2017-05-16

خه‌بات: حەمید سورچی‮ ‬ــ هەریر

لەم دیمانەیەیدا لەگەڵ‮ (‬خەبات‮) ‬حامید ئیسماعیل محەمەد بەڕێوەبەری‮ ‬شارەدێی‮ ‬هەریر تیشك دەخاتەسەر رەوشی‮ ‬پرۆژەی‮ ‬خزمەتگوزاری‮ ‬و كێماسی‮ ‬و ئاستەنگەكان لەبەردەم پرۆسەی‮ ‬خزمەتگوزاری‮ ‬و ئاوەدانكاری‮ ‬ناوچەكەو،‮ ‬هەروا باس لەشوێنەوارە مێژووییەكانی‮ ‬دەڤەرەكە دەكات و دەڵێت‮: ‬هەوڵ بۆ نۆژەنكردنەوەو پاراستنیان دەدەین،‮ ‬نەبوونی‮ ‬نەخۆشخانەیەكی‮ ‬سەردەمیانەو هۆڵ‮ ‬و گەراج لە شارۆچكەكە بۆ نەبوونی‮ ‬ماستەرپلانێكی‮ ‬رێك و گونجاو لە دەڤەرەكە دەگێڕێتەوەو بە لەمپەرێكی‮ ‬سەرەكی‮ ‬دادەنێت لە هەمبەر بە ئاكام نەگەیشتنی‮ ‬ئەم پڕۆژانە،‮ ‬ئەم بەڕێوەبەرە ئەو پرسانە وچەند پرسگەلێكی‮ ‬تری‮ ‬پەیوەست بەرەوشی‮ ‬دەڤەرەكە‮ ‬ڕووندەكاتەوە‮.  ‬

رەوشی‮ ‬پرۆژەی‮ ‬خزمەتگوزاری

لە دەسپێكدا حامید ئیسماعیل محەممەد بەڕێوەبەری‮ ‬شارەدێی‮ ‬هەریر لەبارەی‮ ‬چۆنیەتی‮ ‬هەڵسەنگاندنی‮ ‬رەوشی‮ ‬پرۆژەی‮ ‬خزمەتگوزاری‮ ‬لەدەڤەرەكە‮ ‬بە(خەبات‮)‬ی‮ ‬راگەیاند‮: ‬لەهەندێك شت رازی‮ ‬نیم پێویستی‮ ‬بە باشتركردن هەیە،‮ ‬بەتایبەتی‮ ‬لەرووی‮ ‬ئاو كێشەمان‮ ‬یەكجار زۆرە،‮ ‬چی‮ ‬لەتۆڕەكان چی‮ ‬لەهەندێك تروومپا،‮ ‬كە تەواونین،‮ ‬هەندێك ئیش هەیە راوەستاوە،‮ ‬بۆ ئەم مەبەستە سەردانی‮ ‬بەڕێوەبەرایەتی‮ ‬گشتی‮ ‬ئاویشمان كردووەو بەدواداچوونمان كردووە،‮ ‬لەرووی‮ ‬رێگاوبانەوە لە هەریر بەتایبەتی‮ ‬باتاس رێگاوبانەكانی‮ ‬یەكجار خراپن،‮ ‬تاسەی‮ ‬یەكجار زۆریان تێدایە،‮ ‬سەردانی‮ ‬هەموومان كردووە،‮ ‬سەردانی‮ ‬قوتابخانەكانم كردووە،‮ ‬لەرووی‮ ‬دەوامەوە قوتابخانەكان باشن و دەستخۆشیان لێدەكەم،‮ ‬لەگەڵ فەرمانگەی‮ ‬كارەبا خەریكین سەرپێچیەكانی‮ ‬سەركارەبا كەمبكەینەوە،‮ ‬لەگەڵ شارەوانیش هاوكاریان بووین بۆ گرنگیدان بە سەوزایی‮ ‬و چاندنی‮ ‬نەمام لەبەرئەوەی‮ ‬وەرزی‮ ‬نەمام چاندن لەم مانگە تەواو دەبێت،‮ ‬بۆیە گوتم ئەو مانگە زیاتر گرنگی‮ ‬بە چاندنی‮ ‬نەمام بدەن،‮ ‬سە بارەت بە دامودەزگاكان‮ ‬ڕۆژانە بەڕێوەبەرەكان دەبینم و خۆم بەدواداچوون دەكەم،‮ ‬پێویستە گۆڕانكاری‮ ‬بكەین تێكەڵاوی‮ ‬زیاتر لەگەڵ جەماوەر بكرێت،‮ ‬بەفەرمانگەكانم راگەیاندووە هاوكاربین بۆ كەمكردنەوەی‮ ‬كێشەو ئازارەكانی‮ ‬خەڵك‮.‬

