2018-03-26

خەبات‮: ‬هەڵەبجە
‮ ‬كیمیابارانكردنی‮ ‬هەڵەبجە لە‮ ‬16ی‮ ‬ئاداری‮ ‬1988دا،‮ ‬وێڕای‮ ‬شەهیدكردنی‮ ‬هەزاران كەس،‮ ‬دەیان كەسی‮ ‬وەك تاقانەی‮ ‬خێزان و بنەماڵەكانیان هێشتەوە،‮ ‬كە بەگوتەی‮ ‬خۆیان چیرۆكی‮ ‬ژیانی‮ ‬هەریەكەیان ئازارێكی‮ ‬بێدەنگە و سی‮ ‬ساڵە لەناخی‮ ‬خۆیاندا پەنگ دەخواتەوە‮.‬
ئاراس عابد ئەكرەم تاقانەی‮ ‬كیمیابارانی‮ ‬هەڵەبجەیە و خاوەنی‮ ‬24 شەهیدی‮ ‬كیمیابارانە،‮ ‬كە تاكە رزگاربووی‮ ‬خێزانەكەی‮ ‬و بنەماڵەكەیەتی،‮ ‬ئەو گوتی‮: ‬‮"‬خۆزگە ناوی‮ ‬تاقانە بەسەر ئێمەدا نەبڕدرایە و هیوادارم كەس پێناسەی‮ ‬تاقانە هەڵنەگریت،‮ ‬چونكە ژیان بەئازیزانەوە مانای‮ ‬هەیە،‮ ‬كەچی‮ ‬ئێمە ئازیزانمان لەدەستداوە،‮ ‬كاتێكیش لەدەستماندا هێشتا پێویستیمان بەپارەی‮ ‬خەرجی‮ ‬رۆژانە بوو،‮ ‬پێویستمان بەنازیان هەبوو پێویستمان بەكڕینی‮ ‬جلوبەرگ هەبوو،‮ ‬هێشتا لە تەمەنی‮ ‬نازكردن و داواكاریی‮ ‬منداڵانەدا بووین كە لەناكاو لێمان سەنرانەوە،‮ ‬تەنها خوای‮ ‬گەورە پشتیوانمان بوو كە باری‮ ‬دەروونیمان تێك نەچێت و شێت نەبین و نەكەوینە سەر شەقامەكان،‮ ‬ماندووی‮ ‬دەروونی‮ ‬و جەستەیین بەقەد باڵای‮ ‬شەهیدەكانمان،‮ ‬بەقەد ئەو ئازارەی‮ ‬لە دڵمانایە،‮ ‬بەڵام هەمیشە سەربەرز دەكەینەوە و شوكری‮ ‬خوا دەكەین كە ورەیەكی‮ ‬بەرزی‮ ‬پێ بەخشیوین‮".‬
ئەو كە زۆربەی‮ ‬جار بەبەرگی‮ ‬رەشەوە دەردەكەوێت و هەڵگری‮ ‬خەمێكی‮ ‬قوڵە گوتیشی‮: "‬مرۆڤ تا لێی‮ ‬نەقەومێـت نازانێت بێكەسی‮ ‬چەند بەئازارە،‮ ‬تا نەبوونی‮ ‬نەچێژی‮ ‬ناتوانیت هەست بەو ئازارە بكەیت،‮ ‬من سی‮ ‬ساڵی‮ ‬پاش مەرگی‮ ‬كەسوكارمم بردە سەر نەمهێشت كەس بزانێت باری‮ ‬ژیانی‮ ‬من چۆنە،‮ ‬هەموویم لەناخی‮ ‬خۆمدا كۆكردووەتەوە،‮ ‬كەسوكارێك،‮ ‬باوكێك،‮ ‬دایكێك،‮ ‬برایەك‮ ‬یان خوشكێك نییە ئەم ئازارەی‮ ‬لەگەڵ بەش بكەیت،‮ ‬من هەموو جەژنێك كچە بچوكەكەم ئەمكوژێت،‮ ‬كاتێك پێم ئەڵێت بۆچی‮ ‬ئێمە ماڵی‮ ‬باوە گەورە و دایە گەورەمان نییە،‮ ‬بۆچی‮ ‬ماڵی‮ ‬مام و پورم نییە،‮ ‬ئێمە بۆچی‮ ‬نیمانە؟ ئێمە بەردەوام بەگریانەوە جەژن دەكەین،‮ ‬ئاخر كەسمان نییە بچینە سەردانی،‮ ‬تەنها گۆڕی‮ ‬بەكۆمەڵی‮ ‬ئازیزانمان سەبووریمانە‮".‬
