێت و خاكی وڵاتێك وەك مافی وڵاتێكی دیكە رابگەیەنێت كە پێچەوانەی یاسا نێودەوڵەتییەكانە. هەوڵی پێشكەشكردنی بەرزاییەكانی جۆلان بە زایۆنیستەكان لە لایەن ئەمەریكاوە، داگیركارییە. نەتەوە یەكگرتووەكان و یەكێتیی ئەورووپاش هاتنە دەنگ لەلایەكی دیكەشەوە هەریەك لە نەتەوە یەكگرتووەكان و یەكێتیی ئەورووپاش، بڕیارەكەی ترەمپیان رەتكردەوە. ستیڤان دوچاریك وتەبێژی بە ناوی نەتەوە یەگرتووەكانەوە رایگەیاند: دۆخی بەرازییەكانی جۆلان، هیچ گۆرانكارییەكی بەسەردا نەهاتووە و سیاسەتی نەتەوە یەكگرتووەكان سەبارەت بە بەرزاییەكانی جۆلان، بەپێی ئەو بڕیارانە دەبێت كە ئەنجوومەنی ئاسایش لەو بارەیەوە داویەتی و هیچ گۆڕانكارییەكی بەسەردا نایەت. هەروەها یەكێتیی ئەوروپاش لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاندووە: هەڵوێستی یەكێتییەكە، گۆڕانكاری بەسەردا نەهاتووە و ئەوان دان بەسەروەریی ئیسرائیل بەسەر بەرزاییەكانی جۆلان و ئەو ناوچانەدا نانێن، كە لەساڵی1967 داگیركراون. سعوودیە: پێشێلكارییەكی روونی یاسا نێودەوڵەتییەكانە سعوودیە و بەحرێن ئیدانەی واژووكردنی ئەو بڕیارنامەیەی سەرۆكایەتییان لە لایەن سەرۆكی ئەمەریكا، دۆناڵد ترەمپەوە كرد كە دان بە سەروەریی ئیسرائیل لە بەرزاییەكانی جۆلاندا دەنێت. لە راگەیەندراوێكدا كە لە ئاژانسی فەرمی هەواڵیی سعوودیە بڵاوكراوەتەوە، ئاماژە بەوەكراوە سعوودیە بەرزاییە داگیركراوەكانی جۆلان وەك خاكی سووریا دەناسێت. هەر لە راگەیەندراوەكەدا ئاماژە بەوەكراوە بڕیارەكەی ئەمەریكا لەبارەی بەرزاییەكانی جۆلان، جێگەی قبووڵكردن نییە و هەوڵەكانی درووستكردنی دیفاكتۆیەك نابێتە هۆی گۆڕینی راستییەكان و تیایدا هاتووە “رێكارەكەی ئیدارەی ئەمەریكا، پێشێلكارییەكی روونی بڕیارەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان و یاسا نێودەوڵەتییەكانە. لە خۆرهەڵاتی ناوەڕاست ئەنجامی نەرێنی لەبارەی ئاسایش و سەقامگیریی لێدەكەوێتەوە”. كوێت: بڕیارەكە هەڕەشەیە بۆ سەر ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەكە هەروەها كوەیت بەداخەوەیە بۆ بڕیارەكەی ئەمەریكا سەبارەت بە دانپێدانانی دەسەڵات ئیسڕائیل بەسەر بەرزاییەكانی جۆلاندا و داوای كرد ڕێز لە یاسا نێودەوڵەتییەكان بگیردرێت. وەزارەتی دەرەوەی كوەیت لە بەیاننامەیەكدا گوتی: ئەم بڕیارە پێشێلی یاسای نێودەوڵەتی و بڕیارە یاساییە نێودەوڵەتییەكان دەكات. گوتیشی: ئەم جۆرە بڕیارانە دەبێتە هۆی لەناوبردنی تەواوی هەوڵەكانی ئاشتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا و هەڕەشەیە بۆ سەر ئاسایش و سەقامگیری ناوچەكە. كەنەدا بڕیارەكە رەتدەكاتەوە وەزارەتی دەرەوەی كەنەدا بڕیارەكەی ئەمەریكای لەبارەی