2017-09-17

خه‌بات‮: ‬سەفەر‮ ‬یوسف ژاژوكی

كاتێك لاپەڕەكانی‮ ‬مێژووی‮ ‬بزاڤی‮ ‬ئازادیخوازی‮ ‬كورد هەڵدەدەینەوە ئەوە روون دەبێتەوە،‮ ‬كە ئافرەتی‮ ‬كورد بەشێك لەو بزووتنەوەیە بوون بۆ ئازادی‮ ‬كوردستان‮. ‬ئەوە راستییەكی‮ ‬سەلمێنراوە ئافرەتانی‮ ‬كوردستان لە شۆڕشەكاندا رۆڵێكی‮ ‬بەرچاویان لە هەموو روویەكەوە بینووەو هاوشانی‮ ‬پێشمەرگە هەموو جۆرە زەحمەتی‮ ‬و ئازارێكیان چەشتووە،‮ ‬ئافرەتیش بە ئەركی‮ ‬نیشتمانی‮ ‬دەزانی‮ ‬كە هەردەم خزمەت بە وڵات و كۆمەڵگای‮ ‬كوردەواری‮ ‬خۆی‮ ‬بكات‮.‬

دایكە حەلیمە ماوەی‮ ‬چەندان ساڵ خەباتی‮ ‬كردووەو خزمەتی‮ ‬وڵاتی‮ ‬كردووە،‮ ‬ئەو هەموو هیلاكییە توانای‮ ‬لێبڕیوەو ئێستا نەخۆشە،‮ ‬بە پێویستمانزانی‮ ‬لە‮ ‬یادی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول و بەبۆنەی‮ ‬ریفراندۆمی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان،‮ ‬ئەو ئافرەتە تێكۆشەرە بەسەر بكەینەوە،‮ ‬كە ئاوێنەی‮ ‬هەست و پریاسكەی‮ ‬بیرەوەرییەكانی‮ ‬پڕە لە بۆنی‮ ‬خاك و رەنگی‮ ‬پێشمەرگایەتی،‮ ‬حەلیما مامەند ناسراو بە حەلیمە بارزانی،‮ ‬لە ساڵی‮ ‬1936 لەبنەماڵەیەكی‮ ‬كوردپەروەر لە گوندی‮ ‬سەروكانی‮ ‬سەر بەدەڤەری‮ ‬بارزان لە دایكبووە،‮ ‬كچی‮ (‬مامەند مەسیح سەروكانی‮)‬ـیە كە قارەمانێكی‮ ‬بەناوبانگی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬بارزان بووەو لەگەڵ‮ (‬لاوكۆ مامەند)ـی‮ ‬كوڕی‮ ‬بەشداری‮ ‬كۆماری‮ ‬كوردستان و رێڕەوە مێژووییەكەی‮ ‬یەكێتی‮ ‬سۆڤیەتی‮ ‬جاران بووە،‮ ‬دایكە حەلیمە بارزانی‮ ‬هاوسەری‮ ‬خوالێخۆشبوو پێشمەرگەی‮ ‬دێرین‮ (‬خەلیل دەسكۆ سەروكانی‮)‬ـیە،‮ ‬كە پێشمەرگەیەكی‮ ‬دڵسۆز بوو لە شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول و كەسێكی‮ ‬نزیكی‮ ‬ماڵی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر بوون،‮ ‬هەروەها كەسێكی‮ ‬نزیكی‮ ‬جەنابی‮ ‬سەرۆك مسعود بارزانی‮ ‬بووەو لە شۆڕشی‮ ‬گوڵان تاكو دوای‮ ‬راپەڕین پێشمەرگەو شۆفیری‮ ‬سەرۆك بارزانی‮ ‬بووە،‮ ‬كە لە ماوەی‮ ‬پێشمەرگایەتی‮ ‬بەدڵسۆزی‮ ‬ئەركی‮ ‬خۆی‮ ‬ئەنجام داوە،‮ ‬هەر لەبەر ئەو خەباتە لە‮ ‬16-8-1996 لەلایەن جەنابی‮ ‬سەرۆك بارزانی‮ ‬مەدالیای‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمری‮ ‬پێ بەخشراوە،‮ ‬رۆژی‮ ‬19-4-2003 كۆچی‮ ‬دوایی‮ ‬كردووە‮. ‬