ئاراس چیرۆكی‮ ‬دابڕانی‮ ‬لە خێزانەكەی‮ ‬دەگێڕێتەوە،‮ ‬كاتێك پێش دەستپێكردنی‮ ‬كیمیاباران بەهۆی‮ ‬تۆپبارانەوە بریندار بووە،‮ ‬دەڵێت‮: ‬‮"‬لەگەڵ دایكم رێككەوتین كە ئەوان بڕۆن و من بەجێبهێڵن بۆئەوەی‮ ‬بەبۆنەی‮ ‬منەوە ئەوانیش بمێننەوە،‮ ‬بە دایكم گوت ئێوە بڕۆن ئەگەر من مام خۆم دەگەیەنمە لای‮ ‬ئێوە،‮ ‬ئەگەر نەشمام گەردنم ئازاد بكەن،‮ ‬كاتێك ئەوان چوونە دەرەوە منیش كەم كەم بێ ئاگا بووم،‮ ‬بەبرینداریی‮ ‬و بێ ئاگایی‮ ‬گەیەنرابوومە ئێران،‮ ‬بەڵام نەمتوانی‮ ‬خۆم رابگرم و بۆ سۆراخی‮ ‬كەسوكارم سێ رۆژ دوای‮ ‬كیمیاباران لە‮ ‬19ی‮ ‬ئازار گەڕامەوە هەڵەبجە و بۆئەوەی‮ ‬بەدوایاندا بگەڕێم،‮ ‬یەكەم شوێن چوومەوە ماڵی‮ ‬خۆمان،‮ ‬لەوێ نەبوون،‮ ‬هەرچەند باوەڕم نەدەكرد كە لەوێ نەبن،‮ ‬چەند جار بانگم كردن هیچ وەڵامێك نەبوو،‮ ‬بێ ئومێد بووم لەبوونیان لەوێ،‮ ‬ئەو رۆژە تا ئێوارە من لەدەوروبەری‮ ‬ماڵی‮ ‬خۆمان بەدوایاندا گەڕام نەمبینینەوە،‮ ‬رۆژی‮ ‬دواتر بیرم كەوتەوە كە پێش دەرچوونیان لەماڵ پێیان وتبووم دەچین بۆ ژێرزەمینەكەی‮ ‬خۆمان لەگەڕەكی‮ ‬جولەكان،‮ ‬هەر گەیشتمە گەڕەكەكە لەدوورەوە بینیم چەند كەسێكی‮ ‬دەمامكدار تەرمیان باردەكردە نێو تراكتۆرێك،‮ ‬وشك بووم،‮ ‬ئەژنۆم شكا،‮ ‬دەمویست هاوار بكەم دەنگم دەرنەدەهات،‮ ‬هەرچۆن بوو لەدوورەوە بەئاماژە پێم گوتن كە پەلە نەكەن چونكە ئەوانە كەسوكاری‮ ‬منن،‮ ‬بێ ئەوەی‮ ‬بزانم ئەوانن،‮ ‬چونكە ناپاڵمێك لە خانووەیەك كە نزیكەی‮ ‬بیست مەتر قوڵی‮ ‬كردبوو ئاوی‮ ‬دەرهێنابوو،‮ ‬كە نزیك بوومەوە بەجلوبەرگەكانیاندا لە كەسوكاری‮ ‬خۆم دەچوون،‮ ‬دایك و خوشك و باوك و براكانم،‮ ‬بەڵام ئەوەندە ئاوسابوون و چاویان دەرپەڕیبوو،‮ ‬بەهیچ شێوەیەك نەمدەناسینەوە،‮ ‬تا ئەو كاتەی‮ ‬ژنێكیان هێنایە دەرەوە كە منداڵێك لەباوەشیدا بوو،‮ ‬دەستم بۆ منداڵەكە برد،‮ ‬دەستی‮ ‬هات بەدەستمەوە،‮ ‬كە دەستی‮ ‬لێبوویەوە و دڵنیا بووم برا بچوكەكەمە‮ (‬لهۆن‮) ‬هاوارم كرد،‮ ‬ساتێك سەیرێكی‮ ‬دایكم كرد،‮ ‬ئەوەندە شێوا بوو ئەوەندە ترسناك بوو دایك نەبوایە،‮ ‬هەرگیز نەمدەتوانی‮ ‬خۆم بگرم،‮ ‬باوەشم پێدا كرد و ئیتر ئاگام لەخۆم نەما،‮ ‬كاتێك بەئاگا هاتمەوە هەستم بەسەرمایەكی‮ ‬زۆر دەكرد،‮ ‬قسەم