2017-07-26

 ساسان دەروێش‮/ ‬هۆڵەندا 

پرسی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان و ئەنجامدانی‮ ‬ریفراندۆم لە‮ ‬25 ی‮ ‬ئەیلوول2017 ‮ ‬ڕۆژانە بۆتە باسێكی‮ ‬سەرەكی‮ ‬وپانتاییەكی‮ ‬گەورەی‮ ‬لە نێو گفتوگۆ و دیدارەكانی‮ ‬كۆڕ‮ ‬و كۆمەڵگەی‮ ‬كوردی‮ ‬داگیركردووەو لە ئاكامەكانی‮ ‬دەڕوانن،‮ ‬كە چیتر لە عێراقێكی‮ ‬بێ ئومێد و هیوا،‮ ‬ژیان بەڕێ ناكرێ كە هەڕەشەبێت بۆ ئایندەی‮ ‬خۆیان و نەوەكانیان،‮ ‬بەڵكو رێفراندۆم بكرێتە میكانیزم و بیانوویەكی‮ ‬واقیعی‮ ‬بۆ بەرگریكردن لە مانەوەی‮ ‬كورد و رزگاربوون لە دەرئەنجامە خراپەكانی‮ ‬لۆزان و سایكس پیكۆ و ئەو مەینەتییانەی‮ ‬لەماوەی‮ ‬ئەو100 ‮ ‬ساڵەدا چەشتیان‮. ‬ئێستاش لەم دەرفەتە زێرینەدا خۆجیاكردنەوە لەو فەوزا سیاسییەی‮ ‬عێراقی‮ ‬گرتۆتەوە،‮ ‬كۆتایی‮ ‬هاتنە بەنەهامەتیەكانی‮ ‬گەلی‮ ‬كورد،‮ ‬بۆ ئەم مەبەستەش لەم سەكۆ ئازادەوە بەڕێز هەڵۆ بەرزنجەیی،‮ ‬نووسەر و رووناكبیری‮ ‬بیری‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬و خاوەن چەندین لێكۆڵینەوەی‮ ‬ئەدەبی‮ ‬و مێژوویی‮ ‬و هزریشە،‮ ‬لە دیدی‮ ‬جیاوازی‮ ‬خۆیەوە بۆ ئەم پرسە بۆ خەبات دوا‮: ‬ ‮❊ ‬دەوڵەتداری‮ ‬مافێكی‮ ‬سروشتی‮ ‬و رەوای‮ ‬هەموو نەتەوەیەكە بە كوردیشەوە؟ بۆچی‮ ‬تائێستا كورد بێ بەشە لەو مافە؟‮ ‬ ‮-‬ئەم پرسیارە،‮ ‬لە حوكمی‮ ‬بەڵگە نەویستدایە و هیچ كات پێویست نییە،‮ ‬دەمەتەقێی‮ ‬لەسەر بكەین،‮ ‬دیارە گەر باوەڕمان بەوە هەبێت،‮ ‬كورد نەتەوەیە و كوردستانیش نیشتمانەكەیەتی‮ ‬و ئەم نەتەوە‮ ‬60ـ70 ‮ ‬ملیۆنە،‮ ‬مافی‮ ‬سروشتی‮ ‬و ئازادانەی‮ ‬ژیانێكی‮ ‬تژی‮ ‬لە روومەت و سەربەستی‮ ‬و ئازادی‮ ‬هەیە‮. ‬بەلای‮ ‬منەوە ئەم پرەنسیپە چەسپاوە و بڕبەنی‮ ‬لێ بدەیت نایڕوشێنێ،‮ ‬گەلێ زانا و رووناكبیری‮ ‬هومانیست و هۆشمەند و زۆر تیۆریی‮ ‬و بەرنامەی‮ ‬عەقلانی‮ ‬جەخت لەسەر ئەم راستییانە دەكەنەوە،‮ ‬كەوایە بە هەموو‮ ‬یاسایەكی‮ ‬ئەرزی‮ ‬و ئاسمانی‮ ‬ئەو مافە بۆ كوردیش رەهایە،‮ ‬هەروەك چۆن بۆ نەتەوەكانی‮ ‬دیكە گونجاوە،‮ ‬بڕگەی‮ ‬دووەمی‮ ‬پرسیارەكەت،‮ ‬هەویرێكە،‮ ‬ئاو زۆر دەبات،‮ ‬دیارە دەبێت لە مێژوودا سەراسۆیی‮ ‬بۆ دۆزینەوەی‮ ‬وەرامی‮ ‬ئەم پرسیارە بكەین‮. ‬مامۆستا مەسعوود باس لە هۆكاری‮ ‬نەزیفی‮ ‬ئابووری‮ ‬دەكات،‮ ‬هەندێكی‮ ‬تر باس لە هەڵكەوتی‮ ‬جیۆپۆلەتیكی‮ ‬دەكەن و بڕەكیش ئاماژە بە ناتەبایی‮ ‬و‮ ‬یەكنەگرتوویی‮ ‬كورد دەكەن،‮ ‬بەڵام لە‮ ‬ڕاستیدا كورد لە مێژوودا گەلێ جاران خاوەنی‮ ‬دەسەڵاتدارێتی‮ ‬و حوكمڕانی‮ ‬خۆی‮ ‬بووە،‮ ‬تا سەردەمی‮ ‬میدییەكان‮. ‬دوای‮ ‬تێكشكانی‮ ‬ئەم ئیمپراتۆرێتە كوردییە لەسەر دەستی‮ ‬كۆرشی‮ ‬هەخامەنشینیدا،‮ ‬ئیدی‮ ‬كورد گڵۆڵەی‮ ‬كەوتۆتە لێژی‮ ‬و لەوساكەوە خۆی‮ ‬بۆ نەگیراوەتەوە و بە تەواوی‮ ‬هەڵنەساوەتەوە‮. ‬ئەویش بە هۆی‮ ‬سەرهەڵدانی‮ ‬چەندین دەسەڵاتدارێتی‮ ‬بەهێز لەناو چەكەدا،‮ ‬كورد بووە پێخوستی‮ ‬ئەوان و ساڵی1514 ‮ ‬كوردستان بۆ‮ ‬یەكەمجار دابەشكرا لە نێوان سەفەوی‮ ‬و عوسمانیدا‮. ‬دوا وێستگەی‮ ‬خەمناكی‮ ‬مێژووی‮ ‬كورد،‮ ‬هاتنی‮ ‬هێزە ئیمپریالیزمە ئەهریمەنەكانی‮ ‬ئینگلیز و فەرەنسییە،‮ ‬لە دوای‮ ‬جەنگی‮ ‬جیهانی‮ ‬یەكەمەوە،‮ ‬ئەوە بوو كوردستان لە دوو پارچەوە بووە چوار پێنج پارچەوە و هەر كەرتێكی‮ ‬بەزۆر خرایە سەر دەوڵەتێكی‮ ‬بێژووی‮ ‬دەستكردی‮ ‬خۆیانەوە‮. ‬توركیا و ئێران و عێراق و سووریا،‮ ‬كە هەریەكەیان بەشێكی‮ ‬كوردستانی‮ ‬بە زۆر خراوەتە سەر،‮ ‬كە لە‮ ‬ڕاستیدا ئەو دەوڵەتانە بەرهەمی‮ ‬رەنج و خەبات و قوربانی‮ ‬خۆیان نییە،‮ ‬بەڵكو بۆیان دروستكراوە‮. ‬كورد ئەگەرچی‮ ‬لە خەباتیشدا بوو،‮ ‬لێ مێژوو‮ ‬یارمەتی‮ ‬نەدا و پێچەوانەی‮ ‬ویستەكانییەوە هەڵسوڕا و ئەو هێزە جیهانخۆرانە بە خۆیان دەستوپێوەندەكانیانەوە دژی‮ ‬كورد وەستانەوە و وەك قاڵبە كێك و ماڵە میرات دابەشیان كرد‮. ‬ ‮❊ ‬پێت وانییە لە دوای‮ ‬تێپەربوونی‮ ‬100‮ ‬ساڵ لە رێكەوتنامەی‮ ‬سایكس پیكۆ و هەڵوەشاندنەوەی‮ ‬كورد مافی‮ ‬خۆیەتی‮ ‬ئەو دەرفەتە بقۆزێتەوە؟‮ ‬ ‮-‬ئەم پرسیارەش لەوەی‮ ‬سەرێ نزیكە و باسمان لەو سیاسەتە ئەهریمەنەی‮ ‬ئینگلیز و فەرەنسا كرد‮. ‬بەڵێ داڕمانی‮ ‬رژێمەكەی‮ ‬سەددام و شەڕی‮ ‬سووریا و سەرهەڵدانی‮ ‬داعش و ئازایەتی‮ ‬بێوێنە و قوربانییەكانی‮ ‬نەتەوەی‮ ‬كورد،‮ ‬بارودۆخێكی‮ ‬نوێی‮ ‬سەپاندووە،‮ ‬كە گەلێ سەرچاوە و ناوەند و چاودێری‮ ‬سیاسی‮ ‬باس لە پرۆژەی‮ ‬سەرلەنوێ كێشانەوەی‮ ‬نەخشەی‮ ‬ناوچەكە دەكەنەوە‮. ‬سایكس ـ پیكۆش خۆی‮ ‬بەرهەمی‮ ‬شەڕ‮ ‬بوو،‮ ‬كەواتە هەر بە شەڕیش دەسڕێتەوە و وا