2017-06-18

خه‌بات: ‬هێمن ئاری

بۆتان ناڵەیی،گەنجێكی‮ ‬چالاكە،بە خولیایەكی‮ ‬زۆرەوە لەنێو چەند بوارێكی‮ ‬جیاواز‮ ‬كارەكانی‮ ‬دەكات‮ ‬،وەك هونەری‮ ‬وێنەكێشان،كاریكاتێر،شانۆ،نوسینی‮ ‬چیرۆك و شیعر و‮ ‬،، ناڵەیی، لەدیمانەیەكی‮ ‬رۆژنامەی‮ ‬خەباتدا تیشك دەخاتە سەر ئەزموونی‮ ‬كارەكانی‮ ‬خۆی‮ ‬لەم بوارانەی‮ ‬رۆژانە سەرقاڵی‮ ‬كاردنە تیایاندا و‮ ‬ڕاشكاوانە بۆ چوونی‮ ‬خۆی‮ ‬دەربڕی‮. ‬

‮❊ ‬چۆن باس لەئەزموونی‮ ‬نووسین و كارە هونەرییەكانی‮ ‬خۆتمان بۆ دەكەی؟

‮-‬من لە ساڵی‮ ‬1994‮ ‬دەستم داوەتە كاری‮ ‬هونەری‮ ‬و نوسین،‮ ‬سەرەتا چەند ساڵێك هەر بۆخۆم لەماڵەوە ئیشم كردووە و كورتە چیرۆكم دەنوسی‮ ‬و شیعرم دەنوسی،‮ ‬هەستم دەكرد بەهرەیەكم هەیە،‮ ‬لەم بوارانەی‮ ‬ئاماژەم پێكردووە،‮ ‬بەڵام ئەوەشم دەزانی‮ ‬پێویستیم بە كۆكردنەوەی‮ ‬سەرچاوە و رێنمایی‮ ‬هەیە،‮ ‬تاكو بتوانم هەڵەكانی‮ ‬خۆم بدۆزمەوە و باشەكانی‮ ‬خۆم ببینم و پەرەیان پێبدەم،‮ ‬بۆ‮ ‬یەكەمجار كە كاری‮ ‬هونەری‮ ‬و نوسینم لە ماڵەوە گواستەوە بۆ دەرەوە،‮ ‬تاكو؛بۆ خەڵك نمایشیان بكەم،لە سالی‮ ‬1993‮ ‬لە قوتابخانەی‮ ‬ناوەندی‮ ‬سەربەستی‮ ‬قوتابی‮ ‬بووم،‮ ‬یەكەم پێشانگای‮ ‬شێوەكاریم كردەوە‮ ‬،‮ ‬چەندین شیعری‮ ‬خۆشم دانا بوو،‮ ‬هەروەها هەندێك وتەی‮ ‬خۆشم نووسی‮ ‬بوو،‮ ‬ئەوە‮ ‬یەكەمجاریش بوو پێشانگا لەم قوتابخانەیە لە لایەن من كرایەوە‮. ‬هەروەها بەردەوام بووم لە ئامادەی‮ ‬ئازادی‮ ‬كوڕانیش‮ ‬،‮ ‬ئیتر لە؛هۆڵەكان و شوێنە جیاجیاكانیش‮. ‬ئیتر شیعرم لە رۆژنامەو بڵاوكراوەكان بڵاو كردەوە،‮ ‬وتاری‮ ‬كۆمەڵایەتی‮ ‬و چەند بابەتێكی‮ ‬ڕەخنەی‮ ‬هونەریم لە بواری‮ ‬هونەری‮ ‬كاریكاتێر نووسیوە‮ ‬،‮ ‬ئێستاش سەرۆكی‮ ‬كۆمەڵەی‮ ‬هونەری‮ ‬كاریكاتێری‮ ‬كوردستانم،‮ ‬ئەندامی‮ ‬كارای‮ ‬سەندیكای‮ ‬هونەرمەندانی‮ ‬كورستانم،‮ ‬چەندین پێشانگای‮ ‬تایبەتی‮ ‬شێوەكاری‮ ‬و كاریكاتێرم كردۆتەوە و هاوبەشی‮ ‬پێسانگای‮ ‬تریش بوومە،‮ ‬دواترین كارم خۆبەخشانە چەند وێنەیەكم بۆ چەند قوتابخانەیەكی‮ ‬شاری‮ ‬هەولێر كێشاوە‮.‬

❊ ‬لە نێو ئەم بوارانەی‮ ‬كارت كردووە زیاتر خۆت لە نێو كامە بوار دۆزیوتەوە و هەست دەكەیت زیاتر خزمەت بكەیت؟

