خەبات:- رۆشنا عەلی :- ئەمساڵیش هاوشێوەی ساڵانی رابردوو تاقیكردنەوەكانی پۆلی 12 ی ئامادەیی بەسەرجەم بەشەكانییەوە بەڕێوەچوو ، پرسیارە سەرەكییەكەی ئەم بەدواداچوونە جیاوازی بەرێوەچوونی تاقیكردنەوەكانی ئەمساڵە بەبەراورد بە ساڵانی رابردوو لە رووی پرسیارو هەڵەو ناڕوونی پرسیارو میكانیزمی بەرێوەبردن وسەرپەرشتیكردن و دابینكردنی پێداویستییە سەرەكییەكان كە بۆ ئەم پرۆسەیە پێویست و گرنگن و ئەركی وەزارەتی پەروەردەیە كە دابینییان بكات ، هەروەها بەوردی چاودێری بكات بە ئامانجی ئەنجامێكی خاوێن كە هەركەس بەقەدەر ماندووبوون و توانای خۆی پێ ببڕێت:

ئاسانی پرسیار
*لاپەرەی پەروەردە لەگەڵ چەند قوتابییەك راستەوخۆ دوای تەوابوونی تاقیكردنەوەكان دوا
گیابەند كە دووەم ساڵی پۆلی 12 بوو لەبارەی ئاسانی پرسیارەكان و رون و بێ‌ هەڵەیی بەبەراورد بەساڵانی رابردوو بۆ خەبات وتی : بە بۆچوونی خۆم ئەمساڵ پرسیار لە پار باشتر بوو من ساڵی دووەممە پرسیارەكانی ساڵی پار زۆر ناروون بوو ، بەڵام ئەمساڵاَ زۆر باشتر بووتەنها زمانی ئینگلیزی نەبێت كە هەمووی مانا بوو زۆر گران بوو.

* قوتابی شاكر دەربارەی هەمان تاقیكردنەوە وتی : پرسیارەكانی ئینگلیزی زۆر گران بوو چەند وەڵامێك بۆ پرسیارێك ئەبوو بۆ قوتابخانە ئینگلیزییەكان دانرابوو نەك كوردییەكان ، چونكە هەمووی پەیوەندی بە ماناوە هەبوو هیوادارم بیرێك لە ئێمە بكرێتەوە ،چونكە قوتابییەك كە هەموو پرۆگرامەكەی بە ئینگلیزی دەخوێنێت لەگەڵ قوتابییەك جیاوازە كەبە كوردی دەخوێنێت.

* دەربارەی پرسیارەكانی زمانی ئینگلیزی و ئاستی قوتابی بەبەراورد بە ئاستی پرسیارەكان مامۆستا یەكی زمانی ئینگلیزی پۆلی 12 ئاماژە بەوە دەدات كە پرسیارەكان بێ‌ هەڵەو كەم و كوری نەبوون مامۆستا وەلی موزەفەر فەرهاد لە ئامادەیی هەڵكەوتی كوڕان لە پەروەردەی رۆژهەڵاتی سلێمانی بۆ خەبات وتی : وەك ئاشكرایە پرسیارەكانی ئەمساڵی وزاری قۆناغی ۱۲ وەك ساڵانی پێشوو بەدەر نەبوو لە كەم و كورتی و هەڵە و بابەتی دەرەوەی مەنهەج.

یەكێك لەو بابەتانەی كە بووە جێی مشتومڕی مامۆستایان وقوتابیان بابەتی زمانی ئینگلیزی بوو ،چونكە چەند پرسیارێكی تێدابوو كە خۆیدەبینیییەوە لە هەڵەی رێزمانی و بەكارهێنانی ووشەی دەرەوەی مەنهەجی (سەنڕایزی دوانزە) بۆ نموونە پرسیاری ۲۷
didnt he have to be ئەم دێڕە هەڵەیە لەسەربنەمای زانستی رێزمانی
یەكیكی تر لە هەڵەكانی بەكارهێنانی وشەی exceed كە لەمەنهەجدا نیە و كراویشە بە وەڵامی راست، بۆ ئەم مەبەستە ئێمە وەك ژمارەیەك لە مامۆستایانی ئینگلیزی لەسەرجەم پەروەردەكانی كوردستان كە ژمارەمان ۱۰۰ مامۆستایە یاداشتێكمان داوە بە لیژنەی تاقیكردنەوەكان بۆ پێداچوونەوە بە وەڵامی پرسیارەكان و گەرانەوەی مافی قوتابیان كە ئومێدەوارین ماف بگرێتەوە بۆ خاوەن ماف.