جارێ ئاگری‮ ‬شەڕیش بەرپا بووە و بە كەسیش ناكوژێتەوە‮. ‬كورد لەبەردەم قۆستنەوەی‮ ‬زێڕینترین دەرفەتدایە‮. ‬ئەمەش تاكە دەرفەت و چانسە،‮ ‬ئاخر جگە لەم هەنگاو و ستراتیژەی‮ ‬بەرەو سەربەخۆییمان دەبات،‮ ‬هەموو ئەزموونەكانی‮ ‬ترمان تاقی‮ ‬كردۆتەوە،‮ ‬هەر بندەست و ئەنفالكراو و كیمیابارانكراو و قوت بڕاوێمان بۆ مایەوە‮. ‬شەرمە ئیدی‮ ‬نابێت ئەم مێژوو بەردەوام خۆی‮ ‬دووبارە بكاتەوە و دەبێ ئەم پێچەبەدەورە شەیتانییە،‮ ‬شەقوپەق بكەین و بڵێێن هەین و دەمانەوێ ببین‮. ‬ ‮❊ ‬تا چەند پێویستە ناسنامەی‮ ‬دیاریكراوی‮ ‬خۆمان هەبێت وەك كورد لە ئەندامبوون لە نەتەوەیەكگرتووەكان؟ چۆن بتوانین ئەو كارە بكەین؟‮ ‬ ‮-‬هیچ نەتەوەیەك بێ ناسنامە نابێت و پێویستە بە هەموو وزە و توانایەوە داكۆكی‮ ‬لێ بكات‮. ‬یەكێ لە كوێرەوەییەكانی‮ ‬كورد،‮ ‬نەبوونی‮ ‬ناسنامەیە و لەویش تراژیدیاتر ئەو ناسانامەیە بەر شاڵاوی‮ ‬زۆر كەوتووە‮. ‬نەبوونی‮ ‬دەنگ و رەنگ و ئاڵای‮ ‬نەتەوەیەكی‮ ‬وەك كورد،‮ ‬لە نێو ناوەندە گشتییەكان،‮ ‬بۆ نموونە‮ ‬یوئێن بەشێكی‮ ‬شكستی‮ ‬ناسنامەی‮ ‬و برینداربوونی‮ ‬هەستی‮ ‬كەسی‮ ‬تاكی‮ ‬كوردە‮. ‬چەند ناخۆشە بێ دەوڵەتین،‮ ‬چ ئەستەمە بێ پەساپۆرتین،‮ ‬بێ ئازادین و تەنانەت بێ روومەتیشین بە مانا دەوڵەتییەكەی‮. ‬كاتێ نەتەوەیەك بێبەشە لە دەزگای‮ ‬دەوڵەت،‮ ‬ئەوا بێبەشیشە لە هەزاران هەزار بۆنەی‮ ‬نێونەتەوەیی‮ ‬و سیمبوڵە نەتەوەییەكانیشی‮ ‬بێ پێز و نەناسراو دەمێننەوە‮. ‬لێ گەر لەبەردەم بارەگای‮ ‬نەتەوە‮ ‬یەكگرتووەكان ئاڵای‮ ‬كوردستان بشەكێتەوە،‮ ‬هێز و وزەیەكی‮ ‬مۆڕاڵی‮ ‬گەورە بەهەر تاكێكی‮ ‬كورد دەبەخشێ و كورد دەتوانێ كاراتر لەسەر گۆڕەپانی‮ ‬رووداوەكانی‮ ‬جیهان ئامادەیی‮ ‬هەبێت‮. ‬ ‮❊ ‬دەنگدان بۆ ریفڕاندۆم و سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان ئەركێكی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬و ئەخلاقییە‮ ‬یان میزاجە؟