زەوی‮ ‬كرێنشینانی‮ ‬دەڤەرەكە

لەوەڵامی‮ ‬پرسیارێكی‮ (‬خەبات‮) ‬لەبارەی‮ ‬چارەنووسی‮ ‬پرۆسەی‮ ‬دابەشكردنی‮ ‬زەوی‮ ‬كرێنشینانی‮ ‬دەڤەرەكە،‮ ‬بەڕێوەبەری‮ ‬شارەدێی‮ ‬هەریر گوتی‮ : ‬بەهۆی‮ ‬ئەوەی‮ ‬من پێشتر سەرۆك شارەوانی‮ ‬بوومە زانیارییەكی‮ ‬باشم لەسەر زەویوزار هەیە،‮ ‬كێشەی‮ ‬ئەو زەوییانە ئەوەیە كە خاوەنەكانیان قەرەبوو نەكراوەنەتەوە،‮ ‬ئایا هۆكاری‮ ‬قەرەبوو نەكردنەوەكە چییە؟ ئایا ئەم خاوەن زەوییانە هەموویان سەنەدیان نییە لە سەر زەوییەكانیان و تاپۆیان نیە؟‮ ‬یان ئەوەتە ئەوانە بەوشوێنە رازی‮ ‬نین كە زەوییەكانیان بۆ دابین دەكرێت،‮ ‬لەگەڵ قائیمقامی‮ ‬قەزای‮ ‬شەقڵاوە باسی‮ ‬ئەم گرفتە دەكەین بۆچۆنیەتی‮ ‬چارەسەركردنی‮.‬

پرسی‮ ‬چارەنووسی‮ ‬نەخۆشخانەی‮ ‬50 ‮ ‬قەرەوێڵییەكە

ــ لە وەڵامی‮ ‬پرسیارێكی‮ ‬دیكەی‮ (‬خەبات‮ ) ‬سەبارەت بە چارەنووسی‮ ‬نەخۆشخانە‮ ‬50 ‮ ‬قەرەوێلیەكەی‮ ‬هەریر،‮ ‬كە بەردی‮ ‬بناغەی‮ ‬دانرا،‮ ‬بەڵام نەچووە واری‮ ‬جێبەجێكردنەوە ئەمەش بووەتە مایەی‮ ‬نیگەرانی‮ ‬هاونیشتیمانیانی‮ ‬دەڤەرەكە بەڕێوەبەری‮ ‬شارەدێی‮ ‬هەریر بۆ ئەم پرسە گوتی‮: ‬وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬لە زۆربەی‮ ‬شارەدێكان گرنگیەكی‮ ‬باشی‮ ‬بەتەندروستی‮ ‬داوە،‮ ‬تاكە شوێن كە نەخۆشخانەی‮ ‬بۆ دروست نەكراوە هەریرە،‮ ‬سۆران و شەقڵاوە و پیرمام بۆیان دروستكراوە،‮ ‬هەریریش سنوورێكی‮ ‬یەكجار فراوانی‮ ‬هەیە باسرمەشی‮ ‬لەگەڵ دابێ نزیكەی‮ ‬سەد گوند لە خۆدەگرێ،‮ ‬چونكە ئەو نەخۆشخانەی‮ ‬ئێرە خزمەت بەوانیش دەكات،‮ ‬لە بارەی‮ ‬نەخۆشخانە بەرنامەیەك لە ئارادایە كەلە رێگەی‮ ‬رێكخراوێكی‮ ‬خێرخوازییەوە نەخۆشخانەكە دروست بكرێت‮ . ‬