دایكە حەلیمە بارزانی‮ ‬ئەو ئافرەتانەی‮ ‬نزیكی‮ ‬ماڵی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر بووە،‮ ‬بەتایبەتی‮ ‬لە شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول لە دەڤەری‮ ‬باڵەكایەتی‮ ‬و شوێنەكانی‮ ‬تر،‮ ‬لەگەڵ ئافرەتانی‮ ‬تر خزمەتیان بە برا پێشمەرگەكان كردووەو ئەو ئافرەتە لە دەڤەری‮ ‬باڵەكایەتی‮ ‬زۆر ناسراوە،‮ ‬زۆر جاران كە بۆ راپۆرتی‮ ‬مێژوویی‮ ‬سەردانی‮ ‬ئەو دەڤەرەم كردووە،‮ ‬زۆر پرسیاریان لەمن دەكرد كە ئاخۆ دایكە حەلیمە بارزانی‮ ‬لە ژیان ماوە،‮ ‬چونكە ئەو ئافرەتە خزمەتی‮ ‬زۆری‮ ‬لەو دەڤەرە هەبووە‮. ‬

بۆ‮ ‬یادی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول لە پیرمام سەردانی‮ ‬دایكە‮ (‬حەلیمە بارزانی‮)‬ـم كرد،‮ ‬كە لە ماڵی‮ ‬كوڕە پێشمەرگەكەی‮ ‬رێبەر خەلیل دەسكۆ دەژی،‮ ‬دایكە حەلیمە چەند ساڵێكە تووشی‮ ‬نەخۆشی‮ ‬بووە،‮ ‬بەڵام خۆشحاڵی‮ ‬خۆی‮ ‬دەربڕی‮ ‬بۆ پرسیارەكانی‮ ‬رۆژنامەی‮ ‬خەبات و سڵاوی‮ ‬رۆژنامەی‮ ‬خەباتم پێگەیاند‮.‬

دایكە(حەلیمە بارزانی‮) ‬زۆر‮ ‬غەریبی‮ ‬و دەردەسەری‮ ‬بینووە لە تەمەنی‮ ‬منداڵی‮ ‬تا گەورە بوونی،‮ ‬لەبارەی‮ ‬ژیانی‮ ‬خۆی‮ ‬لەگەڵ پێشمەرگەی‮ ‬دێرین‮ (‬خەلیل دەسكۆ‮) ‬گوتی‮:‬‮ ‬لە پێش شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول ژیانی‮ ‬هاوسەرگیریم لەگەڵ خوالێخۆشبوو خەلیل دەسكۆ پێكهێنا،‮ ‬پەیوەندی‮ ‬نزیكمان هەبووە كە هەمووی‮ ‬دەگەڕێتەوە بۆ خوالێخۆشبوو پوورم مورادیخان،‮ ‬ژیانی‮ ‬هاوسەرگیریمان پێكهێنا،‮ ‬هاوسەرەكەم پێشمەرگەیەكی‮ ‬قارەمان و دڵسۆز و كەسێكی‮ ‬نزیكی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر بوو،‮ ‬بۆ ماوەی‮ ‬چەندین ساڵ لە شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول لەگەڵ سەرۆك مسعود بارزانی‮ ‬دابووە،‮ ‬ئێمە لەگەڵ ماڵی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر دابووین هەر شوێنەك بارەگای‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر بووایە ئێمە لەوێ بووین،‮ ‬بە تایبەتی‮ ‬لە دەستپێكی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول كە لەدەڤەری‮ ‬بارزان و چەند شوێنی‮ ‬تر بوون،‮ ‬یان لە چیایەكان كە هەندێكیان زۆر مەترسیدار بوون،‮ ‬دواتر لە دەڤەری‮ ‬باڵەكایەتی‮ ‬بۆ ماوەیەك لە گوندی‮ ‬وەسان و دواتر دیلمان و قەسرێ و حاجی‮ ‬ئۆمەران و چەند شوێنی‮ ‬تر بووین،‮ ‬من نازانم چۆن بۆتانی‮ ‬باس بكەم كە خەڵك و جەماوەری‮ ‬كوردستان رۆژانێ دەهاتنە لای‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر و پەیوەندییان بە شۆڕشەوە دەكرد،‮ ‬ئافرەتانیش وەك هاوسەرەكانیان خزمەتیان دەكرد لە رووی‮ ‬ئامادەكردنی‮ ‬پێداویستییەكان بۆ بەرەكانی‮ ‬شەڕ‮.‬

