2017-12-04

هەولێر خەبات‮:‬
لە نزیك گەورەترین نەخۆشخانەكانی‮ ‬هەولێر‮ "‬رزگاری‮" ‬كارگە و كۆمپانیایەكی‮ ‬نێودەوڵەتی‮ ‬دروستكردن و بەرهەمهێنانی‮ ‬دەرمان هەیە كە سەر بە كەرتی‮ ‬تایبەتە و باوكێك و كچێك رۆڵی‮ ‬سەرەكییان لە دامەزراندنی‮ ‬ساڵی‮ ‬2009دا هەیە و لەگەڵ ستافێكدا دەیانەوێت بەرهەمەكانییان نەوەك بە تەنها لە هەرێمی‮ ‬كوردستان و عێراق،‮ ‬بەڵكو بەمسەر و ئەوسەری‮ ‬جیهاندا بفرۆشرێت و براندەكەیان پتر پەرە پێبدەن‮.‬
كارگەیەكی‮ ‬دروستكردن و بەرهەمهێنانی‮ ‬دەرمان لە هەرێمی‮ ‬كوردستان پلانی‮ ‬هەیە بۆ ساڵی‮ ‬2018 دەرمانی‮ ‬زیاتر بفرۆشێتە چەند وڵاتێكی‮ ‬دونیا،‮ ‬ئاوامێدیكا كە لە هەولێر لە‮ ‬2009ەوە دامەزراوە،‮ ‬ئێستا‮ ‬140 ‮ ‬جۆر دەرمان بەرهەم دەهێنێت،‮ ‬ئێستا دەرمانەكانی‮ ‬دەگاتە چەند وڵاتێك و لێیان دەكڕن،‮ ‬كەچی‮ ‬هێشتا وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان دەرمانەكانییان ناكڕن،‮ ‬بەڕێوەبەری‮ ‬بەبازاڕكردن لە ئاوامێدیكا جوان بەهرام دەڵێت‮ "‬خەریكی‮ ‬بەرهەمهێنانی‮ ‬80 جۆر دەرمانی‮ ‬دیكەین و عێراق سوپاسی‮ ‬كردووین بۆ كوالیتیی‮ ‬بەرهەمەكانمان‮". ‬
جوان بەهرام رەسول كچی‮ ‬خاوەنی‮ ‬كۆمپانیاكەیە و بەڕێوەبەری‮ ‬بە بازاڕكردنی‮ ‬ئەم شوێنەیە،‮ ‬پڕۆفیسۆر دكتۆر بەهرامی‮ ‬باوكی،‮ ‬پسپۆڕی‮ ‬پزیشكییە و شارەزاییەكی‮ ‬دەیان ساڵەی‮ ‬لە بوارەكەی‮ ‬خۆیدا هەیە،‮ ‬بە هاوبەشی‮ ‬بەشداریی‮ ‬لە داهێنانی‮ ‬قەترەی‮ ‬چارەسەری‮ ‬بۆ نەخۆشی‮ ‬گلوكۆما كە‮ ‬یەكێكە لە نەخۆشییەكانی‮ ‬چاو كردووە،‮ ‬ئەو مامۆستای‮ ‬زانكۆی‮ ‬ئۆپسالا بووە لە سوید،‮ ‬بەڵام لە ساڵی‮ ‬2004 ‮ ‬بۆ دامەزراندنی‮ ‬ئەم كۆمپانیایە گەڕاوەتەوە هەرێمی‮ ‬كوردستان‮.‬
جوان بەهرام رەسول لە هەڤپەیڤینەكیدا دەڵێت‮ "‬ئاوامیدیكا بۆ حەوت ساڵ دەچێت دەرمان و بەرهەمەكانی‮ ‬لە بازاڕدا هەیە،‮ ‬نزیكەی‮ ‬140 ‮ ‬جۆر دەرمان بەرهەم دەهێنرێن و نزیكەی‮ ‬80 ‮ ‬جۆری‮ ‬دیكەش لە پای‮ ‬پڵاینە واتە خەریكن بیانخەنە بازاڕەكانەوە،‮ ‬ئەوە جگە لە سێ لاینی‮ ‬دیكەش كە لە ساڵی‮ ‬2018 ‮ ‬بەرهەمی‮ ‬دەهێنن‮". ‬سەبارەت بە جۆری‮ ‬ئەو دەرمامانەشی‮ ‬كە كۆمپانیاكەیان بەرهەمی‮ ‬دەهێنێت‮.‬
