‎شێرزاد حەسەن: گەورەترین هەڵەی زانستی كەرەنتینكردنی نەخۆشە لەنێو چوار دیواردا

0
1,279

خەبات: رۆشنا عەلی:- شێرزاد حەسەن رەزا، پسپۆر لە نەخۆشییەكانی مایكۆرۆبایۆلۆژی پزیشكی و مامۆستای زانكۆ لە وەڵامی چەند پرسیارێكی رۆژنامەی خەبات دا، چەندین پرسی گرنگ سەبارەت بە ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ بۆ خوێنەران دەخاتەڕوو. ئەو پسپۆڕە وێڕای وەڵامدانەوەی پرسیارەكان قسەی نوێ و جیاوازتری هەیە لەسەر چۆنیەتی خۆپاراستن و كەرەنتینەكردن و تووشبوون و چارەسەركردنی تووشبووان بە ڤایرۆسی كۆڤید19و دەشڵێت: ڤایرۆسی كۆرۆنا لە شێرپەنجە بەهێزتر نییە، بەڵام سیستەمی بەرگری جەستەمان توانای بەرەنگاربوونەوە شێرپەنجە وهەموو ڤایرۆس و میكرۆبێكی هەیە، بە ڤایرۆسی كۆرۆنایشەوە.

‎شێرزاد حەسەن رەزا سەرەتای قسەكانی بە پێناسەی ڤایرۆس دەست پێدەكات و دەڵێت: ڤایرۆس یەكێكە لەو تەنۆچكە وردانەی دەكەوێتە نێوان زیندوو و نازیندوو، واتا لە دەرەوەی خانەی زیندوودا وەكو هەر مادەیەكی پرۆتینی مامەڵەی لەگەڵ دەكرێت، بەڵام كە دەچێتە نێو خانەی زیندوو ئەو خانەیە وەك شوێن و مادەیەكی ژیان بۆ زۆربوون هەڵدەبژێرێت.
ئەو پزیشكە پسپۆرەی مایكۆرۆبایۆلۆژی لە رێگەی میدیاكانەوەو لەساڵی 2014 یەكەم كەس بووە بەزمانی كوردی و بەروونی باسی لە ڤایرۆسی كۆرۆنا و چۆنیەتی خۆپاراستن كردووە، ئەوەیش بەهۆی ئەو باكگراوندە زانستییەی لە بوارەكەی خۆیدا هەیەتی.

‎سەبارەت بەكاریگەری ڤایرۆسی كۆرۆنا لەسەر دەروونی مرۆڤ ئەو پزیشكە پسپۆرە دەڵێت: ڤایرۆسەكە تازە نییە، بەڵام زۆرینەی خەڵك تووشبووە، كاتێك لە چین بۆ یەكەمینجار سەریهەڵدا و راستەوخۆ بە خەڵك گوترا كە ڤایرۆسی كۆڤید19 دەرمان و چارەسەری نییە، ئەمە كارەساتە گەورەكەبوو، هەرئەوەش كاریگەرییەكی یەكجار خراپی لەسەر دەروونی مرۆڤ بەگشتی و ترس و دڵەڕاوكێیەكی جیهانیی درووستكرد، بەڵام بۆ ئەوەی خوێنەرانی خەبات دڵنیا بكەینەوە، من لێرەوە پێتان دەڵێم ڤایرۆسەكان لە بنەڕەتەوە دەرمانیان نییە، بەڵكو ماوەی كڕكەوتنی هەیەو تێپەڕ دەبێت و كۆتایی دێت، راستە چەندین دەرمانمان هەیە بۆ ڤایرۆس، بەڵام هیچیان تایبەت نین بۆ ڤایرۆسێكی دیاریكراو.

‎شێرزاد حەسەن رەزا دەشڵێت: مرۆڤایەتی هەمووی لەو ڤایرۆسە ترساوە، بەڵام بێئاگاین لەوەی كە دەرمانێك لەنێو جەستەی هەموو مرۆڤێك هەیەو ناسراوە بە (گلوتاسیۆن) كە جەستە خۆی درووستی دەكات و دژی هەموو میكرۆب و ڤایرۆسێكە، سەرەڕای ئەوەی خڕۆكە سپییەكانی خوێن بە هەمان شێوە چەندین مادەیان تیایە، كە سیستەمی بەرگری جەستە بەهێز دەكات، بەڵام شێوازی راگەیاندن و بڵاوكردنەوەی هەواڵی تایبەت بە كۆڤید19 خەڵكی ئەوەندە ترساندووە، كە بووە هۆی بەرزبوونەوەی رێژەی مردن.

