‬ دیدار‮: ‬حكیم حیكمەت
زانكۆیا دهۆك ئێكەم سازیا ئەكادیمیا بەرفرەه بوو ل دەڤەرا بادینان هاتیە ڤەكرن ل سالا‮ ‬1992 ب هەردوو كۆلیژێن پزیشكی‮ ‬و چاندنێ هاتیە دامەزراندن،‮ ‬بۆ سالا خواندنێ‮ ‬1992-1993 دەست ب وەرگرتنا قوتابیان كریە،‮ ‬ل وی‮ ‬دەمی‮ ‬ب تنێ‮ ‬149 ‮ ‬قوتابی‮ ‬ل ڤان هەردوو كۆلیژان وەرگرتبوون،‮ ‬بۆ وی‮ ‬دەمی‮ ‬ئەڤە پێنگاڤەكا زانستی‮ ‬یا مەزن بوو بۆ دەڤەرێ ب گشتی‮ ‬و بۆ باژێرێ دهۆكێ ب تایبەتی،‮ ‬چونكو ڤەبوونا زانكۆیا دهۆك ب بریارا پەرلەمان و حكومەتا هەرێما كوردستانێ بوو كو وان دیت‮ ‬یافەر بوو زانكۆیەك بهێتە ڤەكرن داكو خزمەتا گەنجێن دەڤەرێ و پرۆسا زانستی‮ ‬ل دەڤەرێ بكەت،‮ ‬زانكۆیا دهۆك كەمپێ وێ‮ ‬یێ سەرەكی‮ ‬دكەڤیتە مالتایێ ل رۆژئاڤایێ باژێرێ دهۆكێ،‮ ‬زێدەبارێ كەمپێ سەرۆكاتیێ و كارگێری‮ ‬و كەمپێن پزیشكی‮ ‬و چاندنێ و كەمپێ ئاكرێ و ئامێدیێ ژی‮ ‬یێن هەین‮ . ‬مە ب فەر دیت دیدارەكێ دگەل بەرێز د‮. ‬مصلح محمد سعید دهۆكێ سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك‮.‬ سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك دیار كر‮ :‬‮ ‬زانكۆیا دهۆك بۆ سالا نوی‮ ‬یا خواندنێ‮ (‬2018ـ2019‮)‬ ‮- ‬18 كۆلیژان و پەیمانگەهەكی‮ ‬پێك دهێت زێدەباری‮ ‬چەندین سەنتەرێن ڤەكۆلین و شیرەتكاری‮ ‬و سەنتەرێن رەوشەنبیری‮ ‬و جڤاكی‮ ‬و سەنتەرێن راهێنانانێ،‮ ‬هەروەسا چەندین رێڤەبەریێن جودا جودا ژی‮ ‬زانكۆیا دهۆك‮ ‬یێن هەین،‮ ‬و ئەڤە هەمی‮ ‬دگەل كۆلیژان خزمەتا قوتابیان و پرۆسا خواندنێ و جڤاكی‮ ‬ب گشتی‮ ‬دكەن كو زانكۆیا دهۆك بۆ سالا خواندنێ‮ (‬2017ـ2018‮)‬ دۆرێن‮ ‬22 ‮ ‬هزار قوتابیان هەبوون،‮ ‬بۆ سالا نوی‮ ‬یا خواندنێ‮ (‬2018ـ2019‮)‬ دێ دۆرێن‮ ‬5 هزار قوتابیان هێنە وەرگرتن،‮ ‬زێدەباری‮ ‬ستافێ مامۆستایێن خودان باوەرنامێن بلند كو پتر‮ (‬1600‮)‬ مامۆستا هەلگرێن باوەرنامێن ماستەر و دكتۆرا ل زانكۆیا دهۆك‮ ‬یێن هەین،‮ ‬زێدەباری‮ ‬هەلگرێن باوەرنامێن دیتر وەكو دبلوما بلند و سال بۆ سال ئەڤ هژمارا مامۆستا ژی‮ ‬دزێدەبوونێ دایە چونكو هەر كۆلیژەك ل دیف پێدڤیا خۆ كورسیێن خواندنا بلند ڤەدكەت‮. ‬ د‮ . ‬مصلح دهۆكی‮ ‬ئاماژە كر‮ :‬‮ ‬هەتا نوكە‮ ‬23 گەرێن قوتابیان