جوان بەهرام رەسول گوتی‮: "‬ئەو دەرمانانەی‮ ‬ئەمڕۆ بەرهەمی‮ ‬دەهێنین،‮ ‬تابلێت‮ (‬حەب‮)‬،‮ ‬كەپسول،‮ ‬شرووب،‮ ‬درای‮ ‬پاودەر،‮ ‬مەرهەم و كرێم و جێل،‮ ‬هەروەها لە داهاتوودا و بە دیاریكراوی‮ ‬لە ساڵی‮ ‬2018دا،‮ ‬دەست پێ دەكەین بە شاف"تەحامیل‮" ‬و قەترەی‮ ‬چاو و لووت و گوێ و دەرزی‮ (‬ئەمپول‮)". ‬
جوان بەهرام رەسول هەروەها هێما بۆ ئەو نەخۆشییانەش دەكات كە دەرمانەكانی‮ ‬ئەوان وەكو بەشێك لە چارەسەر لەوبارەیەوە بەكاردێت و دەشڵێت‮:‬‮ "‬بۆ زۆرینەی‮ ‬نەخۆشییەكان دەرمانمان هەیە و بەرهەمی‮ ‬دەهێنن،‮ ‬لەنێویاندا بۆ نموونە دەرمانی‮ ‬پێویست بۆ نەخۆشییە درێژخایەنەكانی‮ ‬وەكو شەكرە و فشار،‮ ‬واتە ئەو دەرمانانەی‮ ‬زۆر گرنگن و خەڵك زۆر بەكاریان دەهێنن وەكو شرووبی‮ ‬منداڵ،‮ ‬ئازار،‮ ‬شرووبی‮ ‬ئەنتی‮ ‬بایۆتیك‮". ‬
لەدرێژەی‮ ‬قسەكانیدا جوان بەهرام رەسوڵ دەڵێت‮ "‬بەو لاینانەی‮ ‬ئێستا هەمانە ساڵانە‮ ‬150 ‮ ‬ملیۆن پاكەت بەرهەم دەهێنین،‮ ‬لاینە نوێیەكانیش دەتوانن‮ ‬110 ‮ ‬ملیۆن پاكەتی‮ ‬دیكەمان بۆ زیاد بكەن،‮ ‬واتە لە ساڵی‮ ‬2018 ‮ ‬دەتوانیین زیاتر لە‮ ‬260 ‮ ‬ملیۆن پاكەت بەرهەم بهێنین‮". ‬
سەبارەت بەو گرێبەستەشی‮ ‬هەیانبوو بۆ بەرهەمهێنانی‮ ‬دەرمانی‮ ‬تایبەت بە شێرپەنجە دەڵێت‮ "‬ئێستاش گرێبەستەكە هەیە و ماوە،‮ ‬بەڵام بە هۆی‮ ‬ئەوەی‮ ‬كە داعش هات و شەڕ‮ ‬بوو ئیدی‮ ‬ئەو كۆمپانیایە واتە سۆنەوفی‮ ‬هەموو كارەكانییان لە كوردستان و عێراق راگرت،‮ ‬بەڵام گرێبەستەكە هێشتا ماوە و هەموو بازاڕی‮ ‬ئەو دەرمانانەی‮ ‬ئەو كۆمپانیا هەیبوو هەموویان راگرت،‮ ‬ئەگەر بارودۆخ باشتر بێت ئەوكات دەستی‮ ‬پێدەكەینەوە‮". ‬
لە‮ ‬2018 ‮ ‬دەرمانی‮ ‬زیاتر دەفرۆشینە وڵاتان
جوان بەهرام رەسوڵ شارەزایی‮ ‬لە بواری‮ ‬ماركێتینگ و دەرمانسازی‮ ‬هەیە،‮ ‬ئەو خاوەنی‮ ‬11 ‮ ‬ساڵ ئەزموونە لە ئاژانسی‮ ‬بەرهەمهێنانی‮ ‬دەرمان لە سوید،‮ ‬لەو چاوپێكەوتنەیدا ئەوە ئاشكرا دەكات كە كاری‮ ‬زیاتر بۆ هەناردەكردنی‮ ‬دەرمانی‮ ‬كۆمپانیاكەیان بۆ وڵاتانی‮ ‬دونیا بەتایبەت ئەورووپا دەكەن،‮ ‬ئەو لەوبارەیەوە دەڵێت‮ "‬لە رووی‮ ‬كوالیتییەوە بەرهەمەكانی‮ ‬ئێمە هیچ كێشەیەكیان نییە،‮ ‬ئێمە ئێستا دەرمانمان بۆ دەرەوەی‮ ‬وڵاتیش ناردووە،‮ ‬ئێمە كە ئەم كارگەیەمان