عومەر دوجا
هەر كەسێك بیەوێت بەدوای‮ ‬بەڵگەیەكدا بگەڕێت،‮ ‬تاكو بۆی‮ ‬دەركەوێت،‮ ‬سیاسەت هەندێ جار چەند دەتوانێت سەرشێتانە بێت،‮ ‬با سەیری‮ ‬كەتەلۆنیای‮ ‬ئێستا بكات‮. ‬لەكاتێكی‮ ‬پێشووی‮ ‬ئەو مانگەدا،‮ ‬جیاخوازانی‮ ‬كەتەلۆنیا‮ ‬لە پەرلەمانی‮ ‬ئیسپانیا،‮ ‬لە دژی‮ ‬پێشنیاری‮ ‬بودجەی‮ ‬نیشتمانی‮ ‬ساڵی‮ ‬2019 ‮ ‬دەنگیان دا،‮ ‬ئەوەی‮ ‬سەرۆك وەزیرانی‮ ‬سۆشیالیست،‮ ‬پیدرۆ سانشێز،‮ ‬پێشكەشی‮ ‬كردبوو،‮ ‬ئەوەش مانای‮ ‬رێكخستنی‮ ‬هەڵبژاردنی‮ ‬گشتیی‮ ‬پێش وەختەیە،‮ ‬لە كۆتاییەكانی‮ ‬نیسانی‮ ‬داهاتوودا‮.‬

‮ ‬دەنگدانی‮ ‬جیاخوازان بەم شێوەیە،‮ ‬وەكو وەڵامدانەوەیەك بوو بۆ سانشێز،‮ ‬چونكە بە گشتپرسیی‮ ‬لەبارەی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬كەتەلۆنیاوە رازی‮ ‬نەبوو‮. ‬بۆ بیر هێنانەوە،‮ ‬دواین گشتپرسیی‮ ‬كە لە مانگی‮ ‬تشرینی‮ ‬یەكەمی‮ ‬2017 ‮ ‬ئەنجام درا،‮ ‬ئەوەی‮ ‬دادگای‮ ‬دەستووریی‮ ‬لە ئیسپانیا بە نا‮ ‬یاسایی‮ ‬دانا و،‮ ‬لەلایەن نەیارانی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬بایكۆت كرا،‮ ‬ئیسپانیای‮ ‬لە خراپترین قەیرانی‮ ‬سیاسیی‮ ‬نغرۆ كرد،‮ ‬كە لەدوای‮ ‬مردنی‮ ‬جەنەراڵ فرانچیسكۆ فرانكۆ لە ساڵی‮ ‬1975، قەیرانی‮ ‬لەم شێوەیەی‮ ‬بەخۆوە نەدیووە‮. ‬بە سەپاندنی‮ ‬هەڵبژاردنی‮ ‬پێش وەختە و،‮ ‬تێڕوانین لە ئەگەری‮ ‬كەوتنی‮ ‬حكومەتەكەی‮ ‬سانشێز،‮ ‬كە لە حوزەیرانی‮ ‬رابردوودا دەسەڵاتی‮ ‬وەرگرت،‮ ‬دوای‮ ‬دەنگدان لەسەر كێشانەوەی‮ ‬متمانە لە سەرۆك وەزیران،‮ ‬ماریانۆ راخۆی،‮ ‬لە پارتی‮ ‬میللی‮ ‬پارێزگار،‮ ‬پێدەچێت جیاخوازانی‮ ‬كەتەلۆنیا،‮ ‬خۆیان بۆ قۆستنەوەی‮ ‬باشترین دەرفەت ئامادە كردبێت،‮ ‬كە چەندین دەیەیە شتی‮ ‬وایان بۆ هەڵ نەكەوتووە،‮ ‬بۆ ئەوەی‮ ‬كەتەلۆنیا بەرەو سەربەخۆیی‮ ‬ببەن‮.

