لە هاوکێشە نوێیەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا یەکڕیزی قەڵغانی مانەوەمانە

شێخ ستار عەواڵانی
مێژووی سیاسیی گەلان پێمان دەڵێت کە “نەتەوە” تەنیا بە زمان و جوگرافیا پێناسە ناکرێت، بەڵکو بەو ئیرادە بەکۆمەڵە دەناسرێتەوە کە لە ساتە وەرچەرخانەکاندا دەردەکەوێت. بۆ ئێمەی کورد، لەم قۆناغە هەستیارەی ساڵی ٢٠٢٦ دا، یەکڕیزی نەتەوەیی چیتر بژاردەیەکی فیکری یان دروشمێکی پۆپۆلیستی نییە، بەڵکو پێویستییەکی بایۆلۆژی و سیاسییە بۆ مانەوە لەناو ئەو گۆڕانکارییە خێرایانەی کە نەخشەی ناوچەکە دەگۆڕن.

خوێندنەوەیەک بۆ دۆخی ڕۆژئاوای کوردستان
ئەو کۆدەنگییە نەتەوەیی و نێودەوڵەتییەی کە لەم دواییانەدا بۆ پشتیوانی لە ڕۆژئاوای کوردستان دروست بووە، نیشانەی گەیشتنی گەلی کوردە بە قۆناغێک لە “پێگەیشتنی سیاسیی”. ڕۆژئاوا تەنیا پارچەیەک لە جوگرافیا نییە، بەڵکو تاقیکردنەوەیەک بوو بۆ سەلماندنی ئەوەی کە کورد دەتوانێت ببێتە کارەکتەرێکی کارا لە سەقامگیری نێودەوڵەتیدا، ئەو گوشارانەی کە دەیانەوێت ئەزموونی ڕۆژئاوا لەبارببەن، تەنیا یەک ئامانجیان هەیە: پچڕاندنی پەیوەندییە ستراتیژییەکانی نێوان پارچەکانی کوردستان. هەر بۆیە، ئەو شەپۆلە نوێیەی کۆدەنگی کە ئێستا دەیبینین، وەڵامێکی سیاسییە بۆ ئەو هەڕەشانەی کە دەیانەوێت کورد وەک نەتەوەیەکی پەرتەوازە لەسەر مێزی گفتوگۆکان بهێڵنەوە.

گرنگی یەکڕیزی وەک هێزێکی دیپلۆماسی
لە زمانی سیاسەتدا، “هێز” تەنیا چەک نییە، بەڵکو توانای یەکخستنی گوتارە. کاتێک لایەنە کوردییەکان بە یەک دەنگ قسە دەکەن، جیهان ناچار دەبێت وەک “هاوبەشێکی ستراتیژی” مامەڵەمان لەگەڵ بکات، نەک وەک “کارتێکی کاتی”.

کۆدەنگی سیاسیی
دەبێتە هۆی ئەوەی دوژمنانی کورد نەتوانن لە ڕێگەی دروستکردنی جەمسەربەندی ناوخۆییەوە ئیرادەی نەتەوەییمان تێکبشکێنن، یەکڕێزی لە نێوان باشوور و ڕۆژئاوا و پارچەکانی تر، پشتێنەیەکی ئاسایشی نەتەوەیی دروست دەکات کە هیچ هێزێکی هەرێمی ناتوانێت بە ئاسانی بیبڕێت.

ئاڵنگارییەکان و ڕێگاچارە
ئەو پشتیوانییە جەماوەرییەی کە لەم دواییانەدا بۆ ڕۆژئاوا بینرا، پەیامێکی ڕوون بوو دەبێت ببێتە هەوێنی داڕشتنی ستراتیژییەتێکی نەتەوەیی گشتگیر کە تێیدا هەموو هێزەکان لەسەر هێڵە گشتییەکانی ئاسایشی نەتەوەیی ڕێکبکەون، بەبێ ئەوەی دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆیی یەکتر بکەن، کۆدەنگی ئێستا بۆ ڕۆژئاوای کوردستان دەرفەتێکی زێڕینە بۆ ئەوەی کورد پێگەی خۆی لە سیستەمی نوێی جیهانیدا جێگیر بکات. یەکڕیزی نەتەوەیی تەنیا خەونێک نییە، بەڵکو تاکە ڕێگەیە بۆ ئەوەی چیتر مێژوو بەسەر ئێمەدا تێنەپەڕێت، بەڵکو ئێمە ببینە بکەری سەرەکی لە نووسینەوەی مێژووی داهاتووماندا، ئێمە لەبەردەم تاقیکردنەوەیەکی گەورەداین؛ یان وەک یەک نەتەوە دەمێنینەوە و دەبینە هێزێکی کاریگەر، یان بە پەرتەوازەیی دەبینە قوربانی بەرژەوەندی زلهێزەکان. بژاردەی یەکەم تاکە ڕێگەی شکۆمەندیی و سەرکەوتنی یەکجارەکییە.