ژ زانكۆیا دهۆك دەرچووینە كو دبنە‮ ‬33296 قوتابی،‮ ‬باوەرناما بەكالوریوسێ ژ زانكۆیا دهۆك وەرگرتیە،‮ ‬دەمێ زانكۆیا دهۆك ل دەسپێكێ هاتیە ڤەكرن بتنێ ل هەردوو كۆلیژێن پزیشكی‮ ‬و چاندنێ‮ ‬149 قوتابی‮ ‬وەرگرتن بوون بەلێ ل سالا خواندنێ‮ ‬1995ـ1996 ‮ ‬كۆلیژا شەریعێ ژی‮ ‬هاتبوو ب سەر زانكۆیا دهۆك و دەرچووی‮ ‬هەبوون لەورا هژمارا دەرچوویان‮ ‬197 ‮ ‬قوتابی‮ ‬بوون‮.‬ دهۆكی‮ ‬دیار كر‮ :‬‮ ‬وەكو مە گۆتی‮ ‬زانكۆیا دهۆك سازیەكا ئەكادیمی‮ ‬یا گەلەكا بەرفرەهە و سالانە د بەرفرەه بوون و وەرارێ دایە،‮ ‬سالانە تشتێ نوی‮ ‬ل زانكۆیا دهۆك دهێتە زێدەكرن،‮ ‬ئەگەر ئەم ژ لایێ وەرگرتنا قوتابیان بەحس بكەین سال بۆ سالێ ئەم پلانا وەرگرتنا قوتابیان زێدەتر لێ دكەین و رێژەكا زۆر‮ ‬یا قوتابیان وەردگرین،‮ ‬ئەگەر ئەم بەحسێ ڤەكرنا پشكێن زانستی‮ ‬بكەین دیسا سال ناچیت ئەگەر هندەك پشكێن نوی‮ ‬ل زانكۆیا دهۆك نەهێنە ڤەكرن،‮ ‬بۆ نموونە ئەگەر ئەم بەس نموونەكی‮ ‬بینین بۆ ئەڤ سالا نوی‮ ‬یا خواندنێ دێ پشكا‮ (‬Biomedical Engineering‮)‬ ل كۆلیژا ئەندازیاری‮ ‬هێتە ڤەكرن كو ئەڤ پشكە دێ ب هاریكاریا زانكۆیا‮ (‬THM‮)‬ ل باژێرێ گیسن‮ ‬یێ ئەلمانی‮ ‬بیت و رێكخراوا داد‮ ‬یا ئەلمانی‮ ‬دێ پشتەڤانیا ڤی‮ ‬پرۆژەی‮ ‬كەت،‮ ‬ئەڤە ژی‮ ‬ئێكەمین پشكا زانستیە ل عیراقێ دهێتە ڤەكرن د ڤێ بسپۆریێ دا‮.‬ ئەگەر ئەم بەحسێ ئاڤاكرنا هولێن خاندنێ و تاقیگەهان بكەین د ڤی‮ ‬بیاڤی‮ ‬دا ژی‮ ‬زانكۆیا دهۆك ئاڤاكرن نەراوستاندیە بۆ نموونە ل كۆلیژێن پەروەردا بنیات،‮ ‬ئەندازیاری،‮ ‬پەروەردا بنیاتا ئامێدیێ و چەندین كۆلیژێن دیتر ژ داهاتێ زانكۆیێ چەندین هولێن خاندنێ هاتنە ئاڤاكرن،‮ ‬زێدەباری‮ ‬بەرهەڤكرنا دوو تاقیگەهێن سەردەمیانە بۆ كۆلیژا چاندنێ‮.‬ هەروەسا ل سالا‮ ‬2018 زانكۆیا دهۆك تۆرا دەرچوویێن زانكۆیێ د رێورەسمەكی‮ ‬دا ل گۆلانا‮ ‬2018 ل سەنتەرێ رەوشەنبیری‮ ‬و جڤاكی‮ ‬یێ زانكۆیێ ب ئامادەبوونا چەند دەرچوویێن زانكۆیا دهۆك راگەهاند كو ئەڤە ژی‮ ‬دەستكەفتەكێ گرنگە بۆ زانكۆیێ و دەرچوویان ژی‮.