2017-04-23

خه‌بات: ‬فاتیح بەرزنجی‮

لەبەر بەرفراوانبوونی‮ ‬شاری‮ ‬هەولێر و چڕی‮ ‬دانیشتووانەكەی‮ ‬رۆژ لەدوای‮ ‬رۆژ ژمارەی‮ ‬گەڕەك و كۆڵانەكانی‮ ‬ئەو شارە لەزیاد بووندایە،‮ ‬لەبەر ئەو هۆكارە لەشاری‮ ‬هەولێر ژمارەی‮ ‬شارەوانییەكان زیادیكردووە و بۆتە‮ ‬شەش شارەوانی‮ ‬و ماوەی‮ ‬چەندین ساڵە لەرێگەی‮ ‬ئەو شەش شارەوانیانەوە خزمەتگوزاری‮ ‬دەگاتە ناو گەڕەكەكان،‮ ‬یەكێك لەو شارەوانیانەش شارەوانی‮ ‬چوارەو خاوەنی‮ ‬سنوورێكی‮ ‬فراوانەو زۆرترین خزمەتگوزاری‮ ‬و خانووی‮ ‬نیشتەجێبوون لەستوری‮ ‬ئەو شارەوانیە جێ بەجێكراوەو هێشتا ماویەتی‮. ‬

بۆئەم مەبەستە سەردانی‮ ‬بەڕێوەبەرایەتی‮ ‬شارەوانی‮ ‬چوارمان كرد و لەوێدا ئەندازیار كاروان جەبار حەسەن بەڕێوەبەری‮ ‬شارەوانی‮ ‬چوار روونیكردەوە‮: ‬رۆژانە ژمارەیەكی‮ ‬زۆر لەهاووڵاتی‮ ‬بەمەبەستی‮ ‬چۆراوجۆر سەردانی‮ ‬ئەو شارەوانیە دەكەن سنووری‮ ‬ئەو شارەوانیە لە‮‬33‮‬ گەڕەك لەوژمارەیەش‮ ‬10‮‬ یان شاری‮ ‬وەبەرهێنانە واتە شاری‮ ‬نیشتەجێبوون و‮‬23‮‬ گەڕەك ئەو سنوورە‮ ‬یەكجار فراوانەو بریتی‮ ‬یە لەدەرەوەی‮ ‬شەقامی‮ ‬60مەتری‮ ‬تاوەكو جووت سایدی‮ ‬لاوان نزیك شارەدێی‮ ‬كەسنەزان ئەوە لەلایەك لەلایەكی‮ ‬دیكە لەوێستگەی‮ ‬ئاكار تاوەكو گەڕەكی‮ ‬مامۆستایان وفەرمانبەران لەوسنوورە‮ ‬300-400‮‬ هەزار هاوڵاتی‮ ‬دەژین وچرترین رێژەی‮ ‬دانیشتووانی‮ ‬هەیەو نزیكەی‮‬75‮‬ هەزار خانووی‮ ‬نیشتەجێبوونی‮ ‬هاووڵاتی‮ ‬لێ هەیە‮. ‬جگەلەوە هەرلەسنووری‮ ‬ئەو شارەوانییە رۆژانە زۆرترین خانوو دروستكردن ئەنجامدەدرێت،‮ ‬هەندێ گەڕەكی‮ ‬ئەو شارەوانیە ژمارەی‮ ‬خانوووەكانیان زۆرە،‮ ‬ئەوەتا گەڕەكی‮ ‬فەرمانبەران نزیكەی‮ ‬17‮‬ هەزار پارچەیە وگەركی‮ ‬8ی‮ ‬حەسارۆك دەگاتە نزیكەی‮ ‬16‮‬ هەزار پارچە زەوی‮ ‬و رۆژانە ستافی‮ ‬شارەوانی‮ ‬لەناو گەڕەكەكان هەرلەرووپێو تا دەگاتە ئەندازیارە چاودێر و خزمەتگوزار كاری‮ ‬خۆیان ئەنجامدەدەن،‮ ‬دەربارەی‮ ‬ئەو ئیش وكارانەی‮ ‬كەماوەی‮ ‬ئەو چەند مانگەی‮ ‬كە وەك بەڕێوەبەری‮ ‬ئەو شارەوانیە دەستبەكاربووم پرۆژە ئەنجامدراون،‮ ‬دیارە لەو ماوەیەدا رێژەی‮ ‬داهات زیادیكردووە،‮ ‬واتەرسومات‮ ‬زیادیكردووە وەك زیادبوون داهات و لە‮‬%20‮‬ی‮ ‬ئەو داهاتەی‮ ‬كەلەسنووری‮ ‬ئەو شارەوانیە دەستدەكەوێ دەتوانرێت بەكار بهێنرێتەوە بۆ خزمەتگوزاری،‮ ‬دیارە لەسنووری‮ ‬ئەو شارەوانیە داهات هەیەوداهاتەكەش لە60ملیۆن دینارەوە بۆتە‮‬150 ملیۆن واتە رێژەی‮ ‬داهات زیادیكردووە لەشارەوانییەكان،‮ ‬بۆ زانیاری‮ ‬لە20%ی‮ ‬ئەوداهاتە دەتوانین بۆپرۆژە خزمەتگوزاریەكان،‮ ‬واتە خزمەتگوزاری‮ ‬بچووك كاری‮ ‬پێبكەین،‮ ‬دیارە لەماوەی‮ ‬چەند مانگێكدا بەبڕی‮ ‬200‮‬ ملیۆن دینار كراوەتەپرۆژە،‮ ‬لەو ژمارەیەش‮ ‬100‮‬ ملیۆن بۆ پرۆژەی‮ ‬قیرتاوكردن و‮‬100‮‬ ملیۆنیش بۆدروستكردنی‮ ‬شەقامە لەو رێژەیەش نزیكەی‮‬14‮‬ هەزار مەتر قیراتاوكراوە و‮ ‬100‮‬ ملیۆنیش كراوەتە چەند پرۆژەیەك،‮ ‬هەر لەوسنوورەدا كاری‮ ‬دروستكردنی‮ ‬شەقام و تێكەڵە رێژ ئامادەكراوە و بریتیە لە‮‬10‮‬ كۆڵان كە تێكەڵە رێژی‮ ‬بۆكراوەو ئاوەرۆو بۆڕی‮ ‬ئاویش دانراوە‮.‬