كە لێمان پرسی‮ ‬ئەركی‮ ‬تۆ چ بوو لەوكاتانەدا،‮ ‬دایكە‮ (‬حەلیمە بارزانی‮) ‬چاوەكانی‮ ‬پڕببوون لە فرمێسك و گوتی‮:‬‮ ‬من لەگەڵ خوالێخۆشبوو دایكە حەمایل خان هاوسەری‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر دابووم و سەرپەرشتی‮ ‬چێشتخانەو كارە تایبەتییەكانم دەكرد،‮ ‬بەتایبەتی‮ ‬ئەركی‮ ‬ئامادەكردنی‮ ‬نان و پێداویستییەكان بۆ پێشمەرگە،‮ ‬كاتێ پێشمەرگە دەگەڕانەوە دیسان جلوبەرگی‮ ‬پێشمەرگەمان دەشووشت،‮ ‬باوەڕ‮ ‬بكەن كە دایكە حەمایل خانیش وەك ئێمە بوو خزمەتی‮ ‬دەكردو زۆر خۆی‮ ‬ماندوو دەكرد،‮ ‬هانی‮ ‬ئێمەی‮ ‬ئافرەتانی‮ ‬دەدا كە خزمەت بەكوردستان بكەین،‮ ‬بەتایبەتی‮ ‬خەڵكی‮ ‬باڵەكایەتی‮ ‬زۆر لە ئێمە رازی‮ ‬بوون و چەندان ئافرەت‮ ‬لەچێشتخانەكەی‮ ‬بارەگای‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر خزمەتیان دەكرد‮.‬

ئەوەم لە دایكە حەلیمە بارزانی‮ ‬پرسی‮ ‬كە من جارێك لە مانگی‮ ‬9ی‮ ‬2011 بۆ راپۆرتێكی‮ ‬تایبەت دەربارەی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬ئەیلوول چوومە گوندی‮ ‬وەسان سەر بەدەڤەری‮ ‬باڵەكایەتی‮ ‬و لەگەڵ پوور رەحمەت چاوپێكەوتنم كرد لەبارەی‮ ‬ئەو ماوەی،‮ ‬كە‮ ‬بارەگای‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر و كەسوكاری‮ ‬لە گوندەكەی‮ ‬ئەوان بوون،‮ ‬باسی‮ ‬خوالێخۆشبوو دایكە حەمایل خان هاوسەر بارزانیی‮ ‬نەمری‮ ‬كردو گوتی‮:‬‮ ‬ئەو كاتەی‮ ‬ئەوان لە گوندی‮ ‬وەسان بوون،‮ ‬فرۆكە بەسەر ناوچەكەو گوندەكەدا دەسووڕایەوەو بۆردومانی‮ ‬دەكرد،‮ ‬بۆ ئەوەی‮ ‬بەهۆی‮ ‬ئەوانەوە گوند بۆردومان نەكرێت ژیانی‮ ‬ئەشكەوتیان هەڵبژارد،‮ ‬دایكە حەمایل خان دەیگوت حەز ناكەین لە سایەی‮ ‬ئێمە خەڵك زەحمەت بكێشێ،‮ ‬ئێوە لەم بارەیەوە چی‮ ‬دەڵێن؟ دایكە حەلیمە گوتی‮: ‬پور رەحمەت دایكی‮ ‬مستەفا وەسانی‮ ‬زۆر راست دەكات،‮ ‬كە ساڵی‮ ‬1965 ئێمە چووینە ئەو گوندە باش لە‮ ‬یادمە منیش سەردانمكردن و چووینە ئەو شوێنە،‮ ‬لەگەڵ حەمایل خان لە ناو ئەشكەوت بووین و چەندەها جار پوور رەحمەت كە چەند ئافرەتێكی‮ ‬تری‮ ‬لەگەڵ بوو دەهاتن تەكلیفیان لە حەمایل خان دەكرد لەو ئەشكەوت و چۆڵەوانییە نەمێنن و بگەڕێنەوە ناو گوند،‮ ‬پوور رەحمەت زۆر نارەحەت دەبوون كە چۆن دەبێ حەمایل خان لە ناو ئەشكەوت بێت،‮ ‬چونكە شوێنێكی‮ ‬نالەبار بوو بۆ ژیان،‮ ‬بۆیە چەندان جار دەهاتن و داوایان دەكرد نابێ ئێوە لە ئەشكەوت بن و ئێمەش لە ناو خانوو،‮ ‬چەندەها جار فرۆكە ئەو دەڤەری‮ ‬بۆمب باران دەكرد،‮ ‬خوالێخۆشبوو حەمایل خان هەمیشە دەیگوت با خەڵكی‮ ‬گوند لەبەر ئێمە ئازار نەكێشی‮ .‬ئەوەبوو دوای‮ ‬چەند مانگ چەند شوێنێك دەستنیشان كران بۆ ئەوەی‮ ‬بكرێنە بارەگا و شوێنی‮ ‬حەوانەوە،‮ ‬پەیوەندیمان لەگەڵ ئەو گوندانە زۆر باش بوو،‮ ‬كە دەچووینە ئەو شوێنانە،‮ ‬ئافرەتانی‮ ‬ئەو گوندە هەمیشە دەهاتنە سەردانی‮ ‬حەمایل خان،‮ ‬ماڵی‮ ‬بارزانی‮ ‬ساڵانە بۆ ئەو گوندەو شوێنەكانی‮ ‬تر لەكوردستان خێراتیان دەكرد،‮ ‬ئەو پەیوەندییانە بەردەوام بوون،‮ ‬باش لە‮ ‬یادمە ساڵی‮ ‬2005 بوو پوور رەحمەت هاتە لای‮ ‬حەمایل خان سەردانی‮ ‬كردو من ئەوم ناسیەوە،‮ ‬تەنانەت ئەگەر لە‮ ‬یادم بێت پارچە قوماشێكی‮ ‬بەدیاری‮ ‬وەرگرت لە لای‮ ‬دایكە حەمایل خان،‮ ‬هەروەها چووبوونە لای‮ ‬جەنابی‮ ‬سەرۆك بارزانی‮ ‬و ئێستاش پەیوەندیمان لەگەڵ ئەو ئافرەتانە هەیە،‮ ‬بۆیە خەڵكی‮ ‬ئەو دەڤەرە و بەتایبەتی‮ ‬ئافرەتەكان زۆر ئازارایان بینی،‮ ‬چونكە ئەوانیش هاوكاری‮ ‬پێشمەرگەكانیان بوون سەرەڕای‮ ‬بەخێوكردنی‮ ‬منداڵەكانیان‮.‬