هەروەها لە خاڵێك لە خاڵەكان ئاماژەمان بەوە داوە كە پێویستە پرسیارەكانی ئینگلیزی لە خولەكانی داهاتوو لە ئاستی خوێندكارانەوە نزیك بێت و پرسیاری دەرەكی و دەرەوەی مەنهجی تێدا نەبێت بەشێوەیەك بێت كە قوتابیانی ئاست مامناوەند بتوانن نمرەی بەرز بەدەست بهێنن ، چونكە تاقیكردنەوەی ئینگلیزی تا رادەیەك بۆ ئاستی باڵا دانرابوون وە ئەوەشی سەلماند كە قوتابی پێویستە پێش ئەوەی بگاتە قۆناغی ۱۲ باگراوندێكی باشی ئینگلیزی بۆ خۆی بونیاد بنێت تاوەكو بتوانێت نمرەی بەرز بەدەستبهێنێت ، چونكە ئێستا پرسیاری ئینگلیزی لە پرسیاری شكڵی و كلاسیكی دەرچووە و بووە بە پرسیاری فكری و واتایی واتە ئەگەر خوێندكار واتای لاواز بێت و فۆكەسی لەسەر بابەتەكان نەبێت دەرئەچێت ، بەڵام ناتوانێت نمرەی بەرز بەدەست بێنێت، بۆیە رێنمای ئێمەش بۆ ئەو قوتابیانەی كە خوازیاری بەدەستێنانی نمرەی بەرزن لە پۆلی دوانزە٫ ئەگەر توانستی ئینگلیزیان بەگوێرەی پێویست نیە با هەر لە هاتنیان بۆ قۆناغی ئامادەیی توانستی ئینگلیزیان بەرز بكەنەوە بۆ ئەوەی توشی كێشەی پرسیاری واتایی و وورد نەبنەوە.

*گیابەند دەربارەی كرین و فرۆشتنی پرسیارەكان كە لە ساڵانی رابردوو زۆرترین باسی لێوە دەكرا وتی: بیستوومە بە بلوتوس پرسیاریان بە خەڵك وتۆتەوە بلوتوسیش گیراوە بەكار هاتووە ، بەڵام وەكو ساڵان نەمانبیستووە پرسیار فرۆشرابێت یان ئاشكرا بوو بێت.

*مامۆستا محەمەد ساڵح اسماعیل سەرپەرشتیارلە یەكەی سەرپەرشتیكردنی ئامادەی پەروەردەی ناوەندی هەولێر دەربارەی ئامێری ئاشكراكردنی بلوتوس وتی : بەڕاستی ئەو ئامێری ئاشكراكردنەی بلوتوس كە دابەش دەكرێت بەسەر هۆڵەكان هیچ دەوری نیە ، ئەو ئامێرەی ئەمساڵ دابەش كرا زۆربەیان هەر كاری نەدەكرد وە ئەگەر كاریشی كردبا هیچ دەوری نەبو لە ئاشكرا كردنی بلوتوس.

ئەمساڵ كێشەی ئاشكرابوونی پرسیارەكانی نەبوو لەچاو ساڵانی پێشوو ، ئەوانەی كە پرسیار دادەنێن وە لێژنەی ئەزموونەكان و سەرپەرشتیار و بەڕێوەبەری هۆڵ و چاودێرەكان كە ئەو ئەركەیان پێ دەسپێرێت دەبێت بە دڵسۆزی جێبەجێ بكەن وە ئەگەر خوانەخواستە پرسیار ئاشكرا بێت دەبێت بە دوای سەرچاوەكەی بگەڕێن و بە توندترین شێوە سزابدرێن.