‮-‬‮ ‬بەڵێ‮ ‬،ڕاستە من دەستم هەم فڵچە هەم پێنوسی‮ ‬هەڵگرتووە،‮ ‬من واهەست دەكەم‮ ‬،‮ ‬كات و دۆخ بۆ كامیان گونجاوتر بێت،‮ ‬دەتوانێت شیاو بێت،‮ ‬بۆ نەخشاندن و گوزارشت كردن،‮ ‬من لەو بوارەدا ئیش بۆ دۆخەكە دەكەم،‮ ‬تا بتوانم‮ ‬وێنە و ناوەڕۆكێكی‮ ‬باش و سەرنج‮ ‬ڕاكێش پێشكەش بە بینەر و خوێنەر بكەم،‮ ‬بۆیەش لەم بوارانە بەم شێوەیە كاری‮ ‬بەرنامەكانم رێكدەخەم‮. ‬

‮❊ ‬سەرەتا ئەوەی‮ ‬زیاتر تۆی‮ ‬ناساند هونەری‮ ‬كاریكاتێر بوو، چۆن لە هونەری‮ ‬كاریكاتێر دەڕوانیت؟

‮-‬‮ ‬خۆی‮ ‬من پێش ئەوەی‮ ‬لە هونەری‮ ‬كاریكاتێردا هزر و توانای‮ ‬جەستەییم‮ . ‬بەگەڕ‮ ‬بخەم،‮ ‬تاكو پەیامی‮ ‬خۆم بگەینم،‮ ‬سەرەتا لە نێو هێڵكاری‮ ‬و‮ ‬ڕەنگی‮ ‬هونەری‮ ‬شێوەكاری‮ ‬سەرقاڵی‮ ‬بیركردنەوە و داتاشینی‮ ‬وێنە و بۆچوونی‮ ‬خۆم بووم،‮ ‬دواتر كە هونەری‮ ‬كاریكاتێرم ناسی‮ ‬و لێ ورد بوومەوە،‮ ‬هەستم كرد هونەرێكی‮ ‬گەورەیە،‮ ‬بۆ كۆمەڵگەی‮ ‬ئێمە زۆر گرنگە بوونی‮ ‬هەبێت،‮ ‬چونكە هەبوونی‮ ‬هونەری‮ ‬كاریكاتێر وەك خۆی‮ ‬نەك بۆ چەواشە،‮ ‬مانای‮ ‬بوونی‮ ‬ئازادی‮ ‬فكری‮ ‬تاك و دیموكراسی‮ ‬سیستەمی‮ ‬بەرێوەبردنی‮ ‬وڵات دەگەینێت‮. ‬زیاتر ناسینم لەم بوارە بۆئەوە دەگەڕێتەوە،‮ ‬كە ژمارەی‮ ‬كاریكاتێرستان رێژەیەكی‮ ‬دیاری‮ ‬كراوە و توانیشم خۆم بسەلمێنم،‮ ‬هونەری‮ ‬كاریكاتێر ئەگەر بڵێم چی‮ ‬دەگەینێت؟ دەبێت شیكارو پۆڵێنی‮ ‬زۆر بكەم،‮ ‬چونكە هونەرێكە گشت بابەتێك لە خۆی‮ ‬كۆ دەكاتەوە،بەڵام دەكرێت بە كورتی‮ ‬پەیامی‮ ‬خۆم بۆ ئەم هونەرە مەزنە بەم شێوەیە بگەینم و بڵێم‮: ‬هونەری‮ ‬كاریكاتێر،‮ ‬واتە بوێری‮ ‬بۆ پێشكەوتن نەك تێكدان،‮ ‬ڕاستگۆیی‮ ‬بۆ جوانی‮ ‬رووی‮ ‬كۆمەڵگە،‮ ‬نەك دروستكردنی‮ ‬فكری‮ ‬ئاژاوە،‮ ‬دەرخستنی‮ ‬كەمتەرخەمی‮ ‬بۆ چاكسازی‮ ‬،‮ ‬نەوەك بۆ شڵەژانی‮ ‬دەروونی‮ ‬و دژایەتی‮.‬

‮❊ ‬لەكوردستان تاچەند بایەخ بەم هونەرە دراوە و تێڕوانینی‮ ‬كۆمەڵگە بۆ ئەم هونەرە چۆنە؟

