ئەبدولكه‌ریم باتماز
تركیه وه‌لاتێ ئەردههژێ یه. مخابن ده‌ما ئەردهه‌ژه‌ك چێبه ئەڤ راستی تێ بیرا مه و پشتی ده‌مه‌كێ ئەم وێ بوویه‌رێ ژ بیر دكن. لێ به‌لێ ئەردهه‌ژ ناكوژه, خه‌مساری دكوژه. هه‌ری داڤی د ئەردهه‌ژێن چه‌ولك, وان, ئە‌له‌زیز و ئیزمیرێ ده گه‌له‌ك مله‌تێ تركیه ژیانا خوه ده‌ست دا. دوه ژ ل دیلۆكێ, دیاربه‌كرێ, رها, مه‌له‌تی, مه‌ره‌ش و.عوسمانیه‌یێ ئەردهه‌ژه‌ك پێك هات گه‌له‌ك كه‌س ژیانا خوه ده‌ست دا
خوه‌دێ ره‌هما خوه ل وان هه‌موویان بكه.
د ئەردههژێ ده گه‌له‌ك مزگه‌فت, مه‌دره‌سه, مه‌كته‌ب, ئاڤاهیێن فه‌رمی, خان, نه‌خاشخانه, دیوار هلوه‌شیان و هن ئاڤاهی ژی ژ به‌ر كو ل به‌ر هلوه‌شینێ نه ئێ ڤه‌رین هلوه‌شاندن. ب هه‌زاران كه‌س د بن ئاڤاهیێن هلوه‌شیان ده مرن, گه‌له‌ك كه‌س ژی بریندار بوون.
گۆتنه‌ك كلاسیك هه‌یه, “ه‌ردهه‌ژ نا كوژه, ئاڤاهی دكوژه”. ئە‌و ده‌ره‌وه‌ك مه‌زن ئە. ژ به‌ر كو ئاڤاهی ب سه‌رێ خوه وه‌ك دارا سپیندار شین نابه و یێ كو چێدكه ژی ئینسان ئە, ئەم راسته‌راست دكارن ببێژن كو; نه ئەردهه‌ژ مرۆڤان دكوژه, مرۆڤ مرۆڤان دكوژه.
ئه‌ردهه‌ژ ته دهه‌ژینه, د واته‌یه‌كێ ده ژی ده‌ردكه‌ڤه پێش و دبێژه كو: ئاقلمه‌ند بن, ئەز ل ڤر م و هوون ل وه‌لاتێ ئەردههژێ نه. ژ به‌ر ڤێ یه‌كێ هشیاربن و ته‌دبیرێن خوه بگرن.
لێ پشتی چه‌ند رۆژێن ئەم وێ بوویه‌ری بیرڤه دكن. ژیانا مه به‌رده‌وام دكه. هه‌ر تشت ل ب ئێشا ئەردههژێ ره ته‌نێ دمینه. ئەڤ كه‌سێن ژیانا خوه ده‌ست دای, مالا ڤان خه‌را بووی, ته‌نێ دمینین ناڤ ئێش و ژانا خوه دا. ژ به‌ر كو ته‌له‌ڤزیۆن و كامه‌را ژ دچن. یێن كو خوه وه‌كی ملیاكه‌تێن خێرخواز ئێن بێ باسك نیشان ددن ئەڤ ژ دچن.
سیاسه‌تمه‌دارێن مه پشتی هه‌ر فه‌لاكه‌تێ دقیرن; ئەم ئێ ژ سووجداران هه‌ساپ بپرسن, ژ نها و پێ ڤه تو ئاڤاهیێن بێ كۆنترۆل نامینن. هه‌ر كه‌س نكاره ئاڤاهیا ئاڤا بكه. ئەم ئێ ته‌دبیرێن خوه بگرن, و دبه‌ژن لێ مخابن ئەڤ تشت ته‌نێ گۆتنێ ده دمینه. ته‌نێ فه‌قیر و به‌له‌نگاز په‌ریشان دبن. ئە‌گه‌ر ئەڤ كورد ژ بن هێ به‌له‌نگاز و بێ بێهێڤی د مینن.
ئه‌م نها د سه‌رده‌ما ته‌كنۆلۆژیێ ده نه، و ئەم ل هه‌رێما ئەردههژێ نه، دڤێ ئەم ب ڤێ هشمه‌ندیێ بژین، ژ بۆ كو ئەم زرارێن مادی و مانه‌وی نه‌بینن, ئابۆریا وه‌لاتێ مه پاشڤه نه‌چه, پسیكۆلۆژیا مرۆڤان تێك نه‌چه, دڤێ ب ته‌كنۆلۆژیێ جهێن گونجاڤ ژ بۆ ئەردهه‌ژ, له‌هی و چێبكن.