*دەربارەی بوونی هەڵە لە پرسیارەكان مامۆستا محەمەد وتی : زۆربەی ساڵ هەڵە لە پرسیارەكان دەبێت وەك لە پرسیار هەیە دوو وەڵامی ڕاستی تێدایە یان زۆرجار هەیە پرسیارەكان كە دادەنێن بەیەكسانی لە گشت بەشەكانی پەرتوك نایەتەوە هەندێك جار ئەگەر پەرتوكەكە هەشت بەش بێت ۷۰٪ لە سێ بەشی پەرتوكەكە دێتەوە ۳۰٪ لە پێنج بەشەكەی تر دێتەوە بۆیە پێویستە پرسیارەكان بە یەكسانی لە گشت بەشەكان بێتەوە ، وە ناكرێت پرسیار هەڵەی تێدابێت ، چونكە دەبێت دوای دانانی پرسیارەكان پێویستە پێداچونەوەی بۆ بكرێت وە ئەگەر هەڵەی تێدابێت دەبێت ئەوانەی كە پرسیار دادەنێن لێپرسینەوەیان لەگەڵ بكرێت.

كێشەی قوتابی
سۆنیا قوتابییەكی پۆلی 12 بوو دەربارەی كێشەی خوێندنی پۆلی 12 ئاماژەی بەوەدا كە زۆرێك لە مامۆستایانی قوتابخانە حكومییەكان وەك پێویست گرنگی بە قوتابی نادەن ئەو وتی: هیوادارم ئەو قوتابخانە ناحكومیانە كەمبكرێتەوە ئەوەندە پەرەیان پێنەدرێت ، چونكە زۆربەی مامۆستا باشەكان دەبەنە قوتابخانە ئەهلییەكان ئەوەنە گرنگی بە قوتابی ناحكومی دەدرێت ئەوەندە گرنگی بە ئێمە نادرێت ساڵانی رابردوو قوتابخانەی ئەهلی كەمبوون و مامۆستای حكومییەكان لەگەڵ قوتابی حكومی خۆی ماندوو دەكرد، ئێستا پێچەوانەیە مامۆستای حكومی لەگەڵ قوتابی ناحكومی خۆی ماندوو دەكات ، چونكە مامۆستا گرتن بە پارە زۆر بووە.

*ئەمساڵ كە پۆلی 12 بویت هەست ئەكرد جیاوازییەكی زۆر هەبێت لە نێوان قوتابخانەی حكومی و ناحكومی ؟ بەڵێ‌ زۆر زۆریش بە چاوی خۆم بینیومە مامۆستامان هەبوو هەم لە حكومی لای ئێمە دەوامی دەكرد هەم لە ناحكومی بە ئێمەی دەوت قوتابییەكانم لە ئەهلی زۆر زیرەكن و نمرەی بەرز ئەهێنن ئێوە بۆ نایهێنن یان قوتابی ئەهلی ئەبینی ئەڵێ‌ مامۆستای ئێمە ئاوها گرنگیمان پێدەدات و فكرەی باش و پرسیاری زۆر و كاتی زۆرمان دەداتێ‌ بەو شتان پشت دەشكێت كە مامۆستای تۆ بۆ وایە و هی ئەو بۆ وایە بەراستی ئەوە هەمووی جیاوازی نێوان فەقیرو دەوڵەمەندە هیوادارم نەمێنێ ، من وەك خۆم توانای مامۆستا گرتنم نەبوو.

*چاوان كەنعان قوتابییەكی دیكەی پۆلی 12 بۆ خەبات وتی: من چوار مامۆستام گرتبوو هەر مامۆستای 250000
چ پرسیارێكتان بۆ هاتبۆوە كە لە دەرەوەی كتێبەكەتان بێت و نامۆ بن پێی بە گشتی لە هەموو وانەكان ؟ تەنها ئینگلیزی پرسیاری زۆر تیا بوو كە لە توانای قوتابی نەبوو پرسیاری تیا بوو لەو بەشانەی تەرك كرابوو من وەك خۆم لە هەمووی رازی بووم تەنها ئینگلیزی و بیركاری نەبێت.