نابێت ئەوەش لە بیر بكەین،‮ ‬حكومەتەكەی‮ ‬سانشێز،‮ ‬پشتیوانی‮ ‬لە گفتوگۆكردن لەگەڵ جیاخوازانی‮ ‬كەتەلۆنیا كرد و،‮ ‬چەندین كەسایەتی‮ ‬كەتەلۆنیشی‮ ‬لە پۆستی‮ ‬میری‮ ‬گرنگ دامەزراند،‮ ‬وەكو خاتوو مێریتسیل باتی،‮ ‬بەرپرسی‮ ‬بەڕێوەبردنی‮ ‬كاروبارەكانی‮ ‬هەرێمایەتی،‮ ‬هەروەها بە زیادكردنی‮ ‬خەرجییەكانی‮ ‬گشتیی‮ ‬لە كەتەلۆنیا بۆ ساڵی‮ ‬2019 رازی‮ ‬بوو‮. ‬بەڵكو هەتا بە گفتوگۆكردن لەبارەی‮ ‬هەمواركردنەوەی‮ ‬دەستووری‮ ‬ئیسپانیاش،‮ ‬بۆ فراوانكردنی‮ ‬ئۆتۆنۆمی‮ ‬بۆ هەموو لایەنەكانی‮ ‬ئیسپانیا رازی‮ ‬بوو‮. ‬ئەو دەستكەوتانە دەكرێت بە خێرایی‮ ‬بسڕێنەوە،‮ ‬ئەگەر پارتی‮ ‬میللی‮ ‬دەسەڵات وەرگرێتەوە،‮ ‬ئەوەش ئەو شتەیە،‮ ‬كە پێدەچێت جیاخوازان لێی‮ ‬ئاگادار بن،‮ ‬بۆیە لەدژی‮ ‬پێشنیاری‮ ‬بودجە دەنگیان دا‮.

‬رۆژنامەی‮ ‬ئیل پایێس دەڵێت،‮ ‬سەركردەی‮ ‬جیاخوازەكان بە‮ ‬روویەكی‮ ‬خەمناكەوە‮ ‬دەنگیان داوە،‮ ‬چونكە دەیانزانی‮ ‬رۆڵیان لە هەڵكشانی‮ ‬حكومەتێكی‮ ‬تازەدا دەبێت،‮ ‬كە لەوانەیە راستەوخۆ باڵادەستی‮ ‬مەدرید بەسەر كەتەلۆنیا بگێڕێتەوە،‮ ‬وەكو ئەوەی‮ ‬حكومەتەكەی‮ ‬راخۆی‮ ‬لە ساڵی‮ ‬2017 ‮ ‬كردی‮. ‬بە كردەوە ئەگەرێكی‮ ‬زۆر هەیە،‮ ‬حكومەتێكی‮ ‬راستڕەوی‮ ‬تازە لە مەدرید،‮ ‬لەگەڵ بزاوی‮ ‬جیاخوازی‮ ‬كەتەلۆنیا،‮ ‬زۆر لە راخۆی‮ ‬توندتر بێت،‮ ‬ئینجا لەوەتەی‮ ‬راخۆی‮ ‬لە دەسەڵات لادراوە،‮ ‬پارتی‮ ‬میللی،‮ ‬هەڵوێستی‮ ‬بەرامبەر بزاوی‮ ‬جیاخوازی‮ ‬كەتەلۆنیا توندتر بووە،‮ ‬بە تایبەتی‮ ‬بەهۆی‮ ‬هەڵكشانی‮ ‬فۆكس‮‬،‮ ‬كە پارتێكی‮ ‬تازەی‮ ‬راستڕەوەی‮ ‬توندڕەوە و،‮ ‬لە كانونی‮ ‬یەكەمی‮ ‬رابردوودا،‮ ‬ئەنجامی‮ ‬بەرچاوی‮ ‬لە هەڵبژاردنەكانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬لە ئەندەلوس بەدەستهێنا،‮ ‬ئەویش بەدەستهێنانی‮ ‬12 ‮ ‬كورسی‮ ‬بوو لە پەرلەمانی‮ ‬ئەندەلوس،‮ ‬چاكەی‮ ‬ئەوەش بۆ بەرنامەكەی‮ ‬هەڵبژاردنی‮ ‬دەگەڕێتەوە،‮ ‬كە وتاری‮ ‬دژ بە كۆچبەران و هەڵوێستی‮ ‬توندی‮ ‬لەهەمبەر قەیرانی‮ ‬كەتەلۆنیای‮ ‬هەبوو‮. ‬فۆكس تاكو رادەی‮ ‬بانگەشەكردن بۆ نەهێشتنی‮ ‬سیستمی‮ ‬ئۆتۆنۆمی‮ ‬هەرێمی‮ ‬و قەدەغەكردنی‮ ‬پارتی‮ ‬سیاسیی‮ ‬جیاخوازی‮ ‬چووە‮.‬