‬گرفتی‮ ‬رێگای‮ ‬گشتی‮ ‬هاتووچۆی‮ ‬دەڤە رەكە

لەبارەی‮ ‬خراپی‮ ‬رێگای‮ ‬گشتی‮ ‬هاتوچۆی‮ ‬دەڤەرەكە كە رێگایەكی‮ ‬یەك سایدەو هی‮ ‬ساڵانی‮ ‬هەشتاكانی‮ ‬سەدەی‮ ‬رابردووە ساڵانە رووداوی‮ ‬هاتووچۆی‮ ‬لێدەكەوێتەوە لێمان پرسی‮ ‬پلانتان بۆچارەسەری‮ ‬ئەم رێگایە چییە؟ لەبەرسڤدا گوتی‮ : ‬پلانی‮ ‬ساڵانەو هەروا درێژخایەنیش هەیە،‮ ‬بەهۆی‮ ‬ئەم قەیرانەوە لە ئێستادا هیچ ناكرێت و رەوشەكە‮ ‬یەكجار خراپە،‮ ‬بەڵام ئێمەش بەرنامەداڕێژیمان هەیە،‮ ‬كە لە دواڕۆژ رێگاكە بكرێتە جووت ساید،‮ ‬خۆم سەردانی‮ ‬بەڕێوەبەرایەتی‮ ‬ئاوەدانكردنەوەی‮ ‬هەولێرم كردووە ئەندازیارمان هێناوە رێگا گشتیەكان و هەتا رێگای‮ ‬شێخ تورابیشمان پیشان داوە،‮ ‬باسی‮ ‬ئەم ئاریشەیەمان كردووە‮.                     ‬

شوێنەوارە مێژووییەكان

ــ لەوەڵامی‮ ‬پرسیارێكی‮ ‬دیكەی‮ (‬خەبات‮) ‬لەبارەی‮ ‬پەراوێزخستنی‮ ‬شوێنەوارە مێژووییەكانی‮ ‬دەڤەرەكەو نەپاراستنیان لەفەوتان و نوژەنكردنەوەیان ئەم بەڕێوەبەرە روونیكردەوە‮: ‬دەكرێت بەڕێوەبەرایەتی‮ ‬شوێنەواری‮ ‬هەولێرئاگاداربكەین،‮ ‬لە رێگەی‮ ‬دەزگایەكەوە‮ ‬یان رێكخراوێكەوە‮ ‬یان‮ ‬یۆنسێف زیاتر ئەم كارانە دەكات،‮ ‬هەوڵیان‮ ‬بۆ بدەین بتوانین نۆژەنیان بكەینەوە،‮ ‬دوو پەیكەر لەناو بازاڕ‮ ‬هەن‮ ‬یەكێكیان هی‮ ‬خانزادی‮ ‬سۆرانە ئەویتریش هی‮ ‬عەلی‮ ‬هەریری‮ ‬یە،‮ ‬هەریر پایتەختی‮ ‬میرنشینی‮ ‬سۆران بووە،‮ ‬ئەو پەیكەرە سیمبولی‮ ‬ئێرەیە نەوەك هەر ئێرە بەڵكو كورد شانازی‮ ‬پێوە دەكات،‮ ‬لەبارەی‮ ‬نۆژەنكردنەوەی‮ ‬ئەم پەیكەرانە قسەمان لەبارەیانەوە كرددووە،‮ ‬لەگەڵ سەرۆكی‮ ‬شارەوانیش قسەمان كردووە كەدەوری‮ ‬لە پەیكەرەكان سەوزایی‮ ‬یان گوڵ بچێندرێت،‮ ‬لەرێگەی‮ ‬شارەوانیەوە ئەندازیارێكمان ناردووە بۆ ئەوەی‮ ‬بزانرێت بڕی‮ ‬تێچوونەكەی‮ ‬چەند دەبێت.بۆ نۆژەنكردنەوە‮.‬

پارك و هۆڵ بۆ كارو چالاكییە رۆشنبیرییەكان

ــ لەوەڵامی‮ ‬پرسیارێكی‮ ‬تری‮ (‬خەبات)لەبارەی‮ ‬نەبوونی‮ ‬پارك وهۆڵ بۆكاروچاڵاكییەكان‮ ‬ڕۆشنبیری‮ ‬وهونەرییەكان لەشارەدێی‮ ‬هەریر ناوبرا ئاماژەی‮ ‬بەوەدا‮:  ‬لە ئێستادا ناتوانین هۆڵ دروست بكەین بارودۆخەكە دیارە‮ ‬،‮ ‬لەبارەی‮ ‬پارك كێشەی‮ ‬هەرە سەرەكی‮ ‬هەریر ئەوەیە ناوچەكە هەتا ئێستا نەخشە‮ (‬ماستەرپلان)ێكی‮ ‬رێكوپێكی‮ ‬نیە لە سەر نەخشە شوێنی‮ ‬پارك دەستنیشان كرابێت،‮ ‬دەبێت پەنجە لەسەر كێشەكان دابنێین بۆ پارك نیە لە كاتێكدا پارك بە ئاسانی‮ ‬دروست دەكرا‮ ‬،‮ ‬لەهەمووشارو شارەدێكاندا دروستكرا‮ ‬،بۆ لێرە دروست نەكرا،‮ ‬زیاتر كێشەكە ئەوەیە ئێرە نەخشەیەكی‮ ‬رێكوپێكی‮ ‬نیە هەتا ئێستا ئەمەش گەورەترین گرفتە‮.

