2018-03-24

خه‌بات:زانیار سەردار قڕگەیی‮

یەكێك لەوكەسایەتییە ناسراو و دەگمەنانەی‮ ‬بواری‮ ‬تەندروستی‮ ‬و رۆشنبیری‮ ‬و زانستخوازە بە ئەزموونەكانی‮ ‬كوردستان،‮ ‬دكتۆر مەحمود درەوێش نادرە،‮ ‬كە وەك خەمخۆر و پەرۆشی‮ ‬نەتەوەكەی‮ ‬و تاكەكانی‮ ‬كۆمەڵگەكەی،‮ ‬چ لە رووی‮ ‬زانست و فێركاری‮ ‬و چ لە رووی‮ ‬پیشەیی‮ ‬و دەرمانسازییەوە رۆڵێكی‮ ‬كارا و گرنگ و بەرچاوی‮ ‬گێڕاوە و جێ دەستیشی‮ ‬لە بوارە جیاجیاكاندا دیارە،‮ ‬جگە لەوەی‮ ‬وەك سیاسییەكیش ئازایانە كاری‮ ‬كردووە و بنەماڵەیەكی‮ ‬تێكۆشەری‮ ‬رێگەی‮ ‬كوردایەتین و لەو پێناوەیشدا قوربانیان داوە و زۆر هەوراز و نشێوی‮ ‬سەختی‮ ‬ژیانیان بڕیوە و باجی‮ ‬كوردبوون و پارتی‮ ‬بوونیشیان داوە‮. ‬برای‮ ‬شەهیدی‮ ‬قارەمان و ناوداری‮ ‬داستانی‮ ‬كەم وێنەی‮ ‬زمبوورە،‮ ‬كە لە مێژووی‮ ‬رزگاریخوازیدا پانتاییەكی‮ ‬باشی‮ ‬تۆمار كردووە،‮ ‬ئەویش شەهید محەمەد دەروێش نادرە،‮ ‬كە دواتریش بە دەستێكی‮ ‬چەپەڵ شەهید كراوە‮.‬

د‮. ‬مەحمود لە‮ ‬1944‮‬ لە شاری‮ ‬سلێمانی‮ ‬لەدایك بووە،‮ ‬قۆناغی‮ ‬سەرەتایی‮ ‬و ناوەندی‮ ‬و ئامادەیی‮ ‬هەر لەو شارە تەواو كردووە،‮ ‬لە ساڵی‮ ‬1968دا پەیمانگای‮ ‬باڵای‮ ‬دەرمانسازی‮ ‬لە بەغدا تەواو كردووە،‮ ‬1975 ماستەر و بەكالۆریۆسی‮ ‬لە زانكۆی‮ ‬خاركۆڤ‮ ‬لە ئۆكرانیا وەردەگرێ،‮ ‬1978 ماستەری‮ ‬لە زانستی‮ ‬دەرمانسازیدا لە زانكۆی‮ ‬ڤیەنا‮ ‬لە وڵاتی‮ ‬نەمسا وەرگرتووە،1981 دكتۆرای‮ ‬لە زانستی‮ ‬دەرمانسازی‮ ‬لە هەمان زانكۆدا وەرگرتووە،‮ ‬لە‮ ‬1993 ‮ ‬یەكێك بووە لەو چەند كەسەی‮ ‬كە زانكۆی‮ ‬سلێمانیان سەرلەنوێ بنیات ناوەتەوە‮. ‬لە هەمان كاتدا دامەزرێنەری‮ ‬كۆلیژی‮ ‬پزیشكی‮ ‬بووە و بووەتە راگریشی،‮ ‬پاشان دەبێتە جێگری‮ ‬سەرۆكی‮ ‬زانكۆی‮ ‬سلێمانی‮ ‬هەتا ساڵی‮ ‬1995‮.‬ 

 لە ساڵی‮ ‬1998 ‮ ‬كۆلیژی‮ ‬دەرمانسازی‮ ‬لە زانكۆی‮ ‬سەڵاحەدین لە هەولێر دامەزراندووە و دوو ساڵ راگری‮ ‬بووە‮. ‬جارێكی‮ ‬دیكەیش كە لە دەرەوەی‮ ‬وڵات گەڕاوەتەوە راگری‮ ‬هەمان كۆلیژ بووە‮. ‬ئێستاش بە پلەی‮ ‬پرۆفیسۆری‮ ‬یاریدەدەر خانەنشینە‮. ‬لە سلێمانی‮ ‬ئەم هەڤپەیڤینەمان لەگەڵدا سازدا‮.‬

‮❊ ‬سەرەتا چۆن ئاشنای‮ ‬ناوی‮ ‬بارزانی‮ ‬بوویت؟‮ ‬یان وەك كەسایەتییەكی‮ ‬ناسراو،‮ ‬تێ گەیشتنت لە هەمبەریدا چۆنە؟