بەڵام،‮ ‬لەبەرچی‮ ‬جیاخوازەكان چاویان لەو ئەنجامەیە؟ لەبەر هۆكارێكی‮ ‬سادە،‮ ‬ئەویش ئەوەیە،‮ ‬رێگەی‮ ‬گەیشتن بە سەربەخۆیی‮ ‬كەتەلۆنیا،‮ ‬هەر بە ئەستەم و زەحمەتی‮ ‬دەمینێتەوە‮. ‬لەبەرئەوەی‮ ‬لەوەتەی‮ ‬ساڵی‮ ‬2011وە،‮ ‬هەموو حكومەتەكانی‮ ‬پارێزگار و دیموكراسی‮ ‬كۆمەڵایەتیی‮ ‬لە مەدرید،‮ ‬گشتپرسییان لەبارەی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬كەتەلۆنیا رەت كردووەتەوە،‮ ‬كە لەلایەن دەوڵەتەوە رێگەیان پێدراوە‮. ‬بۆیە،‮ ‬ئەمڕۆكە جیاخوازانی‮ ‬كەتەلۆنیا،‮ ‬گرەو لەسەر بانگەشەی‮ ‬ستەملێكراوی‮ ‬سیاسیی‮ ‬و گێڕانی‮ ‬رۆڵی‮ ‬قوربانی‮ ‬دەكەن،‮ ‬وەكو باشترین ستراتیژییەت،‮ ‬بۆ دووبارە هێنانەوە گۆڕێی‮ ‬پڕۆژەی‮ ‬سەربەخۆیی‮. ‬بۆیە پێویستیان بەوەیە،‮ ‬كەتەلۆنیا وەكو قوربانی‮ ‬سەركوتكردنی‮ ‬دڕندانەی‮ ‬مەدرید نیشان بدەن،‮ ‬بە هیوای‮ ‬ئەوەی‮ ‬كێشەكەیان پشتیوانییەكی‮ ‬نێودەوڵەتی‮ ‬بەدەست بێنێت‮. ‬بەڵام تاكو ستراتیژیەتی‮ ‬ستەملێكراوی‮ ‬سەركەوتوو دەبێت،‮ ‬جیاخوازان پێویستیان بە بەربەستێكی‮ ‬گەورەتری‮ ‬مەدرید،‮ ‬لەلایەن سانشێز و حكومەتە سۆشیالیستەكەیەوە هەیە‮. ‬لە جیاتی‮ ‬گفتوگۆ و نەوی‮ ‬كێشان،‮ ‬پێدەچێت جیاخوازان بیانەوێت،‮ ‬كەللە رەقی‮ ‬و لاساری‮ -‬لەوانەیە كەمێك توندوتیژیش‮- ‬بنوێنن‮.