‬ یا ژ هەمیێ گرنگ تر ل‮ ‬2018 مە ل زانكۆیا دهۆك فێستیڤالا‮ ‬یوبیلا زیڤی‮ ‬ب هەلكەفتا دەربازبوونا‮ ‬25 سالان ل سەر دامەزراندنا زانكۆیا دهۆك ل نیسانا‮ ‬2018 ‮ ‬گێرا،‮ ‬كو ئەڤە ژی‮ ‬شانازیەكا دیترە‮ ‬یا زانكۆیا دهۆك پتر ژ‮ ‬25 ‮ ‬سالانە خزمەتێ پێشكێش دكەت‮. ‬ هەروەسا مە ل هەیڤا بۆری‮ ‬2018 ‮ ‬كلینكا راوێژكاری‮ ‬یا كۆلیژا زانستێن تەندروستی‮ ‬ل زانكۆیا دهۆك ل ئاڤاهیێ كۆلیژێ ل تاخێ شەهیدان ڤەكر كو ئەڤ كلینیكە‮ ‬10 ‮ ‬بسپۆریێن جودا جودا بخۆڤە دگریت و دێ خزمەتا خەلكێ ڤێ دەڤەرێ كەت،‮ ‬زێدەباری‮ ‬چەندین كار و چالاكیێن دیتر كو هەمی‮ ‬شانازی‮ ‬نە بۆ زانكۆیا دهۆك‮.‬ سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك گۆت‮ :‬‮ ‬زانكۆیا دهۆك نوكە باشترین پەیوەندی‮ ‬یێن ل گەل زانكۆیێن هەرە باش و ناڤدارێن جیهانی‮ ‬یێن هەین و باشترین زانكۆیە ل هەرێمێ ژلایێ پەیوەندیان ڤە،‮ ‬و ب حوكمێ شارەزایی‮ ‬و سەرەدەریا مە ل گەل زانكۆ و سازیێن ئەكادیمی‮ ‬یێن نێڤدەولەتی،‮ ‬ئەز وەكو سەرۆكێ زانكۆیا دهۆك ئەز ئەندامێ لژنا سەرپەرشتیارم ل ئێكەتیا زانكۆیێن جیهانی،‮ ‬ئەڤەژی‮ ‬شانازیەكا دیترە بۆ زانكۆیا دهۆك،‮ ‬هەروەسا مە ب رێكا پەیوەندیێن خۆ پەیمانگەها چارەسەریا دەروونی‮ ‬و چارەسەریا تراومایێ ل ئادارا سالا‮ ‬2017 ل ب هەڤكاری‮ ‬ل گەل زانكۆیا‮ (‬تـوبیگـن‮) ‬ل ویلایەتا‮ (‬بادن ڤـورتـمبێرگ‮) ‬یا ئەلمانی‮ ‬ڤەكر،‮ ‬هەروەسا چەندین پشكێن زانستی‮ ‬یێن هەڤپشك مە ل گەل زانكۆیێن ناڤدارێن جیهانی‮ ‬ڤەكرینە بۆ نموونە‮ (‬پشكا پلاندانانا جهەكی‮) ‬هەروەسا‮ (‬پشكا پەروەردا تایبەت‮) ‬ل كۆلیژا پەروەردا بنیات،‮ ‬كو پشكا پلاندانانا جهەكی‮ ‬دێ باوەرنامێن وان د هەڤپشك بن دناڤبەرا زانكۆیا دهۆك و وان زانكۆیێن جیهانی‮ ‬ئەوێن دهەڤپشك د ڤەكرنا ڤان پشكێن زانستی‮ ‬دا،‮ ‬زێدەباری‮ ‬هەبوونا چەندین رێككەفتن و لێك تێگەهشتنێن زانستی‮ ‬دناڤبەرا زانكۆیا دهۆك و چەندین زانكۆیێن ناڤدارێن جیهانی‮. ‬ د‮ . ‬مصلح ئاماژە كر‮ :‬‮ ‬پشتی‮ ‬ناڤێن قوتابیان ل زانكۆلاین دەركەفتین و مە دیتین ناڤێن گەلەك قوتابیان نەهاتین،‮ ‬مە وەكو زانكۆیا دهۆك دەست ب پەیوەندیان كر ل گەل وەزیرێ خواندنا بلند و هەروەسا ستافێ وەرگرتنا ناڤەندی،‮ ‬چونكو هەتا نوكە نیڤا وێ پلانا مە بۆ زانكۆیێ دانایی‮ ‬قوتابی‮ ‬یێن بۆمە هاتین،‮ ‬هەروەسا وەكو دویفچوونا ڤان قوتابیان ژی‮ ‬ئەوێن ناڤێن وان نەهاتین دێ د بەردەوام بین داكو رێژەكا هەرە زۆرا قوتابیان بهێتە وەرگرتن ل زانكۆ و پەیمانگەهان،‮ ‬و مە وەكو زانكۆیا دهۆك پلانا خۆ زێدەتر لێ كر داكو رێژەكا زۆرا قوتابیێن دەڤەرێ مفای‮ ‬ژێ وەربگرن‮.