2017-11-05

خەبات‮: عەلی‮ ‬بانیشاری

ئەگەر چـی‮ ‬بازاڕ‮ ‬جمەی‮ ‬دەهات،‮ ‬بەڵام كەم بوون ئەو كەسانەی‮ ‬كڕیار بن،‮ ‬بەڵكوو نرخیان هەندێكیان نرخیان تـاقی‮ ‬دەكردەوە و هەندێكی‮ ‬دیكەش تەنها بۆ سەیركردنی‮ ‬باڵندە جوانەكان هاتبوون‮. ‬هەینی‮ ‬رابردوو بەمـەبەستی‮ ‬ئامادەكردنی‮ ‬راپۆرتێك چووینـە بازاڕی‮ ‬باڵندە فرۆشەكانی‮ ‬هەولێر(سەیداوا‮) ‬سەدان كەس لـە بازاڕەكەدا كۆبووبوونەوە،‮ ‬بەڵام فـرۆشیارەكان گلەی‮ ‬ئەوەیان دەكرد كە هیچ باڵندە و تەنانەت پەلەوەرێكیش پارە ناكات و نرخ بەتەواوی‮ ‬شكاوە،‮ ‬بەشێـكی‮ ‬زۆر لەوەی‮ ‬باڵندەیان هێنابوو كە بیفرۆشن لەگەڵ خۆیان بردیانەوە و بۆیان نەفرۆشرا‮. ‬باڵندە فـرۆشێك دەڵێ‮" ‬نرخ هەر باڵندەیەك لە‮ ‬40% دابەزیووە و كڕیار زۆر كەمبووەتـەوە و بازاڕ‮ ‬سسـت بووە‮". ‬شەڕی‮ ‬ئەم دواییەی‮ ‬هێزەكانی‮ ‬پێشمەرگە و حەشدی‮ ‬شـەعبی‮ ‬و رادەستكردنی‮ ‬كەركوك بـەوتەی‮ ‬باڵندە فرۆشەكان زیاتر بازاڕی‮ ‬سست كـردووە‮.‬

كەیوان رەشید،‮ ‬چوار كۆتری‮ ‬هیمداوی‮ ‬بەدەستیەوە گرتبوو،‮ ‬دەیگوت لە‮ ‬25 هـەزار كەمتریان نادەم،‮ ‬بـەڵام كڕیارەكان كەمتر لە‮ ‬15 هەزاریان بەكەیوان دەدا،‮ ‬بەوتەی‮ ‬ئەو فرۆشـیار پێشتر هەر جووتێك كـۆتری‮ ‬هیمداوی‮ ‬لە‮ ‬20 هەزار دینار كەمتر نەبووە،‮ ‬بەڵام ئێستا جووتێك كەمـتر لە‮ ‬10 هەزار دینار دەكات،‮ ‬وەكو خۆی‮ ‬دەڵێت‮" ‬بازاڕ‮ ‬شكاوە و كەس تاقەتی‮ ‬كڕیانی‮ ‬باڵـندەی‮ ‬نەماوە،‮ ‬خەڵك ئەو باڵندانـە دەكڕن كە بۆ سەربڕینن‮". ‬دەشڵێت‮" ‬زیانێكی‮ ‬زۆرم لەم ماوەیەدا لە بـاڵندە كردووە و‮ ‬42 كۆترم كڕیووە ئێستا نیووەی‮ ‬نرخەكەی‮ ‬خۆشیان ناكەنـەوە‮".‬

كەیـوان بۆ‮ (‬خەبات‮) ‬گوتی‮" ‬پێشتر هەر هەینیەك باڵندە بۆ بازاڕی‮ ‬سەیـداوا بهێنایە بەماوەیەكی‮ ‬زۆر كـەم بـەنـرخێكی‮ ‬باش دەتفرۆشت،‮ ‬بەڵام ئێستا ئەوەی‮ ‬نەماوی‮ ‬فرۆشـیار نیوو كاتژمێر مامەڵەت لەگەڵ دەكات ئەوجا نایكڕێت‮". ‬وەكو ئاماژەی‮ ‬بۆ كرد بەشێكی‮ ‬زۆری‮ ‬ئـەوانەی‮ ‬لە مەیدانەكە كۆبوونەتـەوە بۆ سەیركردن هاتوون نەك كڕینی‮ ‬باڵندە‮ ‬یان پەلەوەرێك‮.‬

ئـەو گوتیشی‮" ‬خەڵكی‮ ‬زۆر ژیانی‮ ‬بەستـراوە بە بازاڕەكەوە ئەگەر وابڕوات ژیان چەندین خێزان دەكەوێتە مەترسییەوە،‮ ‬چونكە بازاڕ‮ ‬رۆژ بـە رۆژ خـراپـتر دەبـێت و جموجوڵی‮ ‬لاوازتر دەبێت‮".‬