بەرزاییەكانی جۆلانەوە رەتكردەوە و رایگەیاند، بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەكان، كەنەدا دان نانێت بە حوكمی درێژخایەنی ئیسرائیل بەسەر بەرزاییەكانی جۆلاندا. وەزارەتی دەرەوەی كەنەدا لەبارەی بڕیارەكەی ئەمەریكاوە راگەیەندراوێكی بڵاوكردەوە. لە دەقی راگەیەندراوەكەدا هاتووە “بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەكان، كەنەدا دان نانێت بە حوكمی درێژخایەنی ئیسرائیل بەسەر بەرزاییەكانی جۆلاندا. هەڵوێستی كەنەدا لەوبارەوە ماوەیەكی زۆرە گۆڕانكاریی بەسەردا نەهاتووە”. هەروەها لە راگەیەندراوەكەدا هاتووە،”داگیركردنی خاكێك بە بەكارهێنانی هێز بەپێی یاسا نێودەوڵەتییەكان قەدەغەكراوە. گۆڕینی هەر سنوورێك بە شێوەیەكی تاك لایەنە، پێچەوانەی بنەما یاساییە نێودەوڵەتییەكانە. كەنەدا دۆستێكی بەهێزی ئیسرائیلە. لایەنگری ئیسرائیلین و داكۆكی لە مافی ژیانی بەئاشتی و ئارامی لەگەڵ دراوسێكانیدا دەكەین”. هاوكات سەرۆك وەزیرانی رۆمانیا فیوریكا دانسێلا رایگەیاند: رۆمانیا بالیۆزخانەی خۆی لە تەلئەبیبەوە دەگوازێتەوە بۆ قودس، پێویستە سەرۆكی وڵات كلاوس یوهانس رەزامەندی لەسەر ئەم بڕیارە بنوێنێت. لەبەرانبەریشدا كلاوس یوهانس سەرۆكی رۆمانیا دەڵێت: جارێكی دیكەش سەرۆك وەزیران نەزانی و كەمشارەزایی خۆی لە سیاسەتی دەرەوە دووپاتكردەوە، كە پەیوەیستن بە سیاسەتی دەرەوەی دەوڵەتی رۆمانیا. مایك پۆمپیۆ: پێم ناخۆش بوو بەڵام سەرم نەسوڕما وەزیری دەرەوەی ئەمریكا، مایك پۆمپیۆ لەبەرامبەر كاردانەوەكانی وڵاتان و لەنێویاندا توركیا لەهەمبەر ناساندنی بەرزاییەكانی جۆلان وەك سەروەریی ئیسرائیل لەلایەن ئەمریكاوە رایگەیاند،” پێم ناخۆشە بەڵام سەرم نەسوڕما”. پۆمپیۆ لە كۆنگرەیەكی رۆژنامەییدا كە لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ئەنجامی دا وەڵامی پرسیارەكانی دایەوە. لەبەرامبەر پرسیارێكدا كە ئایا چۆن دەڕواننە كاردانەوەكانی توركیا، نەتەوەیەكگرتووەكان و كەنەدا كە لەبەرامبەر بڕیاری بەرزاییەكانی جۆلان نواندوویانە؟ پۆمپیۆ گوتی،” پێم ناخۆش بوو بەڵام سەرم نەسوڕما.” پۆمپیۆ لەدرێژەدا گوتی،: “ئەوكاتەشم بیرە كە بڕیاری گواستنەوەی باڵیۆزمان دا بۆ قودس. لەهەموو بابەتێكدا ئێمە راستیەكانی مەیدان لەبەرچاو دەگرین و وڵاتانی تریش هیوادارم كە تێبگەن لە گرنگی دۆخەكە و بەشداریمان بكەن. لەگەڵ ئەم مشتە وڵاتەی باسی دەكەین چاوپێككەوتنەكانمان بەردەوام دەبێت.” لەبەرامبەر وەڵامی پرسیارێكدا كە ئایا وڵاتانی بەهێز سەرەڕای یاسا نێودەوڵەتیەكان دەتوانن ئەو خاكانە وەرگرن كە دەیانەوێت؟ پۆمپیۆ گوتی،”بەهەموو شێوەیەك نەخێر، بەڵام ئەمە دۆخێكی تەواو جیاوازە. ئیسرائیل بەرگری لەخۆی دەكات.”