‬بە گوزاریەكی‮ ‬دیكە،‮ ‬ئەوان حكومەتێكیان دەوێت،‮ ‬پارتی‮ ‬میللی‮ ‬پێشەوایەتی‮ ‬بكات و لەلایەن فۆكس و سویدادانۆسیش پشتیوانی‮ ‬لێبكرێت،‮ ‬كە پارتێكی‮ ‬راستڕەوی‮ ‬ناوەندە لە كەتەلۆنیا و بەتوندی‮ ‬لەدژی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬كەتەلۆنیا بوو‮. ‬لەبەر ئەو دوو بەرەكییەی،‮ ‬كە سیستمی‮ ‬پارتایەتی‮ ‬پێی‮ ‬ناسراوە،‮ ‬گرەوكردن لەسەر ئەنجامی‮ ‬هەڵبژاردنەكان،‮ ‬كە هێشتا نزیكەی‮ ‬مانگێكی‮ ‬ماوە ئەستەمە‮. ‬بەڵام بە گوێرەی‮ ‬دوایین راپرسییەكانەوە،‮ ‬ئاسانە خەیاڵی‮ ‬ئەوە بكەیت،‮ ‬پارتی‮ ‬میللی‮ ‬دەتوانێت سانشێز وەلا بنێت-بە پشتیوانی‮ ‬سویدادانۆس و فۆكس‮. ‬وەلێ لێكەوتەكانی‮ ‬حكومەتێكی‮ ‬هاوپەیمانی،‮ ‬كە پارتی‮ ‬میللی‮ ‬پێشەوایەتی‮ ‬بكات و پارتەكەی‮ ‬فۆكسیشی‮ ‬لەگەڵ بێت،‮ ‬زۆر لە بابەتی‮ ‬كەتەلۆنیا دوورتر پەل دەهاوێت‮. ‬دوای‮ ‬مردنی‮ ‬فرانكۆ،‮ ‬دەبێتە جاری‮ ‬یەكەم،‮ ‬كە پارتێكی‮ ‬راستڕەوی‮ ‬توندەڕەو بتوانێت بگاتە حكومەتی‮ ‬ئیسپانیا‮. ‬هەروەها كاریگەریشی‮ ‬بەسەر دیموكراسیەتی‮ ‬ئیسپانیا،‮ ‬زۆر گەورە دەبێت،‮ ‬لەبەرئەوەی‮ ‬هێرشكردنە سەر مافەكانی‮ ‬ئافرەتان و كۆچبەران لەگەڵ خۆی‮ ‬دەهێنێت،‮ ‬ئەوانەی‮ ‬دوای‮ ‬خەباتێكی‮ ‬درێژ و قوربانیدانێكی‮ ‬زۆر بەدی‮ ‬هاتوون‮. ‬زێدەباری‮ ‬ئەوانەش،‮ ‬حكومەتێكی‮ ‬لەو جۆرە،‮ ‬دەتوانێت تەوژمێك لە نەتەوەپەرستی‮ ‬بخاتەڕوو،‮ ‬كە لە دوای‮ ‬رژێمەكەی‮ ‬فرانكۆوە هاوتای‮ ‬نەبێت،‮ ‬تەوژمێك كە ئۆتۆنۆمی‮ ‬هەرێمی‮ ‬لاواز بكات،‮ ‬نەوەكو بەتەنیا لە كەتەلۆنیا،‮ ‬بەڵكو لە لایەنی‮ ‬دیكەشەوە،‮ ‬وەكو هەرێمی‮ ‬باسك‮. ‬بۆیە دەبێت جیاخوازەكان باش بزانن،‮ ‬بە تەواوی‮ ‬روون نییە،‮ ‬ئایا حكومەتێكی‮ ‬راستڕەو،‮ ‬هەرێمی‮ ‬ئەوان لە سەربەخۆیی‮ ‬نزیك دەخاتەوە‮ ‬یان نا‮. ‬بەڵكو ئەگەرێكی‮ ‬گەورە هەیە،‮ ‬ئەنجامی‮ ‬ستراتیژیەتی‮ ‬ستەملێكراوی‮ ‬لە كەتەلۆنیا،‮ ‬لەباربردنی‮ ‬تەواوی‮ ‬دیموكراسیەت بێت لە ئیسپانیا‮.‬

و‮: رەمزی‮ ‬میرەكانی
سەرچاوە ‮ ‬www.alittihad.ae

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *

بابه‌تی تر

شێوەکار رێژنە حەمید: هونەر لە کۆمەڵگایەکی داخراوی وەک کۆمەڵگای کوردی قورسە

خەبات: پەریهان عومەر:- شێوەکار رێژنە حەمید مستەفا لە دایکبووی ساڵی 1984 لە قەزای رانیە، دە…