مەدیحە برادۆستی: هەر شیعرێكم نووسیبێت بەنیەتی هەڵگرتنی پەیامی مرۆڤایەتی و سەربەخۆیی نووسراون

0
337

خه‌بات: وریشە عومەر:- مەدیحە برادۆستی لەدایكبووی شارۆچكەی سیدەكانی دەڤەری برادۆستم، خوێندنم لەشاری هەولێر و سۆران بووە، ئیستا دانیشتوی قەزای سۆرانم، سەرەتای نووسینی شیعرم دەگەڕێتەوە بۆ دووای ساڵی دووهەزارو دە، ئەویش بە نووسینی شیعری تەنز بۆ بەرنامەكانی چەند ڕادیۆیەك، بەشێوەی شیعری تەنز پەنجەم دەخستە سەر چەند دیاردەیەكی نێو كۆمەڵگە، خاتوونی شاعیر مەدیحە برادۆستی سەرتای قسەكانی بۆخەبات بەم جۆرە دەست پێكرد،لەم دیمانەیەدا بۆچوونی ئەم شاعیرە لەسەر دنیای شیعر بخوێنەوە.

* بۆ شیعرت هە ڵبژارد؟
من شیعرم هەڵنەبژاردوە، بەڵكو لە هەنگاونانم بەرەو رێگاكانی ژیان كەوتومەتە نێو كەمینی شیعرەوە، منیش تەنها ئەوەندەم نوسیوە كە لەتوانامدا هەبووە، چونكە خۆم بەخوێنەر زانیوە نەك شاعێر، ئەشێ نهێنی كەوتنە كەمینی شیعرم ئەوە بێت، كە لەتەمەنێكی بچوك لەنێو كتێبخانەكەی باوكم وشەو دەقەكانی دیوانی شاعیران ئاوازێكی هێمنانەیان بەگوێچكەما چرپاندوە، ئیدی كە لەمانای ژیانیش تێگەیشتم، زانیم شیعر یەكەم ئامرازو گۆرەپانی ئەدەبیە بۆخۆنووسینەوە و نمایش كردنی شتە نەوتراوەكانی ژیان.

* لەزمانی شیعریتاندا وشەگەلێكی ناسك و چیرۆك ئاسای ڕۆمانسی بەدی دەكرێت، ئاخۆئەمە زادەی خەیاڵی سحری خۆتانە،یان پەیوەستە بەژیانی واقعی تانەوە؟
بۆ نووسینەوە و هۆنینەوەی ژیانی واقعی خۆمان وشەگەلێكی ناسك و خەیاڵێكی فراوان و زمانێكی سادەمان گەرەكە، تا خوێنەرخۆی لەنێو دەقەكان ببینێتەوە، هەوڵمداوە زمانی شیعریم لە وشەی سواو بەدووربگرم و فۆڕم و تەكنیكی تایبەت بە خۆم هەبێت، وە زیاتر زمانێكی ژنانە بێت. زۆربەی شیعرەكانم واقعین و گوزارشتە لەخۆم، خۆم كارەكتەری نێو دەقەكانم، چ وەك ژیانی تایبەتی خۆم یان كەسانی دەوروبەرم.

لەزەتی شیعری و ڕتمی شیعر لەلای ئێوە زیاتر لەشیعری ئازاد یان كلاسیك بەرجەستە دەبێت؟بۆچی؟
هەردووكیان چێژبەخشن، بەڵام بەرلەوەی بە دونیای شیعری ئازاد ئاشنابم چێژم لە شیعری كلاسیك وەرگرتوە بەتایبەتی لە دونیای سۆفیگەری مەحوی، هەموو ئەو شیعرە ئازادانەشم لەلا جوان و چێژبەخشن، كە ناوەرۆكێكی مانا بەخش بە فۆڕم و تەكنیكەوە لەژێر یاساو رێسای شیعری ئازاد نوسرابن، پێوەرە هونەریە باوەكانیانیان تێكشكاندوە، بۆ ئەم سەردەمەش لەگەڵ شیعری نوێخوازم، كە گوزارشت بێ لە تاك و كۆمەڵگە.

* ئیلهامی زۆرێك لەشاعیران خۆشەویستەكەیانە یان دایكە یان نیشتیمانە ئیلهامی شیعری ئێوە چیە؟
هەموو كایە سروشتیەكان بە ئیلهامی شیعر نووسین دەزانم كە سەرچاوەی نووسینی لەناخی شاعیرەكەدایە، بۆ شیعر نووسین تەنها ئیلهام بەس نیە، بەڵكو پەیوەندی بە شارەزایی شاعیریش هەیە لە رەگەزەكانی شیعر، تا بتوانێ ئیلهام و پیشەگەری لە شیعر تێكەڵ یەكتر بكات و كاریگەری لەسەر خوێنەت جێبهێڵێت.