ئەژی‮ ‬سەركەوت،‮ ‬بەوتەی‮ ‬خۆی‮ ‬بۆ كڕینی‮ ‬جووتێك كۆتری‮ ‬ئەمریكی‮ ‬هاتووە،‮ ‬دەڵێ‮" ‬نرخی‮ ‬باڵندە زۆر دابەزیووە،‮ ‬هەندێك لە خەڵكی‮ ‬كە پارەیان لە گرفاندایە بـۆ پێداویستی‮ ‬سەرەكی‮ ‬نەبێت دەری‮ ‬ناكەن،‮ ‬پێشتر هەموو هەینیەك سەردانی‮ ‬ئەم بازاڕەم دەكرد هتەر باڵندەیەكم پێی‮ ‬جوان بوایە بۆ خۆشی‮ ‬خۆم دەمكڕی،‮ ‬بەڵام ئێستا وا ناكەم و تەنها دەمەوێت جووتـێك كۆتری‮ ‬ئەمریكی‮ ‬بكڕم،‮ ‬ئەگەر بەهەرزان دەستم بكەوێت دەیكڕم ئەگەر نا‮ ‬بـەدەستی‮ ‬بـەتاڵ دەگەڕێمەوە بۆ ماڵەوە‮".‬

گوتیشی‮" ‬هاونیشتمانیان دەیـانەوێت بەس پارەیان دەست بكەوێت ئەگەریش بڕێكی‮ ‬زۆر نەبێت،‮ ‬بۆیە زۆربەی‮ ‬باڵندە فـرۆشەكـان هیچ باڵندەیەك ناكڕن و تەنها دەیفرۆشن‮". ‬

دڵشاد بەكر،‮ ‬13 باڵندەی‮ ‬فنسی‮ ‬بۆ فرۆشتن هێنابووە سەیداوا،‮ ‬دەڵێت‮" ‬شەڕی‮ ‬ئەم دوایەی‮ ‬هێزەكـانی‮ ‬پێشمەرگە و حەشدی‮ ‬شەعبی‮ ‬و رادەستكردنی‮ ‬شاری‮ ‬كەركوك ترسی‮ ‬زۆری‮ ‬خستە دڵی‮ ‬خەڵكـەوەوە و ئەوەیش بەتەواوی‮ ‬بازاڕی‮ ‬سست كرد،‮ ‬پێشتر ئەم شەڕە بازاڕ‮ ‬خراپ نەبووە،‮ ‬هەر وەكو پـێش قەیرانی‮ ‬دارایش نەبوو‮". ‬دەشڵێت‮" ‬كەسانێك هەن مەبەستیان بەس باڵندەكان بە پارە ساغ‮ ‬بـنەوە ئەگەر بە نیووە نرخیش بێت دەیفرۆشن،‮ ‬دواتر ئامادە بیر لەوە ناكەنەوە باڵندەی‮ ‬تر بكڕن دەوەستن تا بزانن دۆخەكە بەكوێ دەگات‮".‬

بـەوتەی‮ ‬دڵشاد هاتنی‮ ‬وەرزی‮ ‬سەرما هـۆكارێكی‮ ‬دیكە بۆ سست بوونی‮ ‬بازاڕی‮ ‬باڵندەكان،‮ ‬چونكە بەخـێوكردنیان لەم وەرزەدا ئەستەم دەبـێت و پێویستە شوێنی‮ ‬گونجاویان بۆ دابین بكرێت و هەندێـك خەڵكەیش ناتوانێت دوو هیتەر بۆ خۆی‮ ‬پـێی‮ ‬بكات تا بۆ باڵندەی‮ ‬پێ بكات‮. ‬ئەو باڵندە فرۆشـەی‮ ‬كە لە ناحیەی‮ ‬دارەتوو هاتبووە بازاڕەی‮ ‬باڵنـدە فرۆشەكانی‮ ‬هەولێر گوتیشی‮" ‬لە وەرزی‮ ‬هاویـن و زستان زیاتر بازاڕ‮ ‬لاواز دەبێت،‮ ‬چونكە لەم دوو وەرزەدا پـێویستە ئاماری‮ ‬فینك كردنەوە و گەرمكـردنەوە بۆ باڵندە‮ ‬یان پەلەوەرەكان دابین بكرێت‮. ‬هەروەها ئاماژەی‮ ‬بـۆ ئەوەشكرد پێش قەیرانـی‮ ‬دارایی‮ ‬مانگانە نزیكەی‮ ‬250 هەزار دینار تەنها لە باڵندە فرۆشتن پەیدا كردووە،‮ ‬بەڵام وەكو ئەو دەڵێت‮" ‬ئێستا‮ ‬100 هەزار دیناریم پێی‮ ‬پەیدا ناكرێت‮".‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