‮- ‬سەرۆكی‮ ‬نەمر مستەفا بارزانی‮ ‬كەسایەتییەكی‮ ‬زۆر پیرۆز و مەزنە،‮ ‬سیمبولی‮ ‬مرۆڤی‮ ‬خاك و نەتەوەپەروەر و لەخۆبوردوو بووە‮. ‬هەرگیز كەمتەرخەم نەبووە لە دانانی‮ ‬سەر و ماڵ و گیانی‮ ‬لەپێناوی‮ ‬میللەتی‮ ‬كورد و خاكی‮ ‬كوردستاندا‮. ‬بارزانیی‮ ‬نەمر كەسایەتییەكی‮ ‬مەزنی‮ ‬كەم وێنەیە،‮ ‬هەر بۆیە مێژوونووسانی‮ ‬بەویژدانی‮ ‬جیهان،‮ ‬لە مێژوودا لە ئاستی‮ ‬شۆڕشگێڕە نەمرەكانی‮ ‬جیهانی‮ ‬دادەنێن‮. ‬لە هاوشێوەی‮ ‬نیلسۆن ماندێلا و‮ ‬غاندی‮ ‬و زاباتا و تیتۆ و دیگۆڵ و كەسانی‮ ‬دیكە‮.‬

بەندە هەر وەكو منداڵێكی‮ ‬زەمانی‮ ‬ئەو زاتە و شۆڕشە مەزنەكەی‮ ‬لەناو خانەوادەكەمدا،‮ ‬هەر بەناوی‮ ‬ئەو چاو و مێشكم كراوەتەوە،‮ ‬چونكە باوكم هەردەم ناوی‮ ‬بارزانی‮ ‬و شۆڕشەكانی‮ ‬لەسەر زمانی‮ ‬بوو،‮ ‬هەر بەو ناوەوە ئێمەی‮ ‬گۆش كرد و پێناسەی‮ ‬كوردایەتیی‮ ‬بۆ كردین‮. ‬

❊ ‬دەڵێن تۆ لە تەمەنی‮ ‬لاویدا نامەیەكت بۆ سەرۆك بارزانیی‮ ‬نووسیوە،‮ ‬ئەویش لە وەڵامی‮ ‬نامەكەدا نامەیەكی‮ ‬بۆ نووسیویت؟ ئەكرێت باسی‮ ‬ئەوەمان بۆ بكەیت؟

‮- ‬بەڵێ ئەوە راستە،‮ ‬دوای‮ ‬ئەوەی‮ ‬كە محەمەدی‮ ‬برام شەهید كرا،‮ ‬من ئەو كاتە لە بنكەی‮ ‬تەندروستیی‮ ‬قوتابییان بەرامبەر مزگەوتی‮ ‬گەورە چەند مانگێك بوو دامەزرا بووم،‮ ‬لەناكاو بە فەرمانی‮ ‬بەڕێوەبەرایەتیی‮ ‬تەندروستیی‮ ‬سلێمانی‮ ‬ناردمیان بۆ دەربەندیخان،‮ ‬لەوێ هەرچۆنێك بوو ماوەی‮ ‬ساڵێك زیاترم بەسەر برد،‮ ‬بەڵام ساڵی‮ ‬1972 ‮ ‬دیسان گێڕامیانەوە بۆ سلێمانی‮ ‬بۆ مەڵبەندی‮ ‬دایكان و منداڵان‮. ‬لەوێ دكتۆر تاهیر بابان لێپرسراوی‮ ‬مەڵبەندەكە بوو،‮ ‬مرۆڤێكی‮ ‬زۆر نیشتمانپەروەر بوو،‮ ‬زۆر بەداخ بوو بۆ شەهیدكردنی‮ ‬محەمەدی‮ ‬برام‮. ‬رۆژێك دكتۆر تاهیر بانگی‮ ‬كردم بۆ لای‮ ‬خۆی،‮ ‬گوتی‮ ‬مەحمود من دەبێت سەفەر بكەم بۆ لایەك،‮ ‬دەبێت دكتۆرە و تۆ ئاگاتان لە بنكەكە بێت،‮ ‬لە راستیدا دەمەوێت سەردانێكی‮ ‬سەرۆك بارزانی‮ ‬بكەم‮. ‬گوتی‮: ‬دەزانم چەند دڵگرانیت بۆ محەمەد پێم بڵێ چیت بۆ بكەم هیچت نییە بیگەیەنم بە سەرۆك بارزانی،‮ ‬بەیانی‮ ‬دوای‮ ‬دەوام سەفەر دەكەم‮. ‬منیش گوتم‮: ‬بەرەوەڵا ئەمشەو نامەیەك بۆ بەڕێزی‮ ‬دەنووسم تكا دەكەم بیدەیتێ‮. ‬گوتی‮: ‬دڵنیابە دەیگاتێ‮. ‬منیش شەوێ نامەیەكی‮ ‬حەوت پەڕەیم بۆ جەنابی‮ ‬نووسی،‮ ‬دەربارەی‮ ‬ژیان و گوزەرانی‮ ‬خۆم و بنەماڵەكەمان دوای‮ ‬شەهیدبوونی‮ ‬محەمەد و هەوڵی‮ ‬تیرۆركردنم لە لایەن كەسێكی‮ ‬بەكرێگیراوەوە،‮ ‬كە سەر بەو لایەنە بوو كە محەمەدیان شەهید كرد‮. ‬دوای‮ ‬3 ‮ ‬رۆژ دكتۆر تاهیر گەڕایەوە و نامەیەكی‮ ‬لەلایەن سەرۆك بارزانیی‮ ‬نەمرەوە بۆ هێنام‮.‬