* تا ئێستا چەند دەقی شیعریتان كراوەتە گۆرانی؟
تا ئێستا هیچ دەقێكی شیعریم نەكراوەتە گۆرانی، بەڵام چەند گۆرانیبێژێك پەیوەندیان پێوەكردوم لەسەر پێدانی شیعرو رەزامەندیم، دوو لەم گۆرانیبێژانە شیعری منیان لەلایە بەڵام تا ئێستا تۆمار نەكراون.

* ئایە چی مەرجێكی پێش وەختەتان هەیە بۆئەو هونەرمەندەی شیعری ئێوە دەكات بەگۆرانی؟
ئەو گۆرانیەی لە هزری خەڵك دەمێنێتەوە جگە لە دەنگ و ئاوازەكەی تێكستی گۆرانیەكەیە، بەتایبەتی ئەگەر تێكستەكە بە باشی ئەدابكرێت و دەرببڕدرێت ئەمەش بەڕاوێژكردن لەگەڵ كەسانی شارەزا لەم بوارە دەكرێت، تا تێكستەكە نەشێوینرێت حەقی تەواوی خۆی پێبدرێت و بە كرچوكاڵی تۆمار نەكرێت، ئەگەر كلیپیش بكرێت ناوەرۆكی تێكستەكە ببەسترێتەوە بە سروستی جوانی كوردستان و دابونەریتە باشەكانی كورد، كە لەلایەن كۆمەڵگە پەسندكرابێت، ئەمانە بەمەرجی سەرەكی دەزانم.

* لەڕووی كۆمەڵایەتییەوە شیعرەكانت كێشەیان بۆدروست نەكردوویت؟
من بۆ نووسین مۆڵەتم لە كۆمەڵگە نەخواستوە، دەست بردن بۆ نووسین بەتایبەتی لەلایەن رەگەزی مێ ئەبێت چاوەڕوانی كێشەو دەنگی بەرزی كۆمەلگە بكرێت بۆ كپ كردنی دەنگی نووسەر و بەكەم سەیركردنی شیعر، بەڵام ئەوەندەی ترسم لە خوێنەر هەبوە ترسم لە كۆمەڵگە نەبوە، واتە رازی بونی خوێنەر بۆ من گرنگتر بوە نەك تانەی كۆمەلگە.

* شیعرت بۆسەربەخۆیی وتوە؟ چی دەڵێیت لەم بارەیەوە ؟
دەڵێن (شیعر ئەو خوێیەیە كە ناهێڵێت ژیان بۆگەنی بێت)، جا ئەگەرخوێی سەربەخۆیی بێت ئەبێت چ تامێك بە ژیان ببەخشێت، هەرشیعرێكم نووسیبێ بە نیەتی هەڵگرتنی پەیامی مۆڤایەتی و سەربەخۆیی نووسراون.

* چەند بەرهەمی شیعریت هەیە؟
بەرهەمی چاپكراو وەكو دیوانی شیعریم نیە، ئەویش لەبەر ئەوەی نەمویستوە تەنها بۆ ناوبانگ شیعر بەچاپ بگەینم و شیعرەكانم بخرێنە پەراوێزی مێژووی شیعر، بەڵكو دەمەوێ شیعرەكان پڕبن لە داهێنان و پەیام هەموو رێساكانی شیعر لەخۆبگرن، هەڵگرتنی ناوی شاعیر بە بەرپرسیاریەتێكی ئەدەبیی مەزن دەزانم، حەزدەكەم بەرهەمە شیعریەكانم شیعربن نەك شیعار، نامەوێ بەرهەمێك چاپ بكەم و لێی پەشیمان بم، شیعرەكانم نزیكەی دیوانێك شیعر دەبن هەندێكیان بە شێوەی تڕاكی دەنگی تۆماركراون، هەندێكیان لەسەر لاپەرەی رۆژنامەكان و تۆڕە كۆمەڵایەتیەكان هەن.

* شیعر بۆكێ دە نووسیت؟
شیعرم بۆ كەسێكی دیاری كراو نەنووسیوە، بۆ هەر عەشقێك شیعرێكم نووسیوە، ئەگەر بۆ هەر عەشق و روداوێك شیعرێكم نووسیبێ وا هەستم كردوە شیعرەكەم پرسیارو پەیامێكە لەجیاتی هەموو ئەو ئافرەتانەم نوسیوە كە ناتوانن ئەوەی لە ناخیانە دەریببڕن، جا ئەگەر بۆ ئازار بوبێت یان بۆ خۆشەویستی.