‮ ‬ ‮-‬لەڕاستیدا مافەكانی‮ ‬كورد لە سەربەخۆیی‮ ‬و بوونە خاوەن دەوڵەت چ دەنگدان و میكانیزمێكی‮ ‬لەم چەشنەی‮ ‬گەرەك نییە،‮ ‬هەروەك چۆن باوكێك ئامادە نییە سوێند بخوا بۆ كەس بڵێ ئەوە منداڵی‮ ‬منە‮ ‬یان نا‮. ‬بەڵام دیارە ئێمە لێرەدا باس لە واقعێكی‮ ‬تاڵتر و ناچاری‮ ‬دەكەین ئەو دۆخەی‮ ‬كورد و ناوچەكە تێدایە‮. ‬ئیمڕۆ سەركردایەتی‮ ‬سیاسی‮ ‬كورد دەیەوێت لە‮ ‬ڕێگەی‮ ‬ریفەراندۆمەوە وەك میكانیزمێ لە دنیای‮ ‬ئیمڕۆدا بۆ گەیشتن بە سەربەخۆیی‮. ‬من ئەم هەنگاوە،‮ ‬بەو مەرجەی‮ ‬بۆ سەربەخۆیی‮ ‬بێت،‮ ‬بەئەركێكی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬كوردبوونی‮ ‬دەزانم و پشتیوانی‮ ‬لەم هەنگاوە بكرێ و هەر گیزاو و هەرگیز نابێت چ ئاستەنگێك بخرێتە بەردەم ئەم هەنگاوە و هیچ كەس و لایەك نابێت نابەرپرسانە و ناهۆشیارانە بە میزاج و شەڕی‮ ‬ڕك و كینەوە لەم مەسەلەیە بڕوانێ و ململانێی‮ ‬حزب و گرێدەروونی‮ ‬دید و بۆچوونی‮ ‬لەسەر ئەم پرسە گرنگە تێكەڵی‮ ‬هەست و نەستی‮ ‬خۆی‮ ‬بكات‮. ‬هەڵبەت لە پرۆسەیەكی‮ ‬وادا،‮ ‬چەند كۆدەنگی‮ ‬بۆ ساز بكرێت،‮ ‬هێندە باشترە و من پێموایە كەم كەس هەیە بتوانێ دژی‮ ‬هەست و نەستی‮ ‬خۆی‮ ‬بوەستێتەوە،‮ ‬بەو واتایەی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬كوردستانی‮ ‬نەوێت‮. ‬جا هێزە دەسەڵاتدارەكان چەند ئیشی‮ ‬زیاتر بكەن بۆ خوڵقاندنی‮ ‬زەمینەی‮ ‬سەركەوتن،‮ ‬هێندە باشتر و مسۆگەرتر ئاكامەكەی‮ ‬بە دەبێتە چەكێكی‮ ‬كاریگەر بەدەست كوردەوە‮.‬ ‮❊ ‬ئایا رێگای‮ ‬سیاسی‮ ‬هەرێمی‮ ‬باشووری‮ ‬كوردستان بەرەو ریفراندۆم بۆ سەربەخۆیی‮ ‬لەم هەلومەرجە و گەمە سیاسییەكاندا بە دروست دەزانیت؟‮ ‬ ‮-‬ریفراندۆمی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬وەك ئاماژەمان پێدا میكانیزم و شێوازێكی‮ ‬بەدەستهێنانی‮ ‬مافە،‮ ‬بەڵام ئایا لایەنی‮ ‬بەرامبەر لە ئەقڵ و كولتوورەوە هێندە باڵا هەڵچووە تۆ ئەم كارەی‮ ‬لەتەكدا ئەنجام بدەیت‮. ‬ئەوە پرسیارە‮. ‬بەڵام بارودۆخی‮ ‬عێراق لە هەنووكەدا هێندە شلۆقە و شەڕی‮ ‬داعش وا هەلاهەلای‮ ‬كردووە‮. ‬دەرفەتێكی‮ ‬باشی‮ ‬خوڵقاندووە بۆ ئەم هەنگاوە،‮ ‬چونكە كورد ناتوانێ لە‮ ‬یەكدا شەڕی‮ ‬ئەو هەموو داگیركەرە بكات،‮ ‬لە‮ ‬ڕاستیدا بێ ریفراندۆمیش دەكرێ بڕیارە گەورە و گرنگە بدرێت و ئەم شێوازەش زامنی‮ ‬سەركەوتن و زۆرترە و كۆدەنگی‮ ‬نەتەوەیش چالاكتر دێنێتە مەیدانەوە‮. ‬چونكە دوای‮ ‬ریفراندۆم تۆ هەر دەبێ هەنگاو بۆ دامەزراندنی‮ ‬دەوڵەتە بدەیت و كاتت لە كیس دەچێت‮. ‬رەنگە ئەوكاتەش بارودۆخی‮ ‬ناوچەكە گۆڕانی‮ ‬نوێ بە خۆیەوە