فارس قادر فەقێ عەبدوڵلا

بەر لەوەی دەست بە كرۆكی بابەتەكەم بكەم بە باشمزانی چەند بابەتێكی گالتەجاری و تەنزئامێز بۆ خوێنەری ئازیز باس بكەم ئەویش لەسەر كوڕێكی گەرەكەكەی خۆمان لە شاری هەولێر گەرەكی تەیراوە كە بە تەمەن لە خۆم گەورەترە مرۆڤێكی زۆر دلساف و سادەو خۆشەویستی گەرەكەكەمانەو خاوەن هەلوێست و مەردە لە هەموو لایەنێك ئەم رۆستەم ناوە لە ژیانی زەرەری كەسی نەبووە تەنها زەرەری خۆی نەبێ و پیاوێكی زۆر نوكنەچیە و دەگووترێ هەر لە مندالیەوە قسەخۆشبوو وە ئەهلی مێزو مەشروب بووە ژیانێكی تایبەتی خۆی هەبوو هەرچەندە لە خانەوادەیەكی داخراو عەشائیر بووە بەلام ئەو وەك خۆی دەژیا دیارە لە سەرەتای سالانی هەشتاكانی سەدەی رابردوو لە رۆژێكی گەرم و هاوینی مانگی تەمموز دەچێتە چۆلایەكانی پشت شارۆچكەی عەنكاوە و مەقەرەیەێكی رەژوو وە مەزە وە بتلێك عارەق لەگەل خۆی دەبات و لەگەل برادەرێكی لەو دەشتە لەبەر هەتاو و گەرما خەریكی عارەق خواردن و مەستبوونی سەری خۆی دەبێت دەچێتە دونیای خۆی دوور لە ئاوەدانی و مراقبەی ئەولا و ئەولا لەناكاو شوانێك بەخۆیی و بە مێگەلە مەرێك لێیان بەدەردەكەوێ كاكی شوان نازانێ مەشروب چیە و چۆنە بەلام دەزانێ ئەم جۆرە كەسانەی ئەهلی مەشروبن هەردەم حەزیان لە دوری خەلك و دووری لە چاودێری كۆمەلگایە بە تایبەت لەو سەردەم نەك ئێستا دیارە كە لێیان نزیك دەكەوێتەوە بەبێ سەلام كردن پێیان دەلێ كورە ئەنگۆ چی دەكەن لێرە گۆپالەكەی بلند دەكات لێیان بدات مام رۆستەم دەلێ خالە بۆ غەدرمان لێ دەكەی ئێمە كاسب كارین خالی خالان دەلێ چۆن؟ ئێرە جێگای كاسبیە؟ دەلێن بەلێ ئێمە بۆ كاسبی هاتووین و نابینی مەقەرەمان دانایە و تكە لێدەدەین ئێمە تكە فرۆشین؟!!.

خالی بەستە زمان قەناعەت دەكات و دەلێ كاكە عەفووم بكەن بەلام من پرسیارێكم هەیە ئایە لێرە مشتەریتان هەیە؟ كەس تكەتان لێ دەكرێ كەس بێرەدا دێت تا ئێوە بازارتان هەبێ و كاسبی بكەن؟ لە وەلامدا دەلێن بەلێ خالە گەر نەبێ ئەی جەنابت چ دەكەی لە لامان ئەی تۆ بۆ بیرەدا هاتی؟ خالی فەقیر دەلێ وەلا وایە راست دەكەن و دەلێ دەی باشە من تێنیم ئاوی ساردتان لە لا هەیە گلاسێك ئاوم بدەنێ ئەوانیش دەلێن ناوەلا بەس شەربەتی ساردمان هەیە! دیارە مامی مامان مام رۆستەم گلاسێك عارەقی پێدەدات ئەویش زۆر تینوو دەبێت بەبێ دوودلی و تامكردن و بیركردنەوە قوومی لێدەداو دەخواتەوە تامی عارەقیش نازانێ بەلام دەزانێ شتێكی غەریبی خواردەوە ناشزانی چیە! هەرهێندە دەلێت بەرلەوەی سەرخۆش بێت دەلێت كورە وەلا وەلا چاوەكانم سورببنەوە لاقم تێك بئالاێ ئەتانكوژم! ئەوانیش دەلێن شتی وا نیە خالە گیان بروا بكە شەربەت بوو دامان بە تو كە خالی بەستەزمان دوردەكەوێتەوە ئەم تكە فرۆشە سەختەچیانە بەپەلە رادەكەن و هەلدێن و شوێنەكە بە جێ دێلن.