* حەز بەشیعری چی دەكەیت ڕۆمانسی یان نیشتیمانی؟بۆ؟
ئەگەر مرۆڤ حەز بە شیعری رۆمانسی نەكات ئەی چۆن خۆشەویستی بۆ نشتیمان هەبێت و خۆشیبوێت، من هەردووكی بە تەواكەری یەكتر دەزانم كە لە شاعیردا هەبێت، هەركاتێك شیعرێكی نیشتیمانیم خوێندبێتەوە هەموو هەستی داگیركردوم، ئەی ئەگەر خۆم نووسیبێتم ئەبێ چۆن بم. بومارشە وتەیەكی هەیە دەڵێ: جوانە مرۆڤ لەپیناو نیشتیمانەكەی بمرێت، بەڵام لەوە جوانتر ئەوەیە كە لە پێناو نیشتمان بژیت.

لەم نیشتیمانە بەدبەختە
تا دنكە گەنمێك بەر دەگرێ
هەزاران كۆرپەی ئەم خاكە
بێ لای لایە لەبار دەبرێ
تا لە نێوچەوانی كورددا
دڵۆپێك ئازادی دەتكێ
لە رێگەی كانی ژینەوە
هەزاران گۆزەی لێ دەشكێ

* پێشمەرگەو شەهیدان لەكوێی شیعرەكانی تۆن؟
بەرلەوەی پێشمەرگەو شەهیدان لەنێو شیعرەكانم بن هەردووكیان لەنێو دڵمن، هەر ئەم هەستەیە بۆتە ترۆپكی وەفاداری چەند دەقێكی شیعریم.

* چی ئاوێتەی شیعردەكەیت بۆڕازاندەوەی؟
هەوڵمداوە زمانی سادەی كۆمەڵگە بە وشەی رەسەن و زمانیكی ژنانە لەچوارچێوەی ماناو تەكنیك و روخسار شیعرێكی خۆرسكانەو دوور لە درێژەدادڕی بهۆنمەوە، من پێموایە داڕشتن بەقەد بیرۆكەو بابەت گرنگن، چونكە ئەگەر شیعر پەیام بێت، ئەوا داهێنان و یاریكردن بە وشەو دروستكردنی پەیوەندی لە نێو وشەكان بۆ بەرهەمهێنانی ستاتیكای شیعر گرنگە، تا جوانی و چێژ لە شیعرەكە بەدیبكەین، لە شیعر نووسیندا حەزم لە نوزانەوەو پاڕانەوەو دەردە دڵ نییە، بەڵكو بە فڵچەی بوێری و مەردایەتی واقع و خەیاڵ وێنەی شیعری بنەخشێنرێت تا خوێنەر خوئندنەوەو لێكدانەوەی جیاوازی بۆ بكات و ژیان جوانتر ببینێت.

* تاچەند لەلات ئاسییە شیعر بەباڵای پیاودا بهۆنێت؟وەكو چۆن پیاوان شیعر بۆئافرەت دەنووسن؟
تۆماس ترانستروێمەر دەلێت: (حەقیقەت لەسەر رێگەی هەموومان كەوتوە، بەس كەسمان ناوێرین هەڵیبگرینەوە)
هەر ئەو ترس و نەوێرانەیە كە بۆتە هۆی ئەوەی ژن سانسۆر لەسەر ناخی خۆی دانێ و شیعر بۆ راموسان و باڵای پیاو بە بڤە بزانێ، خۆ ناحەقیش نین، چونكە هەر لە منداڵیەوە وا فیركراوین، كە كچ دەبێت بووكە شووشەی خۆشبوێت و كوڕیش تفەنگ، تەنانەت بەشێك لە ئافرەتان لەكاتی نوسینیش پشت بەپیاو دەبەستن بێ ئەوەی بوێری ئەوەبكات شیعرێك بۆ باڵای پیاو بنوسێت، من راستگۆیانە بەدوای دۆزینەوەی خۆم گەڕاوم تا بتوانم شیعر بۆ مرۆڤایەتی و رەگەزی بەرامبەر بنووسم بە زمانی مێینە، بۆیە لەلام ئاساییە ئەگەر تەزبیحێك لە وشە بچنم و لەبەر پشدێنی باڵای پیاو دابنێم تا جوانتر بینینم.

* پرۆژەی داهاتووت چیە؟
داهاتووی خۆم لەنووسینەكانم دەبینمەوە بەجۆرێك كە خۆم چەند چێژیان لێدەبینم بۆ خوێنەران زیاتر چێژ بەخشبن. بتوانم هەموو ئەو شیعرانەی كە شایەنی چاپكردنن لە دیوانێك كۆیان بكەمەوە تاچیتر كەسانێك لە تۆڕەكۆمەڵایەتیەكان بەناوی خۆیان بڵاویان نەكەنەوە.

زیاتر

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابه‌تی تر

لەیادی ریفراندۆمە پیرۆزەكەی كوردستاندا، دەبێ چاوەڕێی دەرفەتێك بكەین

نیان ئەحمەد 25\9\2017 رۆژێكی مێژوویی بوو بۆ نەتەوەی كورد لە ماوەی سەد ساڵی ڕابردوو لە داگی…