بۆنەدەكرا،‮ ‬چاوم نەیدەبینی،‮ ‬هەستم بەكانیۆلاكرد لەدەستمدا،‮ ‬هەناسەم توند بوو هەستم بەكەمامە كرد لەسەر دەموچاوم،‮ ‬ئەو كات زانیم لە نەخۆشخانەم،‮ ‬چۆن گەیەنرابوومە نەخۆشخانە نازانم،‮ ‬ئەوە دوایین سات بوو،‮ ‬كە بێ ماڵئاوایی‮ ‬كەسوكارم بینین،‮ ‬دوای‮ ‬ئەوە سی‮ ‬ساڵە بە ئاواتم شەوانە بێنەوە خەونم‮".‬
بەگوێرەی‮ ‬یاسای‮ ‬ژمارە‮ ‬9ی‮ ‬ساڵی‮ ‬2015ی‮ ‬یاسای‮ ‬ماف و ئیمتیازاتی‮ ‬تاقانەكانی‮ ‬جینۆساید لەهەرێمی‮ ‬كوردستان ژ عێراق،‮ ‬كە لەپەرلەمانی‮ ‬كوردستان دەرچووە،‮ ‬تاقانەی‮ ‬جینۆساید،‮ ‬ئەو كەسەیە كە لەكاتی‮ ‬روودانی‮ ‬تاوانەكانی‮ ‬جینۆساید دژ بەگەلی‮ ‬كوردستان پاش شەهیدبوونی‮ ‬سەرجەم ئەندامانی‮ ‬خێزانەكەی‮ ‬بەتەنها رزگاری‮ ‬بووبێت،‮ ‬كە‮ ‬یاساكەش بۆئەوەی‮ ‬خزمەتێك بەتاقانەكان بكرێـت و ئاوڕێكیان لێبدرێتەوە،‮ ‬بەڵام بەگوتەی‮ ‬ئاراس عابید،‮ "‬لەكاتی‮ ‬جێبەجێكردنی‮ ‬یاساكەدا پێناسەی‮ ‬تاقانە دەستكاریی‮ ‬كراوە،‮ ‬بەجۆرێك كە لەسەرتاسەری‮ ‬كوردستاندا تەنها‮ ‬178 تاقانە و لەهەڵەبجەشدا‮ ‬37 كەسن،‮ ‬بەڵام بەداخەوە پێناسەی‮ ‬تاقانەكان بەجۆرێك شیكراوەتەوە كە خەڵكانێك خزێنراوەتە ناو تاقانەكان كە ئامانجی‮ ‬یاساكەی‮ ‬شێواندووە،‮ ‬بۆیە دوای‮ ‬هەست كردنمان بەوە لەسەر داوای‮ ‬ئێمە‮ ‬یاساكە راگیرا،‮ ‬پێش راگرتنیشی‮ ‬تەنها‮ ‬یەك خاڵی‮ ‬یاساكە جێبەجێكراوە كە ئەویش نەبردنی‮ ‬تاقانەكانە بۆبەرەكانی‮ ‬جەنگ،‮ ‬ئێمەش لەڕێی‮ ‬وەزارەتی‮ ‬كاروباری‮ ‬شەهیدان و ئەنفالكراوەكانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستانەوە داوای‮ ‬هەمواركردنەوەی‮ ‬یاساكەمان كردووە،‮ ‬چونكە لە168 كەسی‮ ‬تاقانەی‮ ‬راستەقینەی‮ ‬جینۆسایدەوە ژمارەكە بۆ‮ ‬400 و زیاتر بەرزبووەتوە،‮ ‬كە ئەوانە بەپێی‮ ‬یاساكە كراون بەتاقانە كە مەرجی‮ ‬تاقانەبوونیان تێدا نیە‮".‬
ئاراس عابد گوتیشی‮: "‬تاقانە بوون نەك ئیمتیاز نییە،‮ ‬بگرە ئازارێكی‮ ‬بێدەنگە لەناخی‮ ‬هەر كەسێكماندا كە رۆژانە دەمانكوژێت،‮ ‬بۆیە ئێمە خوازیارنیین كە هیچ كەس ئازارەكانی‮ ‬ئێمە بچێژێت،‮ ‬بەڵكو رۆژی‮ ‬رەشی‮ ‬شەهیدبوونی‮ ‬كەسوكاری‮ ‬ئێمە بڕوات و جارێكی‮ ‬تر نەگەڕێتەوە‮".‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