ئەوە یەكێك لە نوكتەكانیان نوكتەكی تری ئەم مام رۆستەمە لە ناوەراستی نەوەتەكان دەبێتە شوفێر لەلای ئاموزایەكی خۆی كە ئامۆزاكەی پیاوێكی ناسراو و بە شەخصیەتە مالی لە گوندێكی ناوچەی بادینانە دیارە مام رۆستەمیش ناتوانێ بە ئاشكرا ئارەق بخواتەوە لەلای ئەو لەناو گوندەكە بۆیە هەركاتێك بیویستبا عارەق ببات بۆ ناوگوند دەبا بیشارێتەوە و بتلی عارەق نیشان نەدات, دیارە رۆژێك لە رۆژان مام رۆستەم دەبەیەكی (5) لیتری بەنزینی لە دەست دەبێت لە شارۆچكەی خەبات لەوبەری جادە دەپەرێتەوە بۆ ئەوبەر یەكێك لە خزمەكانی دەیبینێ دەلێ ئەوە چیە رۆستەم ئەو دەبەیە؟ رۆستەم دەلێت نایبینی دەبەی بەنزینە پرسیاری دەوێ؟ خزمەكەش دەلێ بەلێ دەزانم بەنزینە بەس عەیب ناكەن خۆت و ئاموزات حالتان باشە و دەولەمەندن كەچی بە دەبە بەنزین دەكرن, رۆستەمیش دەلێ وەلا چی بلێم ئەوە وایە چی بكەین! كە خزمەكەی تێدەپەری دەلێ بەخوای گێلە من عارەق لە دەبەی بەنزین دەكەم لە ترسی ئاموزام و خەلكی گوند, بۆخۆم دەیبەمەوە و دەیشارمەوە ئەوەش هەندە بێ عەقلە دەلێ عەیبە بەنزین بە دەبە دەكرن! دەی با هەروا تێبگات واباشترە تا ئیرە بابەس بێت بچینە ناو مەبەست و مەرامی بابەتەكەمان.

رۆژ هات رۆژ چوو تكە و ئاقارەتی پشت عەنكاوە وە ئارەقی ناو دەبەی بەنزین دیارە ئیبداعی تێدا كراو لە دەستی مام رۆستەمی دلساف دەرچوو كەوتە دەست گەندەلكاران و شارەزایانی گەوەرو باندە دزەكان بەلێ ئەوانیش هەروەك مام رۆستەمیان كرد بەلام بە شێوازی تر! لەم چەند سالانە باندێك دروست بوونە لە كوردستان لە گەندەلكاران بۆ دزی و خۆ دەولەمەندكردن و تەجاوز بیرۆكەی سەیریان (ئیبداع) كردووە وە لەوەتەری حەساس دەدەن كە گەمە بە عاتیفەی خەلكی فەقیر و هەژار و خواناس دەكەن بۆ نموونە لەم چەند سالە چەندین جار گوێبیست بوومە ناوە بە ناوە دەگووترێ پیاوێكی خێرخواز لە فلان شوێن دەیەوێ مزگەوتێك دروست بكات بەلام فلان بەرێوەبەر لە فلان شوێن رێگای پێ ناداو رازی نیە! كە ئەمەش یەكسەر خەلكی موسلمان و هەژار تورەدەكات!! یان فلانە خێرخواز دەیەوێت نەخۆشخانەیەك دروست بكات بەلام لە فلان شوێن فلانەكەس رازی نیە یان فلانە كەس دەیەوێت قوتابخانەیەك دروست بكات بەلام بە داخەوە حكومەت رازی نەبوو, بە راستی ئەمانە هەمووی بووە بەهۆی وروژاندنی ناخی خەلكی ئاین پەرست و هەژار وە هەندێك لە رۆشنبیر و كەسانی نیشتیمان پەروەر دلساف و بێ ئاگا. كەچی لە واقعدا ئەسل و ئەساسی نیە بەلكو شێوازێكە لە شێوازی گەندەلی و بازرگانیكردن بە سەرەوەت و سامانی مییلەت و ئەنجامدەری ئەوكارە دەیەوێت بەهۆی مزگەوتێك یان نەخۆشخانەیەك یان قوتابخانەیەك پارچە زەویەك داگیربكات ئەوەی تر بكات بە خانوو یان بیكەن بە پارچە (قگعه)ی بچوك بە ناوی نیشتەجێ و بازرگانی بیفرۆشن بەلێ بەر لە چەندسال برادەرێكم پێی گووتم فلانی كوری فلان كە خزمی تۆیە لە سنوری كەسنەزان لێ ناگەرێت چەند خێرخوزاێك مزگەوتێك دروستبكەن ئەمە كارێكی زۆر خراپە دژی ئاینە حەق نیە ئێوە ئەم كارە بكەن ئەم برادەرەشم بەرپرسەو كورێكی باش و خاوێنە و مرۆڤ بروای پێدەكات كە لە دلسۆزی خۆی وادەلێ منیش هیچ وەلامم نەبوو دوایی كە پرسیارم كرد دەرچوو ئەو مزگەوتەی كە داوا دەكرێت دروستبكرێت لە دوری كەسنەزان بوو بە دەیان كیلومەتر لەناو زەویەكی كشتوكالی بێ رێگاو بان و دورە دەست و دورەشار!! كە پرسیارم كرد لە مەبەستی ئەم كارە كاكی بەرپرس بۆمی باسكرد گووتی برام ئەوانە دەیانەوێت بەناوی دروستكردنی مزگەوت (200 تا 300) قەتعە زەوی بفرۆشن ئەوانە بازرگانن نەك خێرخواز وە ئەگەر خێرخوازن من لە ناو ئاوەدانی شوێنیان پێدەدەم مەمنونم و هاوكاریشیان دەكەم گەر راست بكەن. بەلام ئەمە درۆیە راست نیە ئەمرۆ مزگەوت دەكەن لە دووری دەیان كلیومەتر لە ئاوەدانی بەیانی زەوی ناوچەكە هەموو دەفرۆشن بە ناوی خانوو و نیشتەجێبوون بە هەژاران و كەمدەرامەتەكان.