‬ سەرۆكێ زانكۆیێ دیار كر‮ : ‬وەكو مە گۆتی‮ ‬زانكۆیا دهۆك پتر ژ‮ ‬22 ‮ ‬هزار قوتابیان‮ ‬یێن هەین،‮ ‬ل دویف ئامارێن رێڤەبەریا پشكێن ناڤخۆی‮ ‬و بەری‮ ‬قوتابیێن قووناغا ئێكێ بهێنە تۆماركرن پتر ژ‮ ‬3000 ‮ ‬قوتابیان ژ كور و كچان دێ پێدڤی‮ ‬ب پشكێن ناڤخۆی‮ ‬بن داكو لێ بهێنە ئاكنجی‮ ‬كرن،‮ ‬ل دیف سیستەمێ سالانە‮ ‬یێ زانكۆیا دهۆك هەر قوتابیەكێ مالا وی‮ ‬ژ دەرڤەی‮ ‬باژێری‮ ‬بیت و ل زانكۆیێ بخوینیت زانكۆ جهێ ئاكنجی‮ ‬بوونێ بۆ دابین دكەت ئەڤجا چ ل كۆلیژێن مە ل دهۆكێ‮ ‬یان ئاكرێ‮ ‬یان ئامێدیێ‮ ‬یان ل كۆلیژێن چاندنێ و ڤێتێرنەری‮ ‬ل سێمێلێ،‮ ‬هەتا نوكە ژ بلی‮ ‬قوتابیێن قووناغا ئێكێ دۆرێن‮ ‬100 پشكێن ناڤخۆی‮ ‬مە‮ ‬یێن هەین،‮ ‬كو‮ ‬54 ‮ ‬ئاڤاهی‮ ‬ل دهۆكێ هاتینە گرتن،‮ ‬19 ‮ ‬ل ئاكرێ،‮ ‬14 ‮ ‬ل ئامێدیێ،‮ ‬12 ئاڤاهی‮ ‬ژی‮ ‬یێن زانكۆیێ بخۆنە،‮ ‬هەروەسا بۆ قووناغا ئێكێ ژی‮ ‬پشتی‮ ‬ئەم د زانین دێ چەند قوتابی‮ ‬پێدڤی‮ ‬ب پشكێن ناڤخۆی‮ ‬بن دێ ئاڤاهی‮ ‬بۆ ئاكنجی‮ ‬بوونا وان هێنە گرتن و ئەم ناهێلین چ قوتابیێن مە‮ ‬یێن ژ دەرڤە بێی‮ ‬پشكێن ناڤخۆی‮ ‬بمینن‮. ‬ دهۆكی‮ ‬گۆت‮ :‬‮ ‬مە چ جارا نەهێلایە چ تشت ببنە رێگر ل هەمبەری‮ ‬گێرانا كۆنفرانسێن زانستی،‮ ‬ئەڤجا چ ئەڤ كۆنفرانسە ل سەر ئاستێ هەرێمێ بن‮ ‬یان ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی‮ ‬بن،‮ ‬بۆ نموونە ل دەسپێكا ڤێ هەیڤا‮ ‬10 یا ئەڤ سالە مە كۆنفرانسێ نێڤدەولەتی‮ ‬یێ ئێكێ‮ ‬یێ فێركرنا پزیشكی‮ ‬ل ژێر درووشمێ‮ (‬ب هێزكرنا فێركرنا پزیشكی‮ ‬ژ بۆ كۆالیتیا چاڤدێریا ساخلەمی‮) ‬ب نوینەراتیا وەزارەتا خاندنا بلند دگەل هەردوو زانكۆیێن‮ (‬لیستەر و كوفە‮) ‬ئەنجام دا‮.