2018-01-03

 ڕاپۆرت/فاتیح بەرزنجی
وینە/سەید فەخرەدین
بەگووتەی‮ ‬دڵزار عەبدولڕەحمان سەرۆكی‮ ‬كۆمەڵەی‮ ‬تالاسیمیای‮ ‬هەولیر لەئیستادا نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا لە‮ ‬ڕەوشیكی‮ ‬تەندروستی‮ ‬خراپدا دەژین بەهۆی‮ ‬كەمی‮ ‬دەرمان و پیداویستی‮ ‬پزیشكی‮ ‬و هۆكارەكەشی‮ ‬بۆنەناردنی‮ ‬دەرمان لەلایەن حكومەتی‮ ‬عیراق دەگەڕیتەوەو لە ساڵی‮ ‬2017 ‮ ‬نزیكەی‮ ‬18‮ ‬نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا لە هەولیر كۆچی‮ ‬دواییان كروودە،‮ ‬بەهۆی‮ ‬بەرزبوونەوەی‮ ‬مادەی‮ ‬ئاسن لە لەشیان و داوا لەحكوومەتی‮ ‬هەریم و وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬دەكەین،‮ ‬كە ئەو دوو دەرمانەمان بۆ دابین بكەن بەناوی‮ (‬ئیكس گیدو دیسفڕاڵ‮) ‬ئەو دەرمانانە نرخەكانیان زۆر گرانە،‮ ‬مانگانە هەزار دۆلار دەكات و لەتوانای‮ ‬خانەوادەی‮ ‬نەخۆشاندا نییەو خانەوادەكانیان تویژی‮ ‬هەژارو كەمدەرامەتن و توانای‮ ‬كڕینی‮ ‬ئەو دەرمانانەیان نییە‮. ‬لەو‮ ‬ڕاپۆرتەدا باس لەبارودۆخی‮ ‬خراپی‮ ‬تووشبووانی‮ ‬تالاسیمیا دەكەین‮.‬ تكایە نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا لە مردن‮ ‬ڕزگار بكەن نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا ژیانیان لەمەترسیدایەو پیویستە هەموو كاتیك هاوكاری‮ ‬بكرین و داوو دەرمانی‮ ‬پیویستیان بۆ دابین بكریت تا مادەی‮ ‬ئاسنیان لەلەشدا بەرز نەبیتەوە،‮ ‬دەربارەی‮ ‬ڕەوشی‮ ‬تەندروستی‮ ‬نەخۆشان حەزمان كرد ژمارەیەك لەو نەخۆشانە قسەمان بۆ بكەن ڕەیان سالم نەخۆشیكی‮ ‬تالاسیمیابوو گوتی‮: ‬ژیانم لەمەترسیدایەو تاكەی‮ ‬چاوەڕوانی‮ ‬دەرمان بین،‮ ‬ئەگەر دەرمانەكانمان زوو بەدەست نەگات ئەوا نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا ژیانیان دەكەویتە مەترسیەوە داوا لە بەرپرسانی‮ ‬وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬دەكەین كە تازووە دەرمانەكانمان بۆ دابین بكەن‮.‬ ڕیبین نەخۆشیكی‮ ‬دیكەی‮ ‬تالاسیمیا گوتی‮: ‬هەست بەئازار دەكەم و ژیانم لە مەترسیدایە و چاوەڕوانی‮ ‬هەوڵ و هیممەتی‮ ‬حكومەتی‮ ‬هەریم و وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬دەكەین كە ئیمەی‮ ‬نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا لە مردن‮ ‬ڕزگار بكات و سوپاسی‮ ‬بی پایانی‮ ‬سەنتەری‮ ‬خوین دەكەین كە هەمیشە خەمخۆری‮ ‬نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیایە و بەردەوام خوینمان بۆ دابین دەكات‮. ‬ عایشە نەخۆشیكی‮ ‬دیكەی‮ ‬تالاسیمیابوو گوتی‮: ‬بارودۆخی‮ ‬ژیان و گوزەرانی‮ ‬نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا هیندە مەترسیدارە،‮ ‬كار گەیشتۆتە ئەوەی‮ ‬كە نەخۆشان چیتر بەرگریان نەماوەو ەهەست بە ناخۆشی‮ ‬دەكەن و نرخی‮ ‬ئەو دەرمانانە زۆر گرانن و لەتوانای‮ ‬كەس و كاری‮ ‬نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا نییە و دەڵین دەرمانەكان گەیشتوون،‮ ‬بەڵام هیشتا باوەڕناكەین‮.