دكتۆر تاهیر گوتی‮: ‬كاتێك جەنابی‮ ‬بارزانی‮ ‬نامەكەی‮ ‬بینی‮ ‬حەوت پەڕەیە،‮ ‬دەستی‮ ‬كرد بە پێكەنین و گوتی‮: ‬مەحمود لای‮ ‬تۆیە،‮ ‬ئاگات لێی‮ ‬بێت ئەوە برای‮ ‬محەمەدە،‮ ‬لە سۆراندا محەمەد كوڕی‮ ‬من بوو،‮ ‬بەداخەوە بە ناهەق و بێتاوان شەهید كرا‮. ‬جەنابی‮ ‬لە نامەیەكی‮ ‬كورتدا بۆمی‮ ‬نووسیبوو‮: ‬مەحمود با دایكت بێت سەردانمان بكات،‮ ‬بەڵام تۆ مەیە،‮ ‬لەگەڵ ئەو نامەیەشدا نامەیەكی‮ ‬دیكەیشی‮ ‬بۆ لقی‮ ‬چواری‮ ‬بەڕێز نووسی‮ ‬بوو،‮ ‬تێیدا فەرمانی‮ ‬كردبوو كە‮: ‬محەمەدی‮ ‬دەروێش نادر شەهیدی‮ ‬رێگای‮ ‬ئازادیخوازانی‮ ‬كوردستان و پارتییە،‮ ‬پێویستە وێنەكەی‮ ‬لە بارەگای‮ ‬لقی‮ ‬چوار هەڵبواسرێت و رێز لە كەسوكار و بنەماڵەكەی‮ ‬بگیرێت‮. ‬

‮ ‬پێویستە مەحمودی‮ ‬برای‮ ‬شەهید محەمەد بنێرن بۆ لقی‮ ‬پێنجی‮ ‬پارتیمان،‮ ‬تاوەكوو ئەوانیش زەمالەیەكی‮ ‬لەو زەمالەی‮ ‬خوێندنانە بدەنێ كە وڵاتانی‮ ‬دۆستمان ساڵانە دەیدەنە كۆمەڵەی‮ ‬قوتابییانی‮ ‬كوردستان،‮ ‬ئێمە لەلای‮ ‬خۆمانەوە تەزكییەی‮ ‬دەكەین‮. ‬منیش رۆژی‮ ‬دوایی‮ ‬نامەكەم برد بۆ لقی‮ ‬چوار،‮ ‬كە ئەوسا لە ماڵی‮ ‬حاجی‮ ‬ئیبراهیمی‮ ‬چەرمەگادا بوو‮. ‬دوای‮ ‬ئەوەی‮ ‬كە نامەكەیان خوێندەوە،‮ ‬بەخێرهاتنیان لێ كردم‮: ‬گوتیان وێنەیەكی‮ ‬شەهید محەمەد بهێنە ئێمە لێرەدا لەگەڵ ئەو شەهیدانەدا هەڵی‮ ‬دەواسین‮. ‬لە هەمان كاتدا نووسراوێكی‮ ‬پشتگیرییان بۆ نووسیم بۆ كاك دارا تۆفیق لە رۆژنامەی‮ ‬خەبات لە بەغدا،‮ ‬بۆ ئەوەی‮ ‬ناوم بخەنە ناو لیستی‮ ‬قوتابییانی‮ ‬زەمالەی‮ ‬وڵاتانی‮ ‬ئیشتراكییەوە،‮ ‬دوای‮ ‬چەند مانگێك ناوم لە‮ ‬یەكێتیی‮ ‬سۆڤیەت دەرچوو‮. ‬مانگی‮ ‬11، 1972 گەیشتمە مۆسكۆ و لەوێشەوە بۆ شاری‮ ‬رۆستۆڤ نەدانوو‮ ‬لەوێ زمانی‮ ‬رووسیم تەواو كرد و ساڵی‮ ‬داهاتوو ناردمیان بۆ شاری‮ ‬خاركۆڤ‮ ‬لەوێ بەكالۆریۆس و ماستەرم تەواو كرد،‮ ‬هەرچەندە‮ ‬4 ‮ ‬ساڵم ئیقامە مابوو،‮ ‬بەڵام‮ ‬ك.ج‮. ‬ب‮ ‬زۆریان لێ كردم كە وڵات بەجێ بهێڵم،‮ ‬چونكە ئەوە داواكاری‮ ‬سەفارەتی‮ ‬عێراق بوو‮. ‬هەرچەندە ویستم تێیان بگەیەنم كە من پەیوەندیم بە عێراقەوە نییە،‮ ‬من لە رێگەی‮ ‬پارتی‮ ‬دیموكراتی‮ ‬كوردستانەوە هاتووم،‮ ‬بەڵام بێسوود بوو،‮ ‬گوتیان ئێمە گرێبەستێكی‮ ‬ستراتیژیمان هەیە لەگەڵ عێراقدا بۆ ماوەی‮ ‬10‮ ‬ساڵ،‮ ‬ئێمە بەرژەوەندیی‮ ‬دوو سەد ملیۆن عەرەب ناگۆڕینەوە بە دوو ملیۆن كورد،‮ ‬وا باشە بڕۆیت‮. ‬چارم نەما بەبێ فیزە چوومە وڵاتی‮ ‬ئەڵمانیا،‮ ‬لەوێ گیرام و‮ ‬40 ‮ ‬رۆژ بەند بووم،‮ ‬بـەڵام دوای‮ ‬ئەوەی‮ ‬كە زانییان كوردم و چیم بەسەر هاتووە،‮ ‬ئازادیان كردم و مافی‮ ‬پەناهەندەی‮ ‬رامیارییان دامێ،‮ ‬بەڵام قبووڵم نەكرد،‮ ‬گوتم‮: ‬ئێمە شۆڕشمان هەیە،‮ ‬من دەچمەوە ناو شۆڕش،‮ ‬هەر چەندە حاكمەكە ویستی‮ ‬تێم بگەیەنێت كە شۆڕشی‮ ‬كورد لە ئاوابووندایە،‮ ‬بەڵام بێسوود بوو‮. ‬گوتی‮: ‬باشە بڕۆرەوە،‮ ‬بەڵام وا دیارە ئێوە رۆژنامەكان ناخوێننەوە،‮ ‬من دەڵێم‮: ‬شۆڕشی‮ ‬ئێوە تەواو‮. ‬پاشان هەر چۆنێك بوو بە‮ ‬یارمەتیی‮ ‬كۆمەڵەی‮ ‬خوێندكارانی‮ ‬كورد لە ئەورووپا خۆم گەیاندە لوبنان و پاشان تاران و لەوێوە لەگەڵ كاك ئازادی‮ ‬شەهید مستەفا خۆشناودا گەیشتینە‮ ‬خانە‮ ‬لەسەر سنوور،‮ ‬لە خانە كاك محەمەد عەزیزمان بینی،‮ ‬كاتێك كە بینیمی،‮ ‬گوتی‮: ‬ئەوە چی‮ ‬دەكەیت لێرە،‮ ‬گوتم‮: ‬گەڕاومەتەوە بۆ ناو شۆڕش،‮ ‬گوتی‮: ‬نابینی‮ ‬شۆڕش چی‮ ‬بەسەر هات‮. ‬ئێران و ئەمەریكا خیانەتیان لێ كردین‮. ‬گوتم‮: ‬سەرۆك لەكوێیە‮. ‬گوتی‮: ‬لە تارانە و تا ئێستا نازانین كەی‮ ‬دەگەڕێتەوە،‮ ‬تۆ بڕۆ بۆ لای‮ ‬دایكت و منداڵەكانی‮ ‬شەهید محەمەد،‮ ‬وا بزانم لە ئۆردوگای‮ ‬ئەنزلن‮. ‬گوتم‮: ‬باشە هاوكاریی‮ ‬كاك ئازاد بكە با بگەڕێتەوە بۆ ئەڵمانیا،‮ ‬گوتی‮: ‬باشە تۆ بڕۆ خەمت نەبێت‮. ‬