ئەو پزیشكە پسپۆرە دەشڵێت: بەكارهێنانی رێژەیەكی زۆری دەرمانە ستیرۆیدەكان بە شێوەیەكی هەڕەمەكییانەو دوور لە زانست، هۆكارێكی زۆر بەرچاوە لە بەرزبوونەوەی رێژەی مردن لە كوردستاندا، داواكارم ئەو فەوزایە راگرن، كە نەخۆش و خەڵكی ئاسایی بە ئاسانی و بەبێ چاودێری پزیشك ئەو دەرمانانە بەكاردەهێنێت، كە هۆكاری دابەزینی سیستەمی بەرگری جەستەیەو زۆرینەی مردنەكان لە كوردستان ئەوە هۆكارەكەیەتی، سەرەڕایی ترس و سترێس.

‎شێرزاد حەسەن لە وەڵامی ئەو پرسیارەی ئایا میدیا و سۆشیال میدیا بە هۆكاری ئەو ترسە دەزانیت و ترسیش چ كاریگەرییەكی لەسەر باری تەندرووستی و دەروونی مرۆڤ هەیە؟ گوتی: كاتێك دەچیتە سۆشیال میدیا و ئەو هەموو هێڵە رەشەی مردن و لە میدیاكانیش ئەو هەموو هەواڵە جیاواز و فەیكە سەبارەت بە كۆڤید19 دەبینیت، ترس و دڵەڕاوكێ و شڵەژانی دەروونییت بۆ درووست دەبێت و تووشی داڕوخانی دەروونیی دەبیت، كە هەموو ئەوانەیش سیستەمی بەرگری جەستە دادەبەزێنێت، ترس ئەو دەرمانە سرووشتی و خواییەی لەناو جەستەمان هەیە لاواز دەكات، ئەگەرچیش ئەو دەرمانە ئەوەندە كاریگەر و بەهێزە، كە دەتوانێت هێرش بكاتە سەر بەهێزترین هێرشبەر بۆ سەر جەستەی مرۆڤ، كە ئەویش شێرپەنجەیە، خۆ ڤایرۆسی كۆرۆنا لە شێرپەنجە بەهێزتر نییە، بەڵام بەهۆی ترس و سترێسەوە ئەو دەرمانە لەدەست دەدەین، بۆیە من لێرەوە داواتان لێدەكەم یەكەمین شت دەبێ ئارامیی دەروونی بدەین بە كەسوكار و خێزان و دەوروبەر و تاكەكانی كۆمەڵگا، لەم بارەوە ئەركە لەسەر هەمووان و دەبێ بۆیان روونبكەینەوە كە ڤایرۆسی كۆرۆنا ئەوەندە بەهێز نییە جەستەمان توانای بەرەنگاربوونەوەی نەبێت.

‎شێرزاد حەسەن زیاتر لەسەر پرسی سترێس روونكردنەوەی زیاتر دەدات و دەڵێت: بەهۆی ئەو ترس و تۆقاندنە زۆرەی میدیا و سۆشیال میدیا لە دەروونی خەڵك درووستیان كردووە، رێژەی تووشبوونیش بەرزبۆتەوە، بۆ نموونەش نەخۆشی (ئاردس) كە دەبێتە هۆی لاوازبوون و لەكاركەوتنی سییەكانی مرۆڤ، هۆكارەكەی ترسە، باشترین بەڵگەش ئەوەیە ئەو كەسانەی لەرووی دەروونییەوە كەمئەندامن و نەخۆشی عەقلییان هەیە تووشی ڤایرۆسەكەش بن كاریگەری ئەوتۆی نییە، چونكە هیچ ئاگایان لە هەواڵە تۆقێنەرەكانی میدیا و سۆشیال میدیا نییە و ناشزانن نەخۆشییەك پەیدابووە بەناوی ڤایرۆسی كۆرۆنا.