بەلێ ئیستا ئەم كارە باوە و بووە بە جۆرێك لە بازرگانی گەندەلكاران جا رۆژێك بە ناوی مزگەوت و رۆژێك نەخۆشخانە و رۆژێك قوتابخانە. كەچی بۆ بازرگانیە بەلێ ئەوانە وەك مام رۆستەم دەكەن تكە لە ئاقار دەفرۆشن بەلام ئارەقی لەپەنا دەخۆن بەلێ ئارەقی بەناوی شەربەتی سارد دەدەن بە خەلكی بێ ئاگاو فەقیر بەلێ ئارەق لەناو دەبەی دەكەن لە پەنای بەنزین دەیبەنە ناو ئاوەدانی بەلێ ئەوانەش كاری مام رۆستەم دەكەن بەلام نەك بە دلی ساف و بە هەوای مام رۆستەم بەلكو بە بەرنامەی دارێژراو گلاو پیس و دزی و جەردەیی و فریودانی خەلكی هەژار و ئەهلی تەقوا و خواناسی بە مەبەستی بازرگانی كرد بە ئاین وە یاریكردن بە سۆز و عەقلی هەژاران و بێ ئاگایان لە پیسی و مەبەستە گلاویەكانی گەندەلكاران بەلێ مام رۆستەم زۆر شەریفترە بەخۆی بە مەشروبەكەی لەو جۆرە كەسانە چونكە ئارەق دەخواتەوەو زەرەری خۆیەتی وە شوێنەكەش داگیرناكات بەلام ئەم دزانە لە پەنای مالی خواو پروپاگەندەی خێرخوازی دزی دەكەن بەلێ گەندەلی ئیستاش هەیەو هەرماوە و شێوازی زۆرن و جۆراوجۆرن بنبركردنی ئەستەمە چونكە عەقلیەتەكان زۆربەی زۆری ژەنگاوی بوونە و بۆیە گەندەلن بواشیان پێی هەیە بەلێ تا عەقلیەتی گەندەلی لەناو ناخ و دلی كۆمەلگا لەناو نەبەین سودی نیە سنور بگرین یان نەگرین شەریش بكەین یان نەكەین لە گەل گەندەلكاران مەحال بتوانین لەناویان ببەین لەبەر ئەوەی عەقلیەتەكانیش گەندەل بوونە بەر لە جەستە و ئامرازەكان بۆیە دەبێ لە گەندەلی تێبگەین نەك باسی گەندەلی بكەین خۆشمان لەناو گەندەلی بین و دركی پێ نەكەین بۆیە دەبێ لەبەردەرگاو لە بن پێی خۆمان دەست پێبكەین نەك هەر هاواری بۆ بكەین و زۆر باسی بكەین تەنها بۆ ئەوەی باسی بكەین وەك ئاگروچال نابێت بەسەریدا پازبدەین چونكە گەر بە سەر یەكێكیاندا پازدا وەك ڤایرۆسی كۆرونا دەرئەنجام ناتوانین لەناوی ببەین عیلاجی هیچیان بكەین.

* ئەندامی ئەنجومەنی سەركردایەتی پارێزگای هەولێر (پ.د.ك)

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابه‌تی تر

وەزیری پەروەردە: بەداخەوە هەندێ‌ جار ئەم پرسانە بۆ موزایەدە بەكار دەهێنرێت، دەیانەوێت موزایەدە بخەنە ناو كەرتی پەروەردە

خەبات: رۆشنا عەلی:- وەزیری پەروەردە لە میانەی كردنەوەی قوتابخانەی شاری مامۆستایانی بنەڕەتی…