‬ محەمەد نەخۆشیكی‮ ‬دیكەی‮ ‬تالاسیمیابوو گوتی‮: ‬پیویستە وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬بەر لەوەی‮ ‬دەرمان تەواو بیت خەمی‮ ‬بۆ بخوات تائیمەی‮ ‬نەخۆشان بی دەرمان نەبین ئەو‮ ‬كاتانەی‮ ‬كە دەرمانمان بۆ دابین دەكریت زۆر خۆشحاڵ دەبین عەبدوڵا عەلی‮ ‬باوكی‮ ‬منداڵیكی‮ ‬تالاسیمیابوو گوتی‮: ‬لە دوای‮ ‬شەش مانگ هەستمان كرد كە منداڵەكەمان ئەو نەخۆشییەی‮ ‬هەیە ئەویش بەهۆی‮ ‬هەندی پشكنین‮ ‬زانیمان‮ ‬كە بۆمان كرد دەرچوو كە ئەو منداڵە تالاسیمیای‮ ‬هەیە لەو تەمەنەوە خوینی‮ ‬تیدەكەین و تەمەنی‮ ‬گەیشتۆتە‮ ‬21 ‮ ‬ساڵان و‮ ‬ڕەوشی‮ ‬تەندروستی‮ ‬باش نییە چونكە مادەی‮ ‬ئاسنیان زۆر زیادی‮ ‬كردووە و‮ ‬حەب و دەرمانەكانیان نییە و لەتوانای‮ ‬ئیمەدا نییە كە دابینی‮ ‬بكەین‮.‬ پیویستە دەرمانی‮ ‬نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا بەردەوام هەبیت دواتر دڵزار عەبدولڕەحمان سەرۆكی‮ ‬كۆمەڵەی‮ ‬تالاسیمیای‮ ‬هەولیر دەربارەی‮ ‬ڕەوشی‮ ‬خراپی‮ ‬نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا گوتی‮: ‬لەبەر ئەوەی‮ ‬دەرمانی‮ ‬تالاسیمیا نییە،‮ ‬ماوە ماوە نەخۆشیك دەمریت لەكاتی‮ ‬نەبوونی‮ ‬ئەو دەرمانە نەخۆشان ژیانیان دەكەویتە مەترسیەوەو نرخی‮ ‬دەرمانەكان زۆر گرانن لەتوانای‮ ‬كەسوكاری‮ ‬نەخۆشاندانییە،‮ ‬لیرەوە جیی‮ ‬خۆیەتی‮ ‬سوپاسگوزاری‮ ‬بەڕیوەبەری‮ ‬گشتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬هەولیر بكەین،‮ ‬كە خەمخۆری‮ ‬ئیمەیە و لە‮ ‬ڕەوشی‮ ‬تەندروستی‮ ‬نەخۆشان دەكۆڵیتەوە ئەو دەرمانانەی،‮ ‬كە زۆر گرنگە بۆ نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا لەلایەن حكومەتی‮ ‬بەغداوە بۆمان‮ ‬ڕەوانە ناكریت و ژمارەیەك لە نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیای‮ ‬ئاوارەشمان هەیەو وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬بەغدا بۆ دەرمان بۆ نەخۆشە عەرەبەكان دابین ناكات،‮ ‬ئەی‮ ‬نازانی ئەگەر ئەو دەرمانانە‮ ‬ڕەوانە نەكات مادەی‮ ‬ئاسن لەلەشی‮ ‬نەخۆشان زیاد دەكات و ژیانیان دەخاتە مەترسیەوەو ئازاریان زیاتر دەبیت،‮ ‬داوا لە هەردوو وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬بەغداو هەریم دەكەین،‮ ‬كە تازووە دەرمانی‮ ‬ئیكسجیدو دیسفڕال بۆ نەخۆشان دابین بكات،‮ ‬ئەو دوو دەرمانە بۆ هەر نەخۆشیك هەزار دۆلار دەكات و لەتوانای‮ ‬خانەوادەی‮ ‬نەخۆشاندانییە،‮ ‬كە دابینی‮ ‬بكات بۆ نەخۆشەكەی‮ ‬و لەلایەن وەزارەتی‮ ‬كارو كاروباری‮ ‬كۆمەڵایەتی‮ ‬مووچەی‮ ‬نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا لە‮ ‬150 ‮ ‬هەزار دینارەوە كرا بە90 ‮ ‬هەزار دینارو بەو مووچە كەمە نەخۆشان چۆن دەتوانن بە هەزار دۆلار دەرمان بكڕن تەنانەت ناتوانن سەردانی‮ ‬شەقامی‮ ‬پزیشكان بكەن بۆ چارەسەركردنی‮ ‬خۆیان،‮ ‬وادیارە حكومەتی‮ ‬هەریم هەندی دەرمانی‮ ‬بۆ دابین كردووین و جۆری‮ ‬دیكەیە و هیندیە و بە هەوڵ و هیممەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬هەولیر بۆمان دابین كراوە،‮ ‬لەوە باشترە كە هیچ جۆرە دەرمانی‮ ‬دیكەمان نەبیت،‮ ‬حكومەتی‮ ‬عیراقیش خۆیان ئەو دەرمانەیان نییە و خۆم بۆ دووجار سەردانی‮ ‬بەغدام كردووەو لەگەڵ كۆمەڵەكانی‮ ‬بەغداش كۆبوونەوەم كردووە،‮ ‬تا لەنزیكەوە ئاگاداری‮ ‬ئەوانیش بین بەر لەچەند مانگیك دەرمانەكەمان بە پچڕپچڕی‮ ‬بۆ دەهات،‮ ‬بەڵام ئیستا نایەت لەگەڵ ئەوەش وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬هەوڵیداوە بۆ دابینكردنی‮ ‬ئەو دەرمانەو هاوخەمی‮ ‬ئیمەن لە پرسی‮ ‬نەمانی‮ ‬دەرمانی‮ ‬تالاسیمیاو داواش لە خیرخوازان دەكەین،‮ ‬كە ئەوانیش هاوكاری‮ ‬نەخۆشانی‮ ‬تالاسیمیا بكەن بۆ ئەوەی‮ ‬دەرمانی‮ ‬تالاسیمیایان لی نەبریت،‮ ‬چونكە نرخی‮ ‬ئەو دەرمانانە زۆر گرانەو لەدوایین كۆبوونەوەمان لەگەڵ بەڕیوەبەری‮ ‬گشتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬هەولیر بەڵینی‮ ‬ئەوی‮ ‬پیداین كە هاوكاری‮ ‬زیاتری‮ ‬نەخۆشان بكات باری‮ ‬تەندروستی‮ ‬تووشبووانی‮ ‬تالاسیمیا ناجیگیرە دواتر سروە عەلی‮ ‬جەباری‮ ‬بەرپرسی‮ ‬راگەیاندنی‮ ‬كۆمەڵەی‮ ‬تالاسیمیا گوتی‮: ‬لەسەرەتادا ئومیدەوارین لەساڵی‮ ‬نویی‮ ‬2018 ‮ ‬تووشبووانی‮ ‬تالاسیمیا بیبەش نەبن لە داوو دەرمان،‮ ‬چونكە بارودۆخی‮ ‬تەندروستیان ناجیگیرەو ماوەی‮ ‬زیاتر لە3 ‮ ‬مانگە دەرمانمان بۆ دابین نەكراوەو لەلایەن حكومەتی‮ ‬عیراقەوە بۆمان نەهاتووەو دەرمانەكانیش بریتین لە‮ ( ‬دەرزی‮ ‬دیسفڕاڵ‮) ‬و حەبی‮ (‬ئیكس جید‮) ‬و حەبی‮ (‬كلفەر‮) ‬و لەو‮ ‬3 ‮ ‬جۆرە دەرمانەش بە سوپاسەوە حەبی‮ (‬ئیكس جید‮) ‬لەلایەن بەڕیوەبەری‮ ‬گشتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬هەولیر دابین كراوە‮.‬ گوتیشی‮: ‬بەپیی‮ ‬ئەو ئامارەی‮ ‬كە تۆمار كراوە كۆی‮ ‬گشتی‮ ‬تووشبووانی‮ ‬تالاسیمیا‮ (‬1150‮)‬ كەسە بە ئاوارەكانیشەوە و تووشبووی‮ ‬تازە‮ (‬37‮)‬ كەسە و لەساڵی‮ ‬2017 ‮ ‬ژمارەی‮ ‬ئەو نەخۆشانەی‮ ‬كە مردوون‮ (‬18‮)‬ كەس و چەندین منداڵی‮ ‬تالاسیمیاش تۆمار كراون و لە ئیستادا دەرمانی‮ ‬تالاسیمیا گەیشتووە هیوادارین ء ئەو دەرمانە بە زوویی‮ ‬دابین بكریت‮.‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