‎ سەبارەت بە رێژەی تووشبوون بە ڤایرۆسی كۆرۆنا لەناو كۆمەڵگا، د. شێرزاد حەسەن دەڵێت: بەپێی دوایین زانیاری 85-90%ـی ئەوانەی تووشی ڤایرۆسی كۆرۆنا دەبن حالەتی سووك و ئاسانن، لە 10-15%ـی حالەتەكان قورسترن، لەنێو ئەم رێژەیەش تەنیا 5%ـیان پێویستیان بەوە هەیە بچنە نەخۆشخانە، كەواتە لێرەوە دەبێ ئێمە ئارام ببینەوەو بە ئاسانیش وەریبگرین.

‎لەبارەی هەڵە تێگەیشتنەكان سەبارەت بە ڤایرۆسی كۆرۆنای نوێ، ئەو پسپۆرە چەند هەڵەیەكی زانستی دەستنیشان دەكات و دەڵێت: تێگەیشتنی خراپ و هەڵە ئەوەیە كە دەگوترێت ئەوانەی بەساڵاچوون و نەخۆشی شەكرە و فشاری خوێن و شێرپەنجەیان هەیە،هەموویان دەمرن!!، بەڵام ئەوە هیچ بنەمایەكی زانستی نییە، خەڵك هەیە تەمەنی 100 ساڵەو چاكبۆتەوە، راستە ئەو كەسانەی نەخۆشی درێژخایەنیان هەیە مەترسیان لەسەر زیاترە، بەڵام ئەوەش لە حاڵەتێكە كە سیستەمی بەرگری جەستەیان لاوازبێت، ئەوەی سیستەمی بەرگری لەشی بەهێزبێت هیچ مەترسییەكی لەسەر نییە.

پرسی كەرەنتینكردنی نەخۆش تەوەرێكی دیدارەكەمان بوو، د. شێرزاد حەسەن قسەیەكی جیاوازی هەیەو دەڵێت: كەرەنتیكردنی نەخۆش هەڵەیەكی زانستیی پزیشكییە لەسەراسەری جیهان، پێویست نییە تووشبووی كۆڤید19 لەناو چوار دیوار زیندانی بكرێت و بە ماسك و دەستكێش و لەناو نایلۆندا لە پەنجەرەوە خواردنی پێ بدرێت، بەڵكو پێویستە نەخۆشەكە ببرێتە ناو باخ و سەوزایی و ژینگەیەكی تەندرووست، چونكە لەرووی دەروونیەوە هەست دەكەیت نەخۆشێكی بێزراوی ناو كۆمەڵگایت و باری دەروونیت لاواز بكات، هاوكات لەنێو ژوورەكان رێژەی ئۆكسجین كەم دەكات، بۆیە زۆر هەڵەیە تووشبوو زیاندانی بكرێت، خۆ من ناڵێم بڕۆ خۆت ماندوو بكە، بەڵام ئەگەر بكرایە باشتر بوو نەخۆشخانەكانیش ببردرێنە نێو باخ و پاركەكان و چوار دیوارەكان بەجێبهێلین، بۆ ئەوەی رێژەی ئۆكسجینی تەواو بگاتە تووشبووان.

هەروەها شێرزاد حەسەن رەزا پزیشكی پسپۆری مایكۆرۆبایۆلۆژی داواكارە لە وەزاری پەروەردە بە پەلە بەو بڕیارەدا بچێتەوە، سەبارەت بە دواخستنی قوتابخانەكان و سیستەمی ئۆنلاین، چونكە هەڵەیەكی گەورەی ئیداری و زانستییە و پێویستە قوتابخانەكان بكرێنەوە.

‎شێرزاد حەسەن لە بەشێكی دیكەی دیدارەكەی رۆژنامەی خەبات رێنمایی گرنگ دەخاتەڕوو و دەڵێت: پێویست ناكات هەمووتان دەرمان بكڕن و ئەو هەموو پارەیە بەفیڕۆ بدەن و بارگرانی بخەنە سەر خۆتان و خێزانەكانتان.

زیاتر

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابه‌تی تر

لەیادی ریفراندۆمە پیرۆزەكەی كوردستاندا، دەبێ چاوەڕێی دەرفەتێك بكەین

نیان ئەحمەد 25\9\2017 رۆژێكی مێژوویی بوو بۆ نەتەوەی كورد لە ماوەی سەد ساڵی ڕابردوو لە داگی…