د. عمر نورەدینی

بەدرێژایی مێژوو لە دەوڵەتداری و بونیاتنانی پەیوەندی لەنێوان دەوڵەتان وگەل و نەتەوەکاندا، لە ململانێيه نێودەوڵەتیەکان و بەلادەخستنیان دا دوو کاراکتەری سەرەکی ڕۆڵی گەورەیان هەبووە ئەوانیش(دیبلۆماتکارو جەنگاوەر)ن ، لەومێژووەدا زیاتر جەنگاوەر و سەرباز وەک هێما بۆ هێزی سەربازی ڕۆلێ یەکلاکەرەوەیان هەبووە، بەڵام ئەگەر ئەوەی بە تفەنگ وخوێنی جەنگاوەر بەدەست دەهێنرێ لەڕێگای دیبلۆماتکاری پیتۆڵ و شارەزاوە نەپارێزرێ و سەرمایەگوزاری پێوەنەکرێ ئەوا ڕەنج بەخەسار و گەنج بەهەدەر دەچێ ، لە جیهانی دیجیتاڵی ئەمڕۆ دا ڕۆڵی دیبلۆماتکار وەک هێما بۆ هێزی نەرم و توانای عەقڵی و سامانی هزری و سەرمایەی زمان و دیالۆگ ئەگەر لەهێزی سەربازی و جەنگاوەر زیاتر نەبێ ئەوا بێشک کەمتر نیە.

یەکێک لەو قوڵاییە ستراتیژیانەی کە قەوارەی سیاسی هەرێمی کوردستان لەڕۆژی لەدایک بوونیەوە تا ئەمڕۆ بۆمانەوە و گەشەپێدانی خۆی هێزی لێ وەرگرتووە و لێی وەردەگرێ ، بریتیە لە پشتیوانی و پێگەی نێودەوڵەتی و پەیوەندی دەرەکی زیندووفراوان و چەسپاو، لەم کایە گرنگەی سیاسەتدا نێچیرڤان بارزانی نموونەی دیبلۆماتکاری ڕچەشکێن و بزێو و بونیاتنەرە و خاوەن بەرهەمە ، دیبلۆماسیەتی ئەو لە ڕووی داڕشتن و سروشت و ناوەرۆک و فۆڕمدا خاوەن چەندین تایبەتمەندی خۆیەتی لەوانە؛فرەئاڕاستەیی و هاوسەنگخوازی ، جوڵان لەکاتی گونجاودا ، لایەن بوون و ئامادەیی هەرێمی کوردستان لە پرسەکانی ئاشتی و جەنگدا ، ڕیالیستانە لە ئامانج و ئایدیالیستانە لە هەڵوێست نواندندا ، گۆڕینی تەنگژە بۆ هەل و دەرفەت ، بنیاتنان و خۆبەرهەمهێنانەوە ، نەرم و قایم ، ڕاستگۆ و متمانەدار ، بەرژەوەندی و جوڵەوکاری هاوبەش.

ئەم جۆرە دیبلۆماسیەتە کاریگەری گەورەی هەبووە لەمانەوەی هەرێمی کوردستان و تێپەڕاندنی تەنگژەوقەیرانەکان و ئەو ئاڵنگاری و هەڕەشەومەترسیانەی ڕووبەڕووی بوونەوەتەوە بەتایبەتی لەکاتی شەڕی داعش و ڕووداوەکانی ١٦ ی ئۆکتۆبەرو سەردەمی پەتای کۆڕۆنادا ، ئەوکاتەی بەهۆی سیاسەتی تائیفی بەرچاوتەنگ و جیاوازیخواز لەساڵی ٢٠١٧ گەمارۆی ئابوری و زەمینی و ئاسمانی بەتوندی لەسەر هەرێم پیادەکران، زۆربەی دەرگاوپەنجەرەکانی لەڕوو داخران و هەست و بۆنی خنکان سەرتاپای وڵاتی گرتبۆووە ، کارامەیی دیبلۆماسیەتی نێچیرڤان بارزانی هەموو ئەوگەمارۆیانەی شکاند و هەست و بۆنی خنکانی گۆڕی بۆ هەست و بۆنی ژیان و مانەوە و هەڵسانەوە.

سەردانی نێچیرڤان بارزانی بۆ وڵاتی بەریتانیا لە ئێستادا ، جۆرو ئاستی دیدار و کۆبوونەوەکانی لەگەڵ سەرۆک وەزیران و وەزیرانی دەرەوە و بەرگری و ئەنجومەنی لۆردەکان ، ئاڵقەیەکی دیکەی بەهاداری ئەو زنجیرە چالاکیە دیبلۆماسیەیە کەلەماوەی ئەمساڵدا ئەنجامی داوون و پێ دەچێ لە ئایندەدا ئاڵقەی تریشی بەدوادابێ ، دەبێ هەموومان دان بەوڕاستیەدا بنێین کە بەریتانیا بەئاسانی و هەروالەخۆوە بەم شێوە شایستە و ڕەونەقدارە پێشوازی لە سەرۆکی هەرێم ناکات بەڵکو ئەمە دەرهاویشتەی لێکدانەو هەڵسەنگاندن و پرۆسەی لە بێژنگدانێکی وردوهەمەلایەنەیە، نیشانەی بوونی گۆڕانکاریەکی پۆزەتیفە لەسیاسەتی دەرەوەی بەریتانیا بەرامبەربە هەرێمی کوردستان، گرنگە ئەم گۆڕانکاریە بەجێ نەهێڵرێ و کاری لەسەر بکرێ لەڕێگای گەڕان بەدوای وەڵامی چەند پرسیارێکدا ؛چی وای لەبەریتانیا کرد پێداچوونەوە بە پەیوەندیەکانی لەگەڵ هەولێر بکات و بەم شێوازە و لەم ئاستەدا پێشوازی لە سەرۆکی هەرێم بکات ؟ دەبێ چی بکرێ بۆ ئەوەی ئەم دیداروکۆبونەوانە ببنە مایەی پەرەپێدانی پەیوەندیەکان و هێنانەدی بەرژەوەندی هاوبەشی نێوان هەردوولا ؟ چی لەسەر هەرێمی کوردستان پێویستە بیکات بۆ ئەوەی پەیوەندیەکانی لەگەڵ لەندەن بەباشی بمێننەوە ؟ ڕوانگەوئاڕاستە و توخم وڕەگەزی نوێ لەسیاسەتی دەروەی بەریتانیا بەرامبەر ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست چین و هەرێمی کوردستان چۆن دەتوانێ خۆی لەگەڵیان بگونجێنێ ؟

بابه‌تی تر

ئەو ھۆکارانەی وات لێدەکەن رۆژانە ترێ بخۆیت

خەبات: سولین سلێمان:- ھەموومان دەزانین کە میوەی ترێ جگە لەوەی میوەیەکی خۆشە چەندەھا سوودی …