لەبارەی‮ ‬هەندێك لە سیفەتەكانی‮ ‬رابەری‮ ‬كورد بارزانیی‮ ‬نەمر لە شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول دایكە‮ (‬حەلیمە بارزانی‮) ‬گووتی‮: ‬بارزانیی‮ ‬نەمر رابەری‮ ‬كورد بوو،‮ ‬چونكە چەند باسی‮ ‬ئەو بكەین بەسەدان لاپەڕە تەواو نابێت،‮ ‬من بەشەرەفێكی‮ ‬مەزنی‮ ‬دەزانم كە لەو بنەماڵەیە نزیكم،‮ ‬دەزانم بارزانیی‮ ‬نەمر هەرچی‮ ‬لە توانای‮ ‬دابوو خزمەتی‮ ‬خەڵك و شۆڕشی‮ ‬كرد،‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر هەموو كات خۆی‮ ‬لەگەڵ چینی‮ ‬هەژار هەژمار دەكرد،‮ ‬چونكە هەمیشە لە ناو بارەگا خەڵك دەهاتنە لای‮ ‬و هەمیشە خۆی‮ ‬لەگەڵ خەڵك تێكەڵ دەكرد،‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر دژی‮ ‬زوڵم و زۆرداری‮ ‬بوو،‮ ‬هەمیشە رێزی‮ ‬لە خەڵكی‮ ‬دەنا،‮ ‬هەمیشە خۆی‮ ‬بەخزمەتكاری‮ ‬خەڵك دەزانی‮ ‬و قەت خۆی‮ ‬بە پلەوپایە نەبەست و هەموو ئاواتی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر ئەوە بوو كە رۆژێك كوردستان سەربەخۆ بێ،‮ ‬ئەمڕۆ سەرۆك مسعود بارزانی‮ ‬كوڕی‮ ‬درێژەپێدەری‮ ‬ئەو رێبازەیە‮. ‬