‮❊ ‬كەی‮ ‬بە دیداری‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر شاد بوویت و چۆن بوو؟

‮- ‬لێرەدا دەمەوێت وەڵامی‮ ‬پرسیارەكەت بە گێڕانەوەی‮ ‬رووداوێك بدەمەوە،‮ ‬كە وەفا و دڵسۆزی‮ ‬و میهرەبانی‮ ‬ئەو زاتە ئەسەلمێنێ‮. ‬لە مانگی7/1964 ‮ ‬خوێندنی‮ ‬ناوەندیم تەواو كرد،‮ ‬باوكم ویستی‮ ‬بمنێرێ بۆ خوێندن بۆ ئێران،‮ ‬بەڵام بەداخەوە مەرگ بواری‮ ‬نەدا،‮ ‬هەر هەمان مانگ كۆچی‮ ‬دوایی‮ ‬كرد‮. ‬ئەوە بووە نەهامەتییەكی‮ ‬گەورە بۆ من‮. ‬محەمەد گوتی‮: ‬خەمت نەبێت هەر چۆنێك بێت دەتنێرم بۆ دەرەوەی‮ ‬وڵات بۆ خوێندن‮. ‬رۆژێك كە لە چوارتا گەڕایەوە،‮ ‬كە ئەوكاتە سەرۆك بارزانی‮ ‬لە قوتابخانەكەی‮ ‬چوارتا بارەگای‮ ‬خستبوو،‮ ‬لەوێ بەردوام لەتەك وەفدەكانی‮ ‬حكوومەتی‮ ‬عێراقدا لە گفتوگۆدا بوون‮. ‬رۆژانەش محەمەد لە خزمەتیدا بوو‮. ‬ئەو رۆژە كە گەڕایەوە ماڵێ بانگی‮ ‬كردم،‮ ‬گوتی‮: ‬ئیتر خەفەت مەخۆ،‮ ‬ئەمڕۆ لە خزمەت سەرۆك بارزانییدا بووم،‮ ‬پەیمانی‮ ‬دامێ كە رەوانەی‮ ‬دەرەوەی‮ ‬وڵاتت بكات بۆ خوێندن‮. ‬گوتم‮: ‬چۆن،‮ ‬گوتی‮ ‬جەنابی‮ ‬زانیویەتی‮ ‬باوكمان كۆچی‮ ‬دوایی‮ ‬كردووە‮. ‬لێی‮ ‬پرسیم‮: ‬براو‮ ‬خوشكەكانت چۆنن،‮ ‬چۆن گوزەران دەكەن‮. ‬ئێمەش هەردووكمان بووین،‮ ‬زۆر شتم بۆ باس كرد،‮ ‬بەتایبتی‮ ‬وەزعی‮ ‬تۆ،‮ ‬ئەوسا جەنابی‮ ‬گوتی‮: ‬پێی‮ ‬بڵێ نیگەران نەبێت من ئەی‮ ‬نێرم بۆ خوێندن بۆ دەرەوەی‮ ‬وڵات‮. ‬پێ دەچێت بتنێرێ بۆ ئەڵمانیا بۆ خوێندن،‮ ‬گوتی‮: ‬بەیانی‮ ‬بابێت بۆ لام‮. ‬لەراستیدا منیش لەخۆشیدا نازانم ئەو شەوەم چۆن لێ رۆیشت،‮ ‬یەكەم لە خۆشیی‮ ‬ئەوەی‮ ‬كە دەچمە خزمەتی‮ ‬سەرۆك بارزانی،‮ ‬دووەم لە خۆشیی‮ ‬خوێندنەكەم‮. ‬بەیانی‮ ‬محەمەد لەتەك شەهید قادر تەگەرانیدا ناردمی‮ ‬بۆ خزمەت سەرۆك لە شارۆچكەی‮ ‬چوارتا،‮ ‬لەوێ لە نووسینگەكەی،‮ ‬بەڕێز كاك مەسعوود بارزانی‮ ‬و كاك شێخ رەزای‮ ‬گوڵانی‮ ‬لێ بوو،‮ ‬بەڕێز‮ ‬شێخ رەزا گوڵانی‮ ‬بەڕێوەبەری‮ ‬نووسینگەكەی‮ ‬بوو‮. ‬قادر تەگەرانی‮ ‬كادری‮ ‬پەیوەندی‮ ‬بوو لەنێوان پێشمەرگەی‮ ‬ناوشار و جەنابی‮ ‬سەرۆك بارزانیدا‮. ‬شێخ رەزا نامەكەی‮ ‬محەمەدی‮ ‬خوێندەوە و گوتی‮: ‬نەختێك چاوەڕوان بن و خۆی‮ ‬چووە ژوورێ بۆ لای‮ ‬جەنابی‮ ‬سەرۆك،‮ ‬دوای‮ ‬ماوەیەك هاتەوە و گوتی‮: ‬فەرموون‮. ‬ئێمەش چووینە خزمەت سەرۆك،‮ ‬لەوە دەچوو نەختێك سەرقاڵ بێت،‮ ‬بە گەرمی‮ ‬بەخێرهاتنی‮ ‬لێ كردین و پێی‮ ‬گوتم‮: ‬بە شێخ رەزام گوتووە نامەت بۆ دەنووسێت بۆ كاك فوئاد عارف،‮ ‬ئەو لە بەغدا كارەت بۆ جێبەجێ دەكات‮. ‬جەنابی‮ ‬گوتی‮: ‬كە گەڕایتەوە وەڵامەكەی‮ ‬كاك فوئاد عارفم پێ بگەیەنەوە‮. ‬ئیتر لە راستیدا من سەری‮ ‬رێزم بۆ دانەواند و هاتمە دەرەوە بۆ لای‮ ‬شێخ رەزا،‮ ‬بەڵام لەو كاتەدا كە ئێمە لە خزمەت سەرۆكدا بووین،‮ ‬شێخ نامەكەی‮ ‬ئامادە كردبوو،‮ ‬ئەوسا گوتی‮: ‬مەحمود ئەوە نامەكەتە بیبە بۆ كاك فوئاد عارف لە بەغدا،‮ ‬لەوێ بچۆ بۆ لای‮ ‬كاك عەلی‮ ‬سنجاری،‮ ‬ئەوان كەسێكت لەتەكدا دەنێرن‮. ‬دوای‮ ‬ماوەیەك كاك قادر هاتە دەرەوە،‮ ‬ئەوسا گەڕاینەوە بۆ سلێمانی،‮ ‬لەوێش محەمەد نامەیەكی‮ ‬نووسی‮ ‬بۆ كاك عەلی‮ ‬سنجاری،‮ ‬كە ئەوسا لێپرسراوی‮ ‬لقی‮ ‬پێنجی‮ ‬پارتی‮ ‬دیموكراتی‮ ‬كوردستان بوو،‮ ‬بە شێوەیەكی‮ ‬نهێنی‮ ‬لە ئوتێل ئاسیای‮ ‬حەمەی‮ ‬دەروێش كەریم نیشتەجێ بوون‮. ‬بەیانی‮ ‬چووم بۆ بەغدا،‮ ‬دوای‮ ‬نیوەڕۆ گەیشتم،‮ ‬راستەوخۆ چووم بۆ ئوتێل سیروان،‮ ‬لەوێ جانتاكەم لە لای‮ ‬مام‮ ‬یوسف دانا و دوایی‮ ‬چووم بۆ لای‮ ‬كاك عەلی‮ ‬سنجاری‮ ‬لە ئوتێل ئاسیا،‮ ‬لەوێ كاك ئەنوەری‮ ‬حەمەی‮ ‬دەروێش كەریم دانیشتبوو،‮ ‬دوای‮ ‬سڵاو‮. ‬گوتم‮: ‬كاك عەلی‮ ‬سنجاری‮ ‬لێرەیە،‮ ‬كاك ئەنوەر نەختێك تێی‮ ‬روانیم،‮ ‬دوایی‮ ‬گوتی‮: ‬بۆ چیتە،‮ ‬گوتم نامەی‮ ‬سەرۆك بارزانیم پێیە بۆی،‮ ‬گوتی‮: ‬دانیشە‮. ‬دوای‮ ‬ساتێك كاك ئەنوەر گەڕایەوە لە تەك لاوێك لە تەمەنی‮ ‬خۆمدا،‮ ‬سڵاوی‮ ‬لێ كردم و گوتی‮: ‬من ناوم فایەقە،‮ ‬هەردوو نامەكەی‮ ‬لێ وەرگرتم و گوتی‮ ‬تۆزێك چاوەڕێ بكە،‮ ‬دوای‮ ‬ساتێك گەڕایەوە،‮ ‬گوتی‮: ‬فەرموو كاك عەلی‮ ‬چاوەڕوانتە،‮ ‬چوومە ژوورەوە كاك عەلی‮ ‬هەستا و زۆر بەگەرمی‮ ‬پێشوازیی‮ ‬لێ كردم و ئەوسا زۆر هەواڵی‮ ‬محەمەدی‮ ‬برام و هەواڵی‮ ‬سلێمانی‮ ‬پرسی‮ ‬و دوایی‮ ‬گوتی‮: ‬چۆن گەیشتیتە جەنابی‮ ‬سەرۆك،‮ ‬گوتم‮: ‬بەهۆی‮ ‬كاكە محەمەدەوە،‮ ‬گوتی‮ ‬باشە ئێستا تا درەنگ نەبووە لەگەڵ فایەقدا بچن بۆ لای‮ ‬كاك فوئاد عارف لە مەكتەبەكەی‮ ‬لە كەڕادە‮. ‬گوتم‮: ‬باشە‮. ‬لەگەڵ فایەقدا تەكسییەكمان گرت و چووین بۆ نووسینگەكەی‮ ‬كاك فوئاد عارف،‮ ‬لەوێ نامەكەم دایە سكرتێرەكەی،‮ ‬پاشان بانگی‮ ‬كردین و ئێمە هەر وەستاوین،‮ ‬نەختێك تێی‮ ‬روانین و سەیرێكی‮ ‬نامەكەی‮ ‬كردەوە و گوتی‮: ‬ئەمە كێ ئەم نامەیەی‮ ‬بۆ نووسیت،‮ ‬گوتم‮: ‬بەڕێز سەرۆك بارزانی،‮ ‬ئەوسا بە تۆزێك تووڕەییەوە گوتی‮: ‬تۆ چیت تا جەنابی‮ ‬سەرۆك ئەم نامەیەت بۆ بنووسێت،‮ ‬تۆ درۆ دەكەیت،‮ ‬لە راستیدا لە شەرمەزاریدا خەریك بوو بكەوم،‮ ‬گوتم‮: ‬قوربان سەیرێكی‮ ‬واژۆكەی‮ ‬سەرۆك بكە بزانە ئەو مستەفایە واژۆی‮ ‬ئەوە‮ ‬یان نا‮. ‬سەیرێكی‮ ‬نامەكەی‮ ‬كردەوە،‮ ‬گوتی‮: ‬راستە ئەوە واژۆی‮ ‬ئەوە،‮ ‬بەڵام چۆن ئەم نامەیەی‮ ‬بۆ نووسیویت،‮ ‬گوتم‮: ‬من پێشمەرگەی‮ ‬ناو شارم و قوتابیشم،‮ ‬برای‮ ‬محەمەدی‮ ‬دەروێش