دامەزراند و لەم كارگەیە دەستمان پێكرد تەنها مەبەستمان ئەوە نەبوو دەرمان بۆ هەرێمی‮ ‬كوردستان و عێراق بەرهەم بهێنین،‮ ‬بەڵكو لە پلانماندا بوو دەرمان بنێرینە دەرەوە و ئێستاش بەو قۆناغە گەیشتووین،‮ ‬بۆیە بەنیازین بەتایبەت لە ساڵی‮ ‬2018دا دەرمانی‮ ‬زیاتر بنێرینە دەرەوەی‮ ‬وڵات،‮ ‬بەڵام لەو وڵاتانە‮ ‬یاسا هەیە دەبێت بێین بۆ كارگەكەمان و پشكنین بۆ كارگەكە بكەن لە لایەن وەزارەتی‮ ‬تەندروستیی‮ ‬ئەو وڵاتانەی‮ ‬بەنیازن دەرمانی‮ ‬ئێمە بكڕن،‮ ‬یەكێك لەو وڵاتانە وڵاتێكی‮ ‬ئەورووپی‮ ‬بێت،‮ ‬بەڵام بە هۆی‮ ‬بارودۆخی‮ ‬ئەمنییەوە دەیانگوت كوردستان ئێستا مەترسیدارە و ناتوانن بێین،‮ ‬بەڵام هیوادارین بارودۆخەكە باشتر بێت ئەو كات لە ئەورووپاوە دێن پشكنینی‮ ‬ئێرە دەكەن و ئیتر دەرمانی‮ ‬ئێمە دەكڕن‮". ‬
زیاتریش دەڵێت‮ "‬ئێستا لە رێگەی‮ ‬كۆمپانیایەكی‮ ‬سودییەوە دەرمان بۆ ئەفریقا دەنێرین،‮ ‬گرێبەستمان لەگەڵ كۆمپانیایەك لە دانیمارك هەیە،‮ ‬هەروەها گرێبەستمان لەگەڵ كۆمپانیایەك لە ئوردن هەیە،‮ ‬گرێبەستمان هەیە دەرمان بۆ ئەفغانستان بنێرین،‮ ‬بۆیە گرێبەستمان لەگەڵ چەند وڵاتێك هەیە بۆ ئەوەی‮ ‬دەرمانیان بۆ بنێرین،‮ ‬بەڵام لە هەموویان گرنگترینییان ئەورووپا و ئوردنن،‮ ‬ئەوان مەرجی‮ ‬قورسیان هەیە لە پێدانی‮ ‬رەزامەندی‮ ‬بە كۆمپانیا بۆ كڕینی‮ ‬دەرمان‮". ‬
گەڕانێكی‮ ‬تەواومان بەسەر زۆرینەی‮ ‬هەرە زۆری‮ ‬بەشەكانی‮ ‬كارگەكەدا كرد،‮ ‬دروستكردنی‮ ‬دەرمان كە بۆ نەخۆش بەكاردێت لە سەرەتاوە تا خستنەنێو پاكەتەوە بینی،‮ ‬هەر لە تۆزەوە تا گەیشتنی‮ ‬بەدەستی‮ ‬بەكاربەر‮. ‬
جوان بەهرام رەسول لەدرێژەی‮ ‬قسەكانیدا لەبارەی‮ ‬ئەوەی‮ ‬بۆچی‮ ‬حكوومەتی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان و بەدیاریكراوی‮ ‬وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬هێشتا وەكو پێویست مامەڵەیان لەگەڵدا ناكەن و دەرمانییان لێ ناكڕن،‮ ‬دەڵێت‮ "‬دەبێت سیستەم هەبێت لە هەرێمی‮ ‬كوردستان،‮ ‬ئێستا لە وڵاتانی‮ ‬دەورووبەرمان سیستەمێكیان هەیە ئەگەر هەر بەرهەمێك لەناوەوە دروست بكرێت و لە رووی‮ ‬كوالیتییەوە باش بێت ئەوا ناهێڵن بەرهەمی‮ ‬دیكە لەو بابەتە بێتە ناوەوە،‮ ‬بەڵام لە هەرێمی‮ ‬كوردستان