‮-‬سەبارەت بە بایەخدانی‮ ‬ئەم هونەرە بە گوێرەی‮ ‬پێویست بایەخی‮ ‬پێنەدراوە،‮ ‬چونكە لە‮ ‬یەك‮ ‬ڕووی‮ ‬ئەم هونەرە گەیشتوونە و دەیبینن،‮ ‬ئێمە ئەگەر ئاوڕێك لە وڵاتانی‮ ‬پێشكەوتوو بدەینەوە،‮ ‬هەست بەوە دەكەین ئەم هونەرە چەند بە گەورەیی‮ ‬پێشوازێ لێكراوە،‮ ‬كەواتە بایەخدانی‮ ‬ئەم هونەرە‮ ‬،‮ ‬راستەوخۆ پەیوەندی‮ ‬بە شێوەی‮ ‬حوكمڕانی‮ ‬هەر وڵاتێك هەیە،‮ ‬بۆ نموونە لە وڵاتێكی‮ ‬دیكتاتۆری‮ ‬ئەم هونەرە لە بواری‮ ‬سیاسی‮ ‬بە هیچ شێوەیەك ناتوانێت‮ ‬ڕۆڵی‮ ‬راستەقینەی‮ ‬خۆی‮ ‬ببینێت،‮ ‬بەڵكو دەبێت لە ستایشی‮ ‬دەسەڵاتە دیكتاتۆریەكە بێت،‮ ‬بەڵام لە وڵاتانی‮ ‬پێشكەوتوو،‮ ‬لەسەرجەم بوارەكان سود لەم هونەرە وەڕدەگیڕێت،‮ ‬بۆ وەزارەتی‮ ‬پەروردە‮ ‬،‮ ‬تەندروستی‮ ‬،‮ ‬ژینگە،‮ ‬هۆشیاری‮ ‬كۆمەڵگە،‮ ‬لە؛پڕۆپاگەندەكانی‮ ‬هەڵبژاردن،‮ ‬بۆ‮ ‬ڕێنمایەكان و فێركردن،‮ ‬كاریكاتێر لە لای‮ ‬ئێمە واناسراوە تەنیا هونەرێكی‮ ‬رۆژنامەگەرییە‮ ‬،‮ ‬لە سوچێك پشتگوێ خڕاو جار جار كاریكاتێرێك دابەزێنن‮. ‬ئەمە هەڵەیەكی‮ ‬گەورەیە تا ئێستا لەلای‮ ‬دەزگاكان هەیە‮ ‬،‮ ‬بۆ هونەری‮ ‬كاریكاتێر‮.‬

‮❊ ‬جگە لەوە دەستی‮ ‬نوسینی‮ ‬شیعریشت هەیە،شیعرەكانت زیاتر گوزارشتن لەچی؟

‮- ‬نوسینی‮ ‬هەر دەقێكی‮ ‬شیعری‮ ‬پەیوەستە بە دۆخی‮ ‬روودان و پێشهات‮ ‬،‮ ‬كە چڕكەساتێك‮ ‬یان‮ ‬ڕووداوێك‮ ‬یان بینینێك كەسی‮ ‬شاعیر تێیدا دەژیێت،‮ ‬كە كاریگەری‮ ‬لەسەر ویژدان دروست دەكات،‮ ‬دواتر هەست جوڵە دەكات‮ ‬،‮ ‬بۆ ئەوەی‮ ‬وێنەیەكی‮ ‬شیعری‮ ‬بۆدۆخەكە،‮ ‬بۆ رووداوەكە‮ ‬یان خەیاڵەكە بكێشێت،‮ ‬بە چەندین وێنەی‮ ‬رستەیی‮. ‬من هەمە چەشن نووسیومە،‮ ‬بەڵام زیاتر قوڵ بوومەتەوە لە نێو شیعری‮ ‬دڵداری‮.‬

‮❊ ‬هونەری‮ ‬شانۆ لە ئێستادا چۆن هەڵدەسەنگێنی،بەتایبەتیش لەشاری‮ ‬هەولێر؟‮ ‬

‮- ‬سەبارەت بە هەڵسەنگاندنی‮ ‬هونەری‮ ‬شانۆ،‮ ‬كارێكە دەبێ بە شێوەیەكی‮  ‬ئەكادیمیانە ئیشی‮ ‬بۆ بكرێت،‮ ‬بۆچوونەكان و نوسینەكان زۆرن‮ ‬لە چوارچێوەی‮ ‬رۆژنامە و گۆڤار و كتێب،‮ ‬بۆ هەڵسەنگاندنی‮ ‬شانۆ لە شاری‮ ‬هەولێر،‮ ‬وەك خۆم كە بیستوومە و دەیبینم بەداخەوە ئەم هونەرە مەزنە زوڵمی‮ ‬لێدەكرێت،‮ ‬پێویستە حكومەت ساڵانە بەرنامەی‮ ‬درێژخایەنی‮ ‬هەبێت و باشتر پاڵپشتی‮ ‬هونەری‮ ‬شانۆی‮ ‬هەولێر بێت،‮ ‬توانا و ئیشی‮ ‬باش هەیە،‮ ‬بەڵام پاڵپشتی‮ ‬باش لە لایەن حكومەت نییە،‮ ‬ئێمە لەقۆناغێكین كە دەبێت بۆ جیهانی‮ ‬بسەلمێنین گەلێكی‮ ‬شارستانین‮ ‬،‮ ‬بۆ ئەم سەلماندنەش پێویستە گرنگییەكی‮ ‬زۆر بە هونەری‮ ‬شانۆ بدرێت‮ ‬،‮ ‬هەروها كەسانی‮ ‬گەندەڵ و مشەخۆر دوور بخرێنەوە،‮ ‬چونكە خەڵكانێكی‮ ‬لەم جۆرە هونەری‮ ‬شانۆی‮ ‬هەولێریان لە كاركردن لاواز كرد‮.‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