ساكاركاوە قوتابییەكی تر لە پۆلی 12 كە هەر ئەوكات لە تاقیكردنەوەی فیزیا هاتە دەرەوەو گفتو گۆو مشت و مڕ بوو لەسەر هەڵەی پرسیاری فیزیا ئەو قوتابییە وتی : پرسیاری فیزیا ناڕوون بوو لە كتێبی خۆمان نەبوو، ئەوە كێشەیە لە فیزیا ، بە گشتی لە بابەتەكانی تر پرسیاری ئاسان و گران و مامناوەند هەبوو ، ساڵانی رابردوو كە من پرسیارەكانم بینیوە زۆر گرانتر بوون لە ئەمساڵا تەنها ئینگلیزی نەبێت كە زۆر گران بوو زۆربەی وانەكان بە پێی ئاستی قوتابی دانرابوو.

دەربارەی هەڵەی پرسیاری فیزیا مامۆستا نەریمان رەسوڵ ژاژڵەیی مامۆستا لە ئامادەیی هەڵكەوتی كوڕان لە پەروەردەی رۆژهەڵاتی سلێمانی بۆ خەبات وتی : بەڕای من پرسیارەكانی ئەمساڵی فیزیا لەڕووی مەنهەجیەوە بێ هەڵەیە، هەرچەندە ئاستی پرسیارەكان مامناوەندە و بەرز نیە، ئەو پرسیارەش كەباسی دەكرێت یەكێكە لە پرسیارە جوانەكان و دەستخۆشی لەدانەرانی پرسیارەكان ئەكەم. ساڵانە پرسیارەكانی فیزیا كەمتر ڕووبەڕووی كێشە بوونەتەوە تەنها چەند جارێك هەڵەی بچوك لەپرسیارەكاندا بووە و كێشەكە چارەسەركراوە ئەوەی ئەمساڵ تەواو بێ كێشەیە ، بەڵام لەڕووی ئاستەوە مامناوەندە و ئاستەكەی بەرزنیە واتە حساب بۆ ئەو بارە نالەبارەی دەوامی ئەمساڵ كراوە كەبەهۆی كۆرۆناوە ڕووبەڕووی خوێندكارانمان و تەواوی مرۆڤایەتی بۆتەوە.

*دەربارەی ئەوەی كە ئایا ئەو پرسیارە لە كتێبی قوتابیدا هەیە و شایستەی ئەوەیە قوتابی قەرەبوو بكرێتەوە ؟ ئەو مامۆستایە وتی : بەڵێ پرسیارەكە لەكتێبی قوتابیدا زۆر بێ كێشەیە بوونی هەیە ، ناكرێت مافی ئەو قوتابیانە نادیدەبگیرێت كە وەڵامەكەیان زانیوە و ئەو نمرەیە بۆ قوتابیان بگێڕدرێتەوە ، چونكە ئەگەر بڕیارێكی وابدرێت ئەبێ هەر چوار هەڵبژاردەكە بەڕاست دابنرێت ئەمەش كارێكی نازانستی و نەگونجاوە.

ئەمەوێ‌ ئاماژە بەوە بكەم كەبەداخەوە بەشێك لەو گرفتەی درووست بووە ئەگەڕێتەوە بۆ دەقی پرسیارێك كە لە كتێبی ڕێبەری هەڵسەنگاندندا هەیە، بۆیە داواكارم لەبەڕێز وەزیری پەروەردە لیژنەیەك بۆ پێداچوونەوەی هەموو هەڵەكانی كتێبی خوێندكار و مامۆستا و ڕێبەری هەڵسەنگاندن بەزووترین كات پێكبهێنێت تا لەو جۆرە كێشانە دووبارە نەبنەوە.

دوو له‌و قوتابیانه‌ی كه‌ بۆ خه‌بات ده‌دوێن

بابه‌تی تر

وەک چۆن پێویستە لە هەڵەی کەسێک فێربین ئاواش گرنگە سەرکەوتنەکانی کەسێک بەرز بنرخێنین

فەرحان جەوهەر ناونیشانی سەرەوەی ئەم وتارە، پەرەگڕافی کۆتایی وتارێکی نێچیرڤان بارزانی سەرۆک…