نادرم،‮ ‬پێشمەرگەی‮ ‬سەرۆك بارزانییە،‮ ‬دوێنێ خۆم چوومەتە خزمەتی‮ ‬سەرۆك لە چوارتا و ئەو نامەیەی‮ ‬بۆ جەنابت ناردوو،‮ ‬ئەوسا فایەق خەریك بوو تووڕە بێت،‮ ‬بەڵام دەستیم‮ ‬ڕاكێشا،‮ ‬ئەوسا گوتی‮: ‬ئەوە قوربان ئێمە كاك عەلی‮ ‬سنجاری‮ ‬ناردووینی‮ ‬من پێشمەرگەی‮ ‬ئەوم‮. ‬نەختێك بێدەنگ بوو،‮ ‬ئێمەش هەروا وەكو دوو لاوی‮ ‬تاوانبار بەپێو وستاوین،‮ ‬دوایی‮ ‬گوتی‮: ‬من ناتوانم هیچت بۆ بكەم،‮ ‬من ئەگەر بمتوانیایە لەپێشدا كوڕەكەی‮ ‬خۆمم دەنارد‮. ‬گوتم‮: ‬باشە زۆر سوپاس،‮ ‬گوتم‮: ‬نامەكەم بدەرەوە،‮ ‬بە تووڕەییەوە گوتی‮: ‬بڕۆن ناتان دەمەوە‮. ‬پاشان گەڕاینەوە بۆ لای‮ ‬كاك عەلی‮ ‬سنجاری،‮ ‬فایەق هەموو كارەكەی‮ ‬بۆ گێڕایەوە،‮ ‬زۆری‮ ‬پێ ناخۆش بوو،‮ ‬بەڵام هیچی‮ ‬نەوت،‮ ‬بە پەژارەوە سەیرێكی‮ ‬كردم و گوتم‮: ‬بەڵام كاك عەلی‮ ‬جەنابی‮ ‬سەرۆك گوتی‮: ‬وەڵامەكەیم بۆ بێنەرەوە،‮ ‬نازانم ئێستا چی‮ ‬پێ بڵێم،‮ ‬گوتی‮: ‬كێشە نییە كاك فوئاد چی‮ ‬گوتووە،‮ ‬ئەوەی‮ ‬بۆ بگێڕەوە‮. ‬پاشان ماڵئاوایم كرد و بەیانی‮ ‬گەڕامەوە بۆ سلێمانی،‮ ‬رووداوەكەم بۆ محەمەد گێڕایەوە زۆر نیگەران بوو‮. ‬گوتی‮: ‬بەیانی‮ ‬خۆت وەڵامەكەی‮ ‬بەرەوە بۆ جەنابی‮ ‬سەرۆك‮. ‬بەیانی‮ ‬لەتەك كاك قادر تەگەرانیدا چووینەوە بۆ چوارتا،‮ ‬لەوێ وەڵامی‮ ‬كاك فوئاد عارفم بە شێخ رەزا گەیاند،‮ ‬زۆر سەیر بوو بە لایەوە،‮ ‬كە كاك فوئاد ئاوا هەڵسوكەوت بكات،‮ ‬گوتی‮: ‬جەنابی‮ ‬سەرۆك زۆر سەری‮ ‬قاڵە و وەفدی‮ ‬حكوومەت لێرەن،‮ ‬نەختێك چاوەڕوان بكەن ئەڕۆن‮. ‬سەعاتێك زیاتر چاوەڕوانیمان كرد،‮ ‬پاشان شێخ گوتی‮: ‬فەرموون‮. ‬كاك قادر،‮ ‬گوتی‮: ‬تۆ لێرە دانیشە من خۆم بەتەنیا دەچم،‮ ‬نەختێك كار و هەواڵی‮ ‬ناو شاریش هەیە بە سەرۆكی‮ ‬دەگەیەنم،‮ ‬گوتم‮: ‬باشە،‮ ‬دوای‮ ‬نیو سەعات كاك قادر هاتە دەرەوە و گوتی‮: ‬با بڕۆین،‮ ‬گوتی‮: ‬دەزانیت جەنابی‮ ‬سەرۆك زۆر نیگەران بوو،‮ ‬گوتی‮: ‬چۆن فوئاد بەو شێوەیە وەڵامی‮ ‬مەحمودی‮ ‬داوەتەوە،‮ ‬كاتێك كە نامەی‮ ‬منی‮ ‬پێ بووه،‮ ‬فوئاد نەك تەنیا هەڤاڵی‮ ‬پارتییە،‮ ‬بەڵكو هاوڕێشمە،‮ ‬قادر بە مەحمود بڵێ‮: ‬سەبر بگرێت،‮ ‬پەیمان بێت لە فرسەتێكدا هەر دەینێرم بۆ خوێندن‮. ‬ئەو پەیمانەی‮ ‬بەڕێزیان هاتە دی،‮ ‬ئەوە بوو وەكو باسم كرد دوای‮ ‬8 ‮ ‬ساڵ هەر لەیادی‮ ‬بوو،‮ ‬كاتێك بە نامە و بەهۆی‮ ‬دكتۆر تاهیر بابانەوە بیری‮ ‬خستەوە،‮ ‬جەنابی‮ ‬تەزكییەی‮ ‬كردم و نادمی‮ ‬بۆ‮ ‬یەكێتیی‮ ‬سۆڤیەتی‮ ‬جاران‮. ‬ئەوەی‮ ‬كە ئێستا هەمە،‮ ‬هەمووی‮ ‬ئەنجامی‮ ‬وەفاداری‮ ‬و راستگۆیی‮ ‬و بیرتیژیی‮ ‬ئەو زاتە مەزنە بوو،‮ ‬هەزار دروود و رەحمەت بۆ رۆحی‮ ‬پاكی‮.             ‬