دایكە‮ (‬حەلیمە بارزانی‮) ‬لە بیرەوەرییەكانی‮ ‬لە بارەی‮ ‬رۆڵی‮ ‬ئافرەت لە شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوولدا دەڵێت‮:‬‮ ‬بەڕاستی‮ ‬ئافرەتی‮ ‬كورد لە هەموو قۆناغەكان بۆ شۆڕشی‮ ‬كورد رۆڵیان هەبووە،‮ ‬نەك بەتەنیا لە شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول،‮ ‬بەڵكو لەهەموو شۆڕشەكاندا،‮ ‬لە شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول وەك هاوسەرەكانیان شانبەشانی‮ ‬ئەوان خەباتیان كردووە،‮ ‬بۆ نموونە من كە لە شاخ بووم‮ ‬یان ئێمە لە بارەگای‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر دابووین و هاوسەرم لە ئەركی‮ ‬پێشمەرگایەتی‮ ‬دابووەو ئێمە لە نەبوونی‮ ‬ئەوان ئەركی‮ ‬خۆمان ئەنجامداوە،‮ ‬لە شوێنەكانی‮ ‬تر ئافرەتان وەك ئێمە بوون و چەندها جار ئێمە لەكاتی‮ ‬بۆردومان نانمان درووست دەكرد بۆ پێشمەرگە،‮ ‬هاوكار و پاڵپشتی‮ ‬پێشمەرگە بووین لەرووی‮ ‬ئامادەكردنی‮ ‬پێداویستەكان بۆ بەرەكانی‮ ‬شەڕ،‮ ‬بۆیە لە شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول ژیانی‮ ‬ئافرەتان زۆر سەخت بوو،‮ ‬چونكە هاوسەرەكانیان پێشمەرگە بوون و لە لایەكی‮ ‬تر خزمەتیان دەكرد،‮ ‬ئافرەت ئەركی‮ ‬گەورەی‮ ‬لەسەر شانی‮ ‬بوو،‮ ‬ئافرەتان لای‮ ‬رابەری‮ ‬كورد بارزانیی‮ ‬نەمر زۆر بەرێز بوون،‮ ‬چونكە دەیزانی‮ ‬ئافرەت زیاتر خۆی‮ ‬ماندوو دەكات،‮ ‬بۆیە بە ئێمەیان دەگووت ژنە پێشمەرگە،‮ ‬بۆیە بارزانیی‮ ‬نەمر هەموو كاتێك رێزی‮ ‬لە ئافرەت و دایكی‮ ‬شەهید ناوە،‮ ‬ئاگاداری‮ ‬هەمووانی‮ ‬دەكرد كە دەبێت پیاوان رێز لە دایك و خێزان و خوشكیان بگرن،‮ ‬بۆیە ئافرەتان رۆڵی‮ ‬بەرچاویان هەبوو‮. ‬هەروەها دایك هەمیشە شانازی‮ ‬دەكرد كە كوڕ‮ ‬و نەوەو براو كەسوكاری‮ ‬پێشمەرگەنە‮ ‬یان شەهید دەبن لە پێناو رێبازی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر،‮ ‬بۆیە هەمیشە ئێمەی‮ ‬ئافرەتان پاڵپشتی‮ ‬پێشمەرگە بووین‮. ‬لە شۆڕشی‮ ‬گوڵانیش بە هەمان شێوە كە ئاوارەی‮ ‬ئێران بووین و لەوێشدا من لەگەڵ ماڵی‮ ‬جەنابی‮ ‬سەرۆك بارزانی‮ ‬دابووم و هاوسەرم بووە شوڤێری‮ ‬جەنابی‮ ‬سەرۆك،‮ ‬كوڕەكەم رێبەر ئەویش بووە پێشمەرگەو زۆر سەختیمان بینووە،‮ ‬چونكە بڕوامان بە كوردستانێكی‮ ‬ئازاد هەبووە‮.‬

لەبارەی‮ ‬گشتپرسیی‮ ‬و سەربەخۆیی‮ ‬دایكە‮ (‬حەلیمە بارزانی‮) ‬گوتی‮:‬‮ ‬ئێمە بە بەڵێ دەنگ بە كوردستانێكی‮ ‬سەربەخۆ دەدین،‮ ‬چونكە ئەو هەموو ساڵەی‮ ‬خەبات و تێكۆشانی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمرو خەڵكی‮ ‬كوردستان بۆ رۆژێكی‮ ‬ئەوها بووە،‮ ‬هەمیشە بارزانیی‮ ‬نەمر دەیگوت رۆژێك دێت دەبینە خاوەن كوردستانێكی‮ ‬سەربەخۆ،‮ ‬بەڵام من نایبینم و ئێوە دەیبینن،‮ ‬بۆیە ئەوە ئاواتی‮ ‬هەرە گەورەی‮ ‬بارزانیی‮ ‬نەمر بوو،‮ ‬كە شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلوول و شۆڕشەكانی‮ ‬دیكەی‮ ‬لە پێناو سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان بەرپا كرد،‮ ‬بۆیە حەقە میللەتی‮ ‬كوردستان دەنگ بە بەڵێ بدات بۆ سەربەخۆیی،‮ ‬دەبێ هەموومان پاڵپشتی‮ ‬سەرۆك بارزانی‮ ‬بین بۆ كوردستانێكی‮ ‬سەربەخۆ،‮ ‬بۆیە داوا لە هەموو لایەنەكان دەكەم كە دەنگ بە بەڵێ بۆ كوردستانی‮ ‬سەربەخۆ بدەن و ئاواتمە هەتا ماوم ئەو كوردستانە بە ئازادی‮ ‬ببینم‮.‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