ببینێت و بە زیانی‮ ‬كورد بشكێتەوە‮. ‬بۆ نموونە لە عێراقدا كودەتایەك بێت و سووننە بێنەوە سەر حوكم‮. ‬ئەوسا جیهانی‮ ‬عەرەبی‮ ‬بەرابەرایەتی‮ ‬سعودییە و میسر،‮ ‬كە ئێستا لە دژ و ترسی‮ ‬ئێران پشتیوانی‮ ‬دەوڵەتی‮ ‬كوردی‮ ‬دەكەن،‮ ‬ئەوسا دەبنەوە بە دۆستی‮ ‬بەغدا و دوژمنی‮ ‬كورد‮. ‬هەمان سینایۆریۆش بەسەر سووریادا دەچەسپێت‮. ‬ ‮❊ ‬بۆ سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان هەڕەشەی‮ ‬دەرەكی‮ ‬تاچ‮ ‬ڕادەیەك مەترسییە و ئەگەر هەبێت چۆن خۆمانی‮ ‬لێ دەرباز بكەین بۆ سەركەوتنی‮ ‬پرۆسەكەمان؟‮ ‬ ‮-‬داگیركەران لە هەڕەشە و گوڕەشە و كوشتن و بڕینی‮ ‬كورد ناكەون و چەندی‮ ‬پێیان بكرێت بۆ رێگری‮ ‬لە هەبوونی‮ ‬درێخی‮ ‬ناكەن‮. ‬ئەمەش بەئاشكرا و نهێنی‮ ‬ئەنجامدەدەن و دراوە،‮ ‬رەنگە بارودۆخی‮ ‬ئیمڕۆ سەبارەت بە هەریەك لەو داگیركەرانە توركیا،‮ ‬ئێران،‮ ‬عێراق و سووریا بڕەك جیاواز بێت،‮ ‬تورك لە لایەك پاسیڤ كراوە و لە لایەكیش بێدەسەڵاتە و هیچی‮ ‬پێ ناكرێت و ئێران بەردەوامە لەسەر دژایەتیكردن و چ وەك خۆی‮ ‬و چ لەڕێگای‮ ‬دارودەستە و چڵكاوخۆرەكانییەوە،‮ ‬عەرەبیش ماڵوێران و بێ كاریگەرین‮. ‬لەگەڵ هەموو ئەم‮ ‬ڕاستییانەشدا دەبێت كورد ئامادەی‮ ‬هەر ئەگەرێك لە قوربانیدان و خەباتی‮ ‬قورس بێت،‮ ‬لە پێناوی‮ ‬بەدیهێنانی‮ ‬ئامانجەكانیدا‮. ‬گەر ئیرادەی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬كورد ئامادە بێت و خۆی‮ ‬بكاتە دیفاكتۆ،‮ ‬دوژمنان سڵ دەكەنەوە و دنیاش‮ ‬ڕێزی‮ ‬لێدەگرێت و‮ ‬یان لە ئاستیدا بێدەنگ دەبێت و لە هەموو بارەكاندا پرسەكە لەسەر خودی‮ ‬كورد وەستاوە،‮ ‬بە هەموو خوێندنەوەكان داگیركەرانی‮ ‬كوردستان هێز و توانای‮ ‬جارانی‮ ‬شەڕی‮ ‬كوردیان نەماوە،‮ ‬ئەگەر بەشێك لە كورد خۆی‮ ‬نەبێتە هاوكاریان‮.‬ ‮❊ ‬مادەی‮ ‬140‮ ‬لە دەستی‮ ‬هێزی‮ ‬پێشمەرگەی‮ ‬كوردستاندایە لە ناوچەكانی‮ ‬دەرەوەی‮ ‬هەرێم تا چەند لە كۆتایی‮ ‬جەنگی‮ ‬تیرۆریستان دەتوانین پارێزگاریان لێ بكەین؟