❊ ‬كاتێك بە دیداری‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر گەیشتیت،‮ ‬هەستت بە چی‮ ‬دەكرد؟

‮- ‬لە راستیدا وەكوو لاوێكی‮ ‬كورد،‮ ‬وەكوو ئەندامێكی‮ ‬پارتی‮ ‬هەمیشە ئاواتم ئەوە بوو كە رۆژێك لەنزیكەوە بە دیداری‮ ‬ئەو زاتە شاد بم‮. ‬ئەوە بوو وەكوو باسم كرد زۆر بە كورتی‮ ‬لە چوارتا ساڵی‮ ‬1964‮ ‬بە دیداری‮ ‬گەیشتم،‮ ‬ئەوساتە وام هەست كرد كە لەبەر تاقیكردنەوەیەكی‮ ‬زۆر سەخت دام،‮ ‬لەخۆشیدا هەستم بە بوونی‮ ‬خۆم نەدەكرد،‮ ‬تاوەكوو بە زەردەخەنەیەكی‮ ‬پڕ‮ ‬سۆز و هەستی‮ ‬باوكایەتی‮ ‬بەخێرهاتنی‮ ‬كردم و هەواڵی‮ ‬محەمەد و كەسوكارمی‮ ‬پرسی،‮ ‬گوتی‮: ‬محەمەد هەموو شتێكی‮ ‬بۆ باس كردم،‮ ‬نامەت بۆ دەنووسین بۆ كاك فوئاد عارف ئەو كارەكەت بۆ جێبەجێ دەكات،‮ ‬ئەوە بۆ من زۆر خۆش بوو لەو كاتەدا‮. ‬هەرچەندە ئەو كاتە لە سەرەتای‮ ‬قۆناغی‮ ‬لاویدا بووم و بێ ئەزموون بووم لە هەڵسەنگاندنی‮ ‬مرۆڤ،‮ ‬بەڵام مەزنی‮ ‬و كەسایەتیی‮ ‬سەرۆك بارزانیی‮ ‬نەمر زۆر بەئاسانی‮ ‬وای‮ ‬لێ كردم كە هەست بە مەزنی‮ ‬و بیرفراوانی‮ ‬و مرۆڤدۆستیی‮ ‬ئەو سەرۆكە مەزنە بكەم‮. ‬