‬ هەروەسا ل سەر ئاستێ پشكداریا مامۆستایێن زانكۆیا دهۆك ژی‮ ‬د كۆنفرانسێن نێڤدەولەتی‮ ‬دا زانكۆیا دهۆك هەمی‮ ‬ئاسانكاریان بۆ ڤان مامۆستایان دكەت‮ ‬یێن پشكداریێ د كۆنفرانسێن نێڤدەولەتی‮ ‬دا دكەن،‮ ‬چونكو بەردەوام داخازنامە ژ كۆنفرانسێن نێڤدەولەتی‮ ‬بۆ زانكۆیا دهۆك دهێن،‮ ‬بۆ نموونە ل سەر داخازا سەرۆكێ پورتۆگال‮ ‬یێ بەرێ‮ (‬Sampaio Jorge‮)‬ ل نیسانا‮ ‬2018 ‮ ‬ئەز هاتمە داخاز كرن بۆ پشكداری‮ ‬كرنێ د كۆنفرانسەكێ نێڤدەولەتی‮ ‬دا ل وەلاتێ پورتوگالێ،‮ ‬لەورا ئەز دبینم زانكۆیا دهۆك گەلەك‮ ‬یا سەركەفتی‮ ‬بوویە د بیاڤێ ئەنجامدان و پشكداری‮ ‬كرنێ د كۆنفرانسێن زانستی‮ ‬دا‮.‬ سەرۆكێ زانكۆیێ دا دیار كرن‮ : ‬زانكۆیا دهۆك سازیەكا ئەكادیمی‮ ‬یا حكومی‮ ‬یە سەر ب وەزارەتا خواندنا بلند و ڤەكۆلینێن زانستی‮ ‬ل حكومەتا هەرێما كوردستانێ،‮ ‬كارێ وەزارەتان ژی‮ ‬هەمی‮ ‬ب‮ ‬یاسایان هاتیە دەستنیشان كرن و ئەم پێگیرین ب وان‮ ‬یاسا و رێنمایان‮ ‬یێن ژ پەرلەمان و حكومەتا هەرێمێ ڤە دەردكەڤن بۆ رێكخستنا كاری،‮ ‬ئەڤ‮ ‬یاسا و رێنمایێن وەزارەتێ سیستەمێ زانكۆیان دیار دكەن كو هەمی‮ ‬زانكۆ و ناڤەندێن ئەكادیمی‮ ‬ل دیف وان دچن‮.‬ سعیدی‮ ‬گۆت‮ :‬‮ ‬سازیەكا ب قەبارێ زانكۆیا دهۆك ئاسایە هندەك جارا ل هندەك جها گرفت ژی‮ ‬بۆ مە پەیدا ببن،‮ ‬بەلێ ئەو گرفتێن ئەم بشێین چارەكەین ئەم زی‮ ‬دیفچوونێ بۆ دكەین و دهێنە چارەكرن،‮ ‬ب تایبەت ئەو گرفتێن ل سەر ئاستێ كۆلیژان چ كێمیا هولێن خاندنێ بیت‮ ‬یان كێمیا مامۆستایا بیت،‮ ‬چونكو هەر سال ئەم بزاڤان دكەین دەمێ پلانا وەرگرتنێ ددانین رێژەكا هەرە زۆرا قوتابیان وەربگرین‮.‬ یا دیتر ژی‮ ‬دەمێ سالێن قەیرانا دارایی‮ ‬سەرهلدایی‮ ‬كو ببوو گرفت بۆ هەمی‮ ‬سەكتەرێن ژیانێ زانكۆیا دهۆك ژی‮ ‬ب قەبارێ خۆ بەهرا خۆ هەبوو د كارتێكرنا ڤێ قەیرانێ دا،‮ ‬بەلێ سوپاس بۆ خودێ مەزن ئەڤ قەیرانە‮ ‬یا بەرەف دووماهیێ دچیت،‮ ‬ئەز دبینم هەر گرفتەكا هەبیت ئەگەر ب شارەزایی‮ ‬سەرەدەری‮ ‬دگەل بهێتە كرن و پلان بۆ روی‮ ‬ب روی‮ ‬بوونا وێ بهێنە دانان چ تشت نەشێت ببیتە گرفت ل هەمبەری‮ ‬پێشكەفتنان ب تایبەت ل بیاڤێ زانست و زانینێ دا‮.‬

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابه‌تی تر

با هەموومان پاڵپشتی‮ ‬پلان و بەرنامەی‮ ‬چاكسازی‮ ‬حكوومەتی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان بین

زیرەك‮ ‬ڕواندزی لە هەر وڵاتێكدا كارێزمایەك هەیە بۆ ئەوەی‮ ‬خزمەت بە گەل و نیشتمان بكات،‮ ‬…