ئەم سیستەمە نییە،‮ ‬بۆیە هەرچی‮ ‬كەسێك بیەوێت هەر دەرمانێك بهێنێت دەیهێنێت و بە كوالیتی‮ ‬كۆنتڕۆڵدا دەیبات‮ ‬یان دەردەچێت‮ ‬یان دەرناچێت،‮ ‬ئەمە كێشەیەكی‮ ‬گەورەیە‮. ‬هەم بۆ ئەوەی‮ ‬ئێمە وەكو كۆمپانیایەكی‮ ‬ناوخۆ ئەگەر گرنگیی‮ ‬زیاترمان بدەنێ،‮ ‬خەڵكی‮ ‬زیاتر دادەمەزرێنین و دەتوانیین بەرهەم زیاد بكەین و هەمەجۆری‮ ‬بكەین،‮ ‬لەبەر ئەوەی‮ ‬لە وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان سیستەم نییە،‮ ‬بۆیە ئێمە كێشەمان هەیە‮. ‬لە هەولێر و لە سلێمانی‮ ‬و لە دهۆك سیستەمەكان جیاوازن و ئیدی‮ ‬ئەگەر‮ ‬یەك سیستەم نەبێت هەركەس بەكەیفی‮ ‬خۆی‮ ‬بڕیار دەدات و دەرمان دەكڕێت‮". ‬
هەروەها دەشڵێت‮ "‬نەخێر،‮ ‬ئەوان ئەو سیستەمەیان نییە لەگەڵ هیچ كۆمپانیایەك بۆ دەرمان كڕین،‮ ‬ئەوان كێشەیان لەگەڵ كوالیتی‮ ‬ئێمە نییە،‮ ‬تەنها سیستەمەكە كێشەی‮ ‬هەیە،‮ ‬دەتوانن وەكو بەغدا بیكەن ئەوەندە زەحمەت نییە،‮ ‬لەبارەی‮ ‬نرخەكانی‮ ‬ئێمەشەوە نرخی‮ ‬گونجاون،‮ ‬چونكە لە كوردستان كوالیتی‮ ‬زۆر باش و زۆر خراپ هەیە،‮ ‬ناتوانیین بڵێین لە هەندێك گرانترین و لە هەندێك هەرزانترین،‮ ‬بەڵام كە لە بەغداوە تەندرەمان دەدرێتێ واتە گونجاوە،‮ ‬ئەوە جگە لەوەی‮ ‬كوالیتی‮ ‬باشە‮". ‬گوتیشی‮:‬‮ "‬وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬پێشتر وتیان نرختان گرانە،‮ ‬بەڵام وا نییە،‮ ‬پێمانگوتین بچن بەراورد بكەن،‮ ‬چوون و دەرچوو گوتیان ئاوامێدیكا گرانتر نییە،‮ ‬دواتر وتییان دەبێت وەكو كیمادیا بیدەن بە ئێمە،‮ ‬ئێمەش هەر رازی‮ ‬بووین،‮ ‬بەڵام دواتر دەنگییان نەما‮".‬
بەزیادەوە دەتوانیین دەرمانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان دابین بكەین
بەڕێوەبەری‮ ‬بە بازاڕكردن لە كۆمپانیای‮ ‬ئاوامێدیكا لەدرێژەی‮ ‬قسەكانیدا باس لەو ماددە سەرەتاییانە دەكات كە بۆ دروستكردنی‮ ‬دەرمان هاوردەی‮ ‬دەكەن و رایدەگەیەنێت‮ "‬مەوادی‮ ‬سەرەتایی‮ ‬لە چەند وڵاتێكی‮ ‬جیاوازە دەهێنین،‮ ‬چونكە كۆمپانیا زۆرن،‮ ‬بەڵام ئەوەی‮ ‬گرنگە دەبێت‮ ‬DMF ‮ ‬هەبێت واتە‮ ‬Drug Master File ‮ ‬كە ئەمەی‮ ‬هەبوو واتە لەسەر ستانداری‮ ‬جیهانییە،‮ ‬بۆیە ئەوەی‮ ‬لەگەڵ نەبێت نایهێین،‮ ‬بۆیە گرنگی‮ ‬بە كوالیتی‮ ‬دەدەین دەبێت ئەوەی‮ ‬هەبێت،‮ ‬واتە دەبێت‮ ‬یان لە ئەمریكا‮ ‬یان ئەورووپا رەزامەندیی‮ ‬لەسەر هەبێت،‮ ‬كۆمپانیا گەورەكانی‮ ‬جیهانیش لەو شوێنانەوە ئەو ماددانە دەكڕن كە ئێمە لێیاندەكڕین،‮ ‬بۆیە لە هیندستان،‮ ‬دانمارك،‮ ‬ئەمریكا و وڵاتی‮ ‬دیكەش بە پێی‮ ‬ئەوەی‮ ‬لە كوێ باشترین جۆرە‮". ‬
جوان بەهرام رەسوڵ دەشڵێت‮:‬‮ ‬ئەوان لە توانایاندا هەیە دەرمانی‮ ‬هەموو هەرێمی‮ ‬كوردستان بەزیادیشەوە دابین بكەن،‮ ‬لەو رووەوە رایدەگەیەنێت‮ "‬بەڵێ لە توانای‮ ‬ئێمە بەزیادیشەوە هەیە دەرمانی‮ ‬هەموو هەرێمی‮ ‬كوردستان دابین بكەین،‮ ‬ئێمە تەنها پێنج ملیۆن كەسمان هەیە،‮ ‬لەو دەرمانانەی‮ ‬دروستی‮ ‬دەكەین زۆر زیاترە لەوەی‮ ‬پێویستە‮". ‬
ئەو گلەیی‮ ‬لەوەش دەكات لە هەرێمی‮ ‬كوردستاندا هێشتا دەرمانی‮ ‬خراپ لە بازاڕەكاندا هەن،‮ ‬لەوبارەیەوە دەڵێت‮ "‬كێشەی‮ ‬دەرمانمان لە زۆر بوارەوە زۆرە،‮ ‬دەرمانی‮ ‬خراپ و باشیش دێت،‮ ‬بەڵام لەبەر ئەوەی‮ ‬كوالیتی‮ ‬كۆنتڕۆڵ لە جاران باشتر ئیش دەكات خەریكە سیستەمێك دروست دەبێت،‮ ‬بەڵام زۆر جار دەڵێین دەرمان ئیكسپایەر سووتێندراوە،‮ ‬ئێمە كێشەی‮ ‬ئەمەمان نییە،‮ ‬كێشەی‮ ‬دەرمانی‮ ‬خراپە كە دەبێت بازاڕ‮ ‬پاك بكرێتەوە،‮ ‬دەرمانەكە سوودی‮ ‬بۆ نەخۆش هەبێت،‮ ‬رەنگە كەسانێك بە هۆی‮ ‬دەرمانی‮ ‬خراپەوە بمرن،‮ ‬ئەمەش مەترسییە،‮ ‬بۆ نرخیش نرخ كێشەی‮ ‬هەیە بازاڕ‮ ‬ئازادە‮".‬
لەدرێژەی‮ ‬هەفپەیڤینەكەیدا‮ ‬جوان بەهرام رەسوڵ دەڵێت‮: ‬‮"‬ئومێد دەكەن كە هەرێمی‮ ‬كوردستان پتر بایەخ بە بەرهەمی‮ ‬ناوخۆ و كۆمپانیای‮ ‬ناوخۆ بدات ئەگەر كوالیتییان باش بێت،‮ ‬دەشڵێت ئەگەر حكوومەت و وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬بایەخی‮ ‬پتر بە بەرهەمەكانییان بدەن ئەوا ئەوان دەتوانن پتر خەڵكی‮ ‬بێ كار دابمەزرێنن و گەشەی‮ ‬زیاتر بە كۆمپانیاكەیان بدەن و خزمەتی‮ ‬زیاتری‮ ‬خەڵك و نەخۆش بكەن‮." ‬
دەشڵێت‮: "‬كە گرنگتر لە لای‮ ‬ئەوان لە دەرمان فرۆشتن نەخۆشە،‮ ‬پێشی‮ ‬وایە ئەگەر كوالیتیی‮ ‬بەرهەمەكانییان نزم بایە و بۆ كڕینی‮ ‬دەرمان كۆمپانیا گەورەكانی‮ ‬دونیا گرێبەستییان لەگەڵدا ناكەن‮.‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