گەراج بۆ هاتوچۆی‮ ‬هاووڵاتیان

ــ لێمان پرسی‮ ‬یەكێك لە مەزنترین ئەوئاریشانەی‮ ‬كە چە ندین ساڵە هاونیشتیمانیان وشوفێرانی‮ ‬دەڤەرەكەی‮ ‬هەراسان ونیگەران كردووە نەبوونی‮ ‬گەراجە بۆهێلی‮ ‬دەرەوە كە هەولێرو شاروشارۆچكەكانە وئەویدكەشیان بۆناوخۆی‮ ‬هەریروباتاسە بۆئەم پرسە پلان وپڕۆژەتان چییە؟لە وەڵامدا بەڕێوەبەری‮ ‬شارەدێی‮ ‬هەریر بۆڕۆژنامەكەمان ووتی‮ : ‬لە بارەی‮ ‬گەراجەوە لەگەڵ شارەوانی‮ ‬لە هەوڵداین كە شوێنێكی‮ ‬گونجاو بۆگەراج دابنێین‮ ‬،‮ ‬بەتایبەتی‮ ‬بۆگەراجی‮ ‬هێڵی‮ ‬هەولێرو شارو شارۆچكەكانی‮ ‬تر‮.‬

سەنتەری‮ ‬بازاڕی‮ ‬هەریر

ــ لە وەڵامی‮ ‬پرسیارێكی‮ ‬ترمان لەبارەی‮ ‬ناڕێكی‮ ‬و ناڕیكخراوەیی‮ ‬و جەنجاڵی‮ ‬نێوسەنتەری‮ ‬بازاڕی‮ ‬هەریرو میكانیزمی‮ ‬چارەسەركردنی‮ ‬ئەو گوتی‮ : ‬بۆئەم بابەتە لەگەڵ بەرپرسی‮ ‬بنكەی‮ ‬هاتوچۆی‮ ‬شارەدێی‮ ‬هەریر پلانمان داڕشتووە،‮ ‬كەزانیاری‮ ‬لەسەر خاوەن دوكانەكان وئۆتۆمۆبیلەكانیان وەربگرین،‮ ‬جگە لەوەش دەستمان بە ئاگاداركردنەوەیان كردووە كەبە هیچ شێوەیەك نابێت خاوەن دوكانەكان ئۆتۆمبیلەكانیان لە بەردەم دوكانەكانیان رابگرن‮ ‬،بە ڵكو دەبێت ئەم شوێنە بۆهاوڵاتیان بێت لە كاتێك كاری‮ ‬لە ناو بازاڕهەیە وپێداویستی‮ ‬خۆی‮ ‬بكڕێت وبڕوات وئۆتۆمبیلەكەی‮ ‬لەم شوێنانە رابگرێت‮ ‬،واخەریكین بەرنامەشمان داڕشتووە لەم نزیكانە ئەنجامی‮ ‬دەبێت‮ .‬

پلان وپرۆژەی‮ ‬ئاییندە

ــ لەكۆتا وەڵامی‮ ‬پرسیاری‮ (‬خەبات)دا لە بارەی‮ ‬پلان وپڕۆژەی‮ ‬ئاینندەیان بەڕێوەبەری‮ ‬ناوبراوگووتی‮: ‬داهاتووهەردەم نادیارە‮ ‬بەڵام دەبێ ئێمە هەردەم گەشبین بین ئومێدەواربین‮ ‬،‮ ‬بڕوامان بەوە هەبێ‮ ‬ڕۆژیك دێت‮ ‬ڕەوشی‮ ‬دارایی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان باش دەبێت‮ ‬،‮ ‬دەرفەتی‮ ‬زیاتر دەبێت ئەم رەوشە خراپە نامێنێت‮ ‬،‮ ‬بتوانین زیاترخزمەتی‮ ‬ئێرە بكەین‮ ‬،‮ ‬پۆلیسی‮ ‬ناوخۆكاری‮ ‬خۆی‮ ‬بكات هاتووچۆكاری‮ ‬خۆی‮ ‬بكات‮ ‬،‮ ‬هەریەكە وكاری‮ ‬خۆی‮ ‬بكات بەمە سەردەكەوین‮ ‬،‮ ‬كومەت بەتەنیا هیچی‮ ‬پێ ناكرێت زۆرپێویستی‮ ‬بە هاوكاری‮ ‬خەڵكە،‮ ‬رێنمایی‮ ‬زۆر گرنگە ئاگاداركردنەوەی‮ ‬خەڵك زۆرگرنگە بە تەنگەوە هاتنی‮ ‬خەڵكیش زۆر گرنگە‮ ‬،‮ ‬خەڵك وا لێڕابێت حكومەتەكە بەهی‮ ‬خۆی‮ ‬دابنێت‮ ‬،‮ ‬حكومەت هی‮ ‬خەڵكە دەزگا خزمەتگوزارییەكان موڵكی‮ ‬خەڵكن‮.  ‬