‮ ‬ ‮-‬مادەی‮ ‬ناوبراو پوچەڵترین‮ ‬یاسا و قومارێكی‮ ‬دۆڕاو بوو بۆیەكا هەرگیز باس نەكرێتەوە باشە و ئەو ناوچانە لە‮ ‬ڕێگەی‮ ‬شەڕی‮ ‬داعشەوە رزگاركراون بە خوێن ئازادكراون،‮ ‬هەر دەبێت بە بیلبیلەی‮ ‬چاو بپارێزرێن،‮ ‬لێرەدا هەر هەموو دەبێت شانازی‮ ‬گەورە بە رۆڵە قارەمانەكانی‮ ‬كوردستان،‮ ‬پێشمەرگە گیانلەسەردەستەكان بكەین و سەری‮ ‬رێز و نەوازشییش بۆ گیانبەختكردووە گەشمردەكانمان دانەوێنین‮. ‬ئەوە ئەوانن ئەو دەستكەوتە مێژووییە بێوێنەیان بە داستانی‮ ‬جوامێری‮ ‬و ئازایەتییان بۆ بەرهەم هێناوین‮.‬ ‮❊ ‬تاچەند‮ ‬ڕاستە چاودێرانی‮ ‬سیاسی‮ ‬دەڵێن كورد ئەم دەرفەتە لەدەست بدات كاتی‮ ‬تر و قوربانی‮ ‬زیاتری‮ ‬دەوێت؟‮ ‬ ‮-‬چ چاودێرانی‮ ‬سیاسی‮ ‬و چ دێفاكتۆ سەپاوەكە و چ خەباتە خوێناوییەكە و چ ویست و داخوازییە مێژووییەكە،‮ ‬هەمووی‮ ‬ئەوە دەڵێن،‮ ‬ئەمە پێشهاتووە،‮ ‬كەموێنەیە لە مێژوودا بۆ كورد‮. ‬ئەو سنوورانە بەرهەمی‮ ‬شەڕن و هەر شەڕیش هەڵیان دەتەكێنێت‮. ‬ئەوە شەڕ‮ ‬بەرپا بووە و كورد خۆی‮ ‬رۆڵێكی‮ ‬بێهاوتای‮ ‬قارەمانانەی‮ ‬بە بەرچاوی‮ ‬كۆمەڵگای‮ ‬نێودەوڵەتییەوە تێدا دەگێڕێت،‮ ‬مافی‮ ‬خۆیەتی‮ ‬ئامادەیی‮ ‬هەبێت و پشكی‮ ‬شێری‮ ‬بەركەوێت،‮ ‬ئیتاڵییەكان لە رێگای‮ ‬شەڕەوە وڵاتەكەیان‮ ‬یەكی‮ ‬گرتەوە‮. ‬شەڕ‮ ‬لە دژی‮ ‬فەرەنسا و نەمسا‮. ‬مێژوو وەك ئەسپێكی‮ ‬شی‮ ‬دێ،‮ ‬گرنگ ئەوەیە بیگری‮ ‬و سواری‮ ‬بیت،‮ ‬نەك لەدەستت بڕوات و تۆش بە دوایدا بكەویتە‮ ‬غاردان‮. ‬ ‮❊ ‬ئەوانەی‮ ‬گەمە بەسەربەخۆیی‮ ‬كوردستان دەكەن و بەڕەوای‮ ‬نازانن و ناسنامەی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬لە باخەڵیاندایە چۆنیان تێیاندەڕوانی؟‮ ‬ ‮-‬پرسی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان وەك باس و دیاردەیەك دەكرێت بیروبۆچوونی‮ ‬جیاوازی‮ ‬لەسەر بێت،‮ ‬لێ لە دەرئەنجامدا هەموو رێگاكان پێویستە بەرەو سەربەخۆیی‮ ‬بڕۆن‮. ‬چونكە شۆڕش و راپەڕین و ژیان و مردنی‮ ‬كورد بۆ ئەم خەونە مەزن و چارەنووسسازە بووە و دەبێت‮. ‬ئەم داوا و ئامانجە بۆ هیچ كەس و هێزیك نییە لەم‮ ‬ڕاستییە دوور كەوێتەوە و مێژوو بە قورسی‮ ‬مەحكومی‮ ‬دەكات و نەفرەتی‮ ‬جەماوەریشی‮ ‬دێتە سەر‮. ‬بیروڕای‮ ‬جیاواز لە چۆنیەتی‮ ‬گەیشتن بە ئامانج شیاوە و دەریەنجام زۆرینە رازی‮ ‬بن‮. ‬بەرپاكردنی‮ ‬پڕوپاگەندەی‮ ‬نابەجێ،‮ ‬گوناح و خراپە‮. ‬دژایەتیكردنی‮ ‬ئەم خواستە بەهەر بیانوویەك بێت،‮ ‬تاوان و ریسوایی‮ ‬مێژووییە و تا سنوورە هەرە قێزەونەكەیش هەڵدەكشێت‮. ‬پێموایە لە مێژە ئەوە بۆتە پێداویستی،‮ ‬كە واز لە ئەقڵێتی‮ ‬كەری‮ ‬دێز بهێنین،‮ ‬كە تەنیا مردنی‮ ‬خۆیی‮ ‬و زیانی‮ ‬خاوەنەكەی‮ ‬گەرەكە‮.