‮❊ ‬دەڵێن لەسەر داوای‮ ‬بارزانی‮ ‬و بانگهێشتەكەی‮ ‬بۆ سەرجەم كەسایەتی‮ ‬و پسپۆرانی‮ ‬بواری‮ ‬پزیشكی‮ ‬و دەرمانسازی‮ ‬و بۆ گەڕانەوەیان بۆ كوردستان و بۆ ناو شۆڕش،‮ ‬دكتۆراكەت تەواو نەكرد و گەڕایتەوە؟

‮- ‬بەڵێ،‮ ‬ئەو كاتەی‮ ‬داوای‮ ‬لە هەموو پزیشك و دەرمانسازهكان كرد‮ ‬ئەوانەی‮ ‬خوێندنیان تەواو كردووە‮ ‬بگەڕێنەوە ناو شۆڕش،‮ ‬منیش دوای‮ ‬ئازاد بوونم لە بەندیخانەی‮ ‬بەرلین،‮ ‬وەكو لەوەوبەر باسم كرد،‮ ‬قازییەكە مافی‮ ‬پەناهەندەی‮ ‬رامیاری‮ ‬دامێ،‮ ‬بەڵام هەر لە هۆڵی‮ ‬دادگا بە قازیم گوت زۆر سوپاس من دەبێت بگەڕێمەوە ناو شۆڕش،‮ ‬چونكە ئەوان پێویستیان پێمە‮. ‬ئەوسا گەڕامەوە ناو شۆڕش‮.‬

‮❊ ‬وەك كەسایەتییەكی‮ ‬ناسراوی‮ ‬سلێمانی‮ ‬و رۆشنبیر و كەسایەتیی‮ ‬بواری‮ ‬زانستی،‮ ‬چۆن پێناسەی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر دەكەیت؟‮ ‬

‮- ‬وەك لە وەڵامەكانی‮ ‬پێشەوە ئاماژەم پێ دا،‮ ‬هەر دەڵێم‮: ‬سەرۆك بارزانیی‮ ‬نەمر كەسایەتییەكی‮ ‬مەزنی‮ ‬مرۆڤپەروەر و سیاسی‮ ‬و شۆڕشگێڕی‮ ‬بێ وێنە بووە‮. ‬من لە زۆر وڵاتی‮ ‬ئەورووپا و رۆژهەڵاتدا ژیاوم،‮ ‬هەمیشە پێناسەی‮ ‬كورد بەناوی‮ ‬بارزانی‮ ‬مستەفاوە بووە،‮ ‬هەر كە گوتوومە كوردم‮ ‬یەكسەر وەڵامیان بە بارزانی‮ ‬مستەفا بووە‮. ‬ئەوەش ئەوە دەگەیەنێت كە سەرۆكی‮ ‬نەمر مستەفا بارزانی‮ ‬كەسایەتییەكی‮ ‬مەزنی‮ ‬جیهانییە و مێژوو شانازیی‮ ‬پێوە دەكات وەكوو مەندێلا و‮ ‬غاندی‮ ‬و دیگۆل و تیتۆ‮.‬

❊ ‬ئایا توانراوە تا ئێستا لە رووی‮ ‬زانستییەوە هەقی‮ ‬خۆی‮ ‬بدرێت بە بارزانی؟

‮- ‬من دەڵێم نەخێر،‮ ‬هۆیەكەشی‮ ‬ئەوەیە كە ئینتمای‮ ‬خاك و نیشتمان لەنێوانمان لاوازە،‮ ‬ئەوەش هۆكاری‮ ‬زۆرە،‮ ‬هەر كاتێك ئەو هەستە زیاتر لە ناخماندا چەكەرەی‮ ‬كرد،‮ ‬ئەوسا هەست دەكەین كە وڵات و خاكـمان هەیە،‮ ‬وڵاتیش كولتوور و مێژووی‮ ‬هەیە و لە لاپەڕەكانی‮ ‬ئەو مێژووەدا ناوی‮ ‬سەرۆك و كەڵەپیاوانی‮ ‬هەڵكەوتووی‮ ‬تێدایە،‮ ‬ئەوساكە دەتوانرێت بە ئینسافەوە هەقی‮ ‬خۆی‮ ‬بدرێت بە سەرۆك بارزانیی‮ ‬نەمر‮.

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