بیوگــــــرافیـا‮

‮* ‬هەریر لەساڵی‮ ‬1923‮ ‬لەسەدەی‮ ‬بیستەمی‮ ‬رابردوودا لەسەردەمی‮ ‬قەلەمڕەوی‮ ‬رژێمی‮ ‬پاشایەتی‮ ‬لە عێراقدا بڕیاری‮ ‬بە ناحیەبوونی‮ ‬دەرچووە.لەبەراییدا ناوەندە كارگێڕییەكەی‮ ‬باتاس بووە،‮ ‬دواتر لەساڵانی‮ ‬پەنجاكان گواستراوەتە وەبۆهەریر‮.‬

‮* ‬لە سەرەتاوە لەرووی‮ ‬كارگێریەوە سەربە قەزای‮ ‬رواندوزبووە،دواتر خراوەتە سەرقەزای‮ ‬شەقلاوە لەسنووری‮ ‬ئیداری‮ ‬پارێزگای‮ ‬هەوڵێر‮.‬

‮* ‬كۆنترین ناحیەیە و،كەوتۆتە باكوری‮ ‬ڕۆژهەڵاتی‮ ‬پارێزگای‮ ‬هەوڵێر بەدووری‮ ‬70‮ ‬كیلۆمەتر‮.‬

‮* ‬پایتەختی‮ ‬میرنشینی‮ ‬سۆران بووە لەسەردەمی‮ ‬قەڵەمڕەوی‮ ‬خانزادی‮ ‬میری‮ ‬سۆران،تاكو ئێستا

شوێنەواری‮ ‬قەڵای‮ ‬خانزادلەسەرچیای‮ ‬بەنی‮ ‬هەریرماوە

‮* ‬لەساڵی‮ 3291 تاكوئێستا‮ (‬74)‬كەس بەرێوەبەری‮ ‬ئەم ناحیەیەبوونە بە كوردوعەرەبەوە‮.‬

‮* ‬ژمارەی‮ ‬دانیشتوانی 40000 ‬چڵ هەزارسەرخێزانەو،‮ 45 ‬گوندیش لەسنوورە كارگێریەكەی‮ ‬لە خۆدەگرێت‮.‬

‮* (62‮) ‬فەرمانگەی‮ ‬حكومی‮ ‬لەم ناحیەیوداهەن‮.  ‬

‮* ‬كەوتۆتە سەررێگای‮ ‬ستراتیژی‮ ‬و مێژوویی‮ ‬هاملتۆن‮.‬

‮* ‬یەكەم قوتابخانە لەساڵی‮ (‬1923‮‬) لەم ناحیەیەدادامەزراوە لەباتاس كەئێستا قوتابیان تێیدادرێژەبە پرۆسەی‮ ‬خوێندن دەدەن‮.‬

‮*‬ هەریر خاڵی‮ ‬پێكڤە گرێدانی‮ ‬هەردوودەڤەری‮ ‬سۆران وبادینانە‮.‬

‮* ‬چەند شوێنەوارێكی‮ ‬دێرین لەم دەڤە رەهەن‮ .‬

‮* ‬لەم ناوچەیە دابۆماوەی‮ (‬35‮‬) ساڵ مەسیحی‮ ‬وئیسلام پێكەوە ژیاون لەساڵانی‮ (‬1928‮‬) تاكو‮ (‬1963‮‬).

* هەریر دەڤەرێكی‮ ‬كشتوكاڵیە و‮ ‬دەشتێكی‮ ‬بەرفراوانی‮ ‬هەیە كەبەدەشتی‮ ‬هەریرو باتاس ناسراوە،‮ ‬زێی‮ ‬بادینانیش بەسنووری‮ ‬جوگرافی‮ ‬ئەم ناحیەدا تێپەڕدەبێت كە سەرچاوەیەكی‮ ‬گرنگی‮ ‬ئاوییە بۆكەرتی‮ ‬كشتوكاڵ لەدەڤەرەكەدا.‮ ‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