‬ ‮❊ ‬لە دوای‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬و دروستبوونی‮ ‬دەوڵەتی‮ ‬كوردستان پێتانوایە میكانیزم زۆربێت بۆ لێدانی‮ ‬گەندەڵی‮ ‬و هەروەها‮ ‬یەكخستنەوەی‮ ‬نێوماڵی‮ ‬كورد؟‮ ‬ ‮-‬هەموو كات دەبێت بە‮ ‬ڕووی‮ ‬گەندەڵییدا شەڕ‮ ‬بەرپا بكرێت‮. ‬دیارە لە سایەی‮ ‬دەوڵەت و دامەزراوەی‮ ‬تۆكمە و كەمكردنەوەی‮ ‬دیاردەی‮ ‬دەستێوەردان لە كاروباری‮ ‬دەزگاكان لە لایەن حیزبەكانەوە بەهێزبوون و بەرقەراربوونی‮ ‬یاسا و سەروەرییەكانی‮ ‬دەرەتانی‮ ‬باشتر بۆ بەگژداچوونەوەی‮ ‬گەندەڵی‮ ‬هەیە و دەبێت‮. ‬دەوڵەتیش ئەو دەزگایە دەبێت،‮ ‬كە دەبێتە بۆتەقەی‮ ‬تواندنەوەی‮ ‬هەموو لایەنەكان لە ناویدا،‮ ‬بە هەناسەی‮ ‬پرۆسەی‮ ‬بوونە نەتەوەیەكی‮ ‬هارمۆنی‮ ‬خاوەن دەوڵەت‮.‬ ‮❊ ‬دەوڵەتی‮ ‬كوردستان دەبێتە سیمبۆلی‮ ‬پێكەوەژیان كە هەمیشە لانكەی‮ ‬ژیانی‮ ‬نەتەوە و ئایین و ئاینزاكان بووە؟‮ ‬ ‮-‬كوردستان لە مێژوودا ئەم‮ ‬ڕاستییەی‮ ‬تێدا بەدی‮ ‬دەكرێت و لە ئێستاشدا،‮ ‬كە تەنووری‮ ‬شەڕی‮ ‬ئایینەكان لە ناوچەكەدا كڵپەی‮ ‬گرتووە،‮ ‬دیسانەوە ئەم راستییەی‮ ‬سەلماندووەتەوە‮. ‬برالە بڕوانە چەند ملیۆن عەرەبی‮ ‬ئاوارە بە ئایین و باوەڕی‮ ‬جیاوازەوە لە كوردستان دەژین،‮ ‬تا ئێستا رەفتارێكی‮ ‬ناشیرینیان بەرامبەر ئەنجامدراوە‮. ‬لەم رۆژانەدا لە رۆژنامە عەرەبییەكاندا وتارم خوێندۆتەوە،‮ ‬باس لە شۆڤێنێتی‮ ‬عەرەبی‮ ‬لوبنانی‮ ‬بەرامبەر بە ئاوارەی‮ ‬عەرەبی‮ ‬سووری‮ ‬دەكات لە لوبنان‮. ‬واتە سوورییەكان هێندە خراپ مامەڵەیان لە تەكدا دەكرێت،‮ ‬گەیشتۆتە‮ ‬ڕادەی‮ ‬شۆڤێنیتی‮. ‬ ‮❊ ‬پێتوایە چەند كۆمەڵگای‮ ‬نێودەوڵەتی‮ ‬لەگەڵ ئەم مافەماندایە و بەڕەوای‮ ‬دەزانن كە بتوانن قەرەبووی‮ ‬هەموو زیانەكانمان بدەنەوە لە گوناحی‮ ‬چەند ساڵەیان لە دابەشكردنمان؟‮ ‬ ‮-‬گەلۆ‮ ‬ڕاستە دەبێت بارودۆخی‮ ‬نێودەوڵەتی‮ ‬بڕەك لەبەرچاو بگیرێت و خوێندنەوەی‮ ‬بۆ بكرێت‮. ‬بەس جارێ بەشێكی‮ ‬دنیا هەر لە پێوەندی‮ ‬بەهێزدان لەگەڵ داگیركەرانی‮ ‬كوردتساندا‮. ‬لێ گەر كورد بتوانێت واقیعێكی‮ ‬تر بخوڵقێنێت و ئەو بەرژەوەندییانە فەراهەم بكات،‮ ‬كە ئەوان چاوەڕیین،‮ ‬وا هیچ بەدووری‮ ‬نازانم هەموو شت بە قازانجی‮ ‬كورد قڵپ بێتەوە‮. ‬كورد و كوردستانیش بارگاوییە بەو بەرژەوەنییانەی‮ ‬كە ئەوان گەرەكیانە لە هەڵوێستی‮ ‬شارستانیانەی‮ ‬شەڕی‮ ‬دژە داعش و تیرۆر،‮ ‬كوردستان خاوەن سەرچاوەیەكی‮ ‬دەوڵەمەندی‮ ‬كەرەسەی‮ ‬خاوی‮ ‬وەك نەوت و گاز و ئاوە و هەڵكەوتی‮ ‬كوردستانیش گەلێ گرنگە‮. ‬بە هەرحاڵ جیهان شەقی‮ ‬دیفاكتۆ نەرمی‮ ‬دەكات و باوەریشم وایە وڵاتانی‮ ‬دونیا بە ئەمەریكاشەوە ناچاری‮ ‬ملدانە بەرامبەر ئیرادەی‮ ‬كورد‮. ‬كەواتە كورد خۆی‮ ‬دەبێت،‮ ‬ئەو واقیعە بهێنێتە كایەوە و من ئاسۆیەكی‮ ‬ڕوون لەم بوارەدا دەبینم‮. ‬ ‮❊ ‬تاچەند بڕوا بە پێشوازیكردنی‮ ‬دەوڵەتانی‮ ‬جیهان بكەین بۆ ئەم پرسەمان كە هەمیشە لە‮ ‬ڕوانگەی‮ ‬ئەوانەوە بۆ میللەتانی‮ ‬ژێردەست بە بەرژەوەندی‮ ‬كاریان كردووە نەك بە ویژدان؟‮ ‬ ‮-‬ئەم پرسارەش نزیكە لەوەی‮ ‬پێشوو‮. ‬وەك باسمان كرد،‮ ‬هەموو لەسەر كورد وەستاوە،‮ ‬كۆسۆڤۆییەكان كاتێ بڕیاری‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬خۆیاندا،‮ ‬هێشتا هیچ لایەك دەنگی‮ ‬بۆ نەدابوون،‮ ‬سەرۆك وەزیرانەكەیان گوتێ‮: ‬ئێمە سەدساڵ بەدیار بڕیاری‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬خۆمانەوە دادەنیشین تا جیهان ناچار دەبن دانمان پێدا بنێن‮. ‬پێشموایە دنیای‮ ‬دەوڵەتانی‮ ‬عەرەبی‮ ‬لە قەیراندایە،‮ ‬توركیا قێزەوەن بووە،‮ ‬ئێران وەتاق كەوتۆتەوە،‮ ‬لە دایكبوونی‮ ‬دەوڵەتێكی‮ ‬كوردی‮ ‬جیهان چاوەڕوانێتی‮. ‬بەتایبەت دەوڵەتێكی‮ ‬خاوەن كاریگەری‮ ‬وەك ئیسرائیل،‮ ‬بەشێكی‮ ‬بەرچاوی‮ ‬وڵاتانی‮ ‬ئەوروپا بە ئاشكرا و هێز و جەماوەرەكەشی‮ ‬پشتیوانی‮ ‬لەم هەنگاوە دەكەن‮. ‬دیبلۆماسێتی‮ ‬كوردی‮ ‬دەبێت شەو بخاتە سەر رۆژ و چالاكانە و پشوودرێژانە كار بكات و بە پرۆژەوە بچێتە نێوەندەكانی‮ ‬بڕیاردان و پێداویستی‮ ‬دەوڵەتی‮ ‬كوردستان و گرنگی‮ ‬بۆ سەقامگیری‮ ‬ناوچەكە و ئاشتی‮ ‬جیهانی‮ ‬لە هەموو‮ ‬ڕەهەندەكانەوە‮ ‬ڕوونبكاتەوە و بیكاتە بەڵگەیەكی‮ ‬حاشاهەڵنەگر‮. ‬دنیای‮ ‬دوێنێ و ئیمڕۆ و سبەینێش هەر جیهانی‮ ‬بەرژەوەندیە‮. ‬هەر لایەك ئەمە فەراهەم بكات،‮ ‬باقی‮ ‬جیهان‮ ‬هاوكاری‮ ‬و دۆستایەتی‮ ‬دەكەن‮. ‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