ئەو تیمانەی‮ ‬كەهەیە رۆژانە شەقامە سەرەكی‮ ‬و لاوەكییەكان چاكدەكەنەوە،‮ ‬هەر بەو لە‮‬20%‮‬ەی‮ ‬كەهەیە كار و پرۆژەی‮ ‬بچووكی‮ ‬بۆئەنجامدەدەین‮.‬

رۆژانە هاووڵاتیانی‮ ‬ئەو گەڕەكانە گلەیی‮ ‬و گازندەمان لێدەكەن كەبۆچی‮ ‬رسومات دراوەو پرۆژەی‮ ‬خزمەتگوزاری‮ ‬نەگەیشتۆتە ئەو گەركانە،‮ ‬دیارە قەیرانی‮ ‬دارایی‮ ‬پرۆژەی‮ ‬گەورەی‮ ‬خزمەتگوزاری‮ ‬وەستاوە ئەو رسومات و داهاتەش كە وەردەگیرێت دەچێتە دارایی‮ ‬و ئێمە ناتوانین‮ ‬یەكسەر پرۆژە بەو بودجانەش ئەنجامبدەین،‮ ‬تەنها لەو20% دەتوانین كار بەو بڕە پارەیە بكەین‮.‬

لەرێگەی‮ ‬كۆمپانیاوە رۆژانە‮ ‬400 ـ500‮‬ تەن فڕێدەدرێ

دەبارەی‮ ‬كۆكردنەوەی‮ ‬خۆڵ و خاشاك‮ ‬ئەندازیار كاروان جەبار بەڕێوەبەری‮ ‬شارەوانی‮ ‬چوار دەڵێ‮: ‬رۆژانە لەسنووری‮ ‬شارەوانی‮ ‬چوار كەفراوانترین و چڕترین دانیشتووانی‮ ‬لێهەیە‮‬400 ـ500‮‬ تەن رۆژانە خۆڵ و خاشاك فڕێدەدرێت لەرێگەی‮ ‬كۆمپانیای‮ ‬ئەرتوش،‮ ‬ئەو كۆمپانیایانە لەرێگەی‮ ‬گرێبەستێكی‮ ‬تایبەتەوە مانگانە نزیكەی‮ ‬640‮‬ ملیۆن دینار بەو كۆمپانیایانە دەدرێ بۆفرێدانی‮ ‬ئەو هەموو خۆڵ و خاشاكانەی‮ ‬كەلەسنووری‮ ‬ئەو شارەوانیەدا هەیە،‮ ‬دیارە قەزای‮ ‬بنەسڵاوە و ناحیەی‮ ‬كەسنەزان‮ ‬و لەگەڵ شارەوانی‮ ‬چوار لەرێگەی‮ ‬یەك كۆمپانیا ئەو خۆڵ و خاشاكانە فڕێدەدرێت‮. ‬سەبارەت بەوەرگرتنی‮ ‬كرێی‮ ‬خۆڵ و خاشاكیش ئەندازیار‮ "‬كاروان جەبار‮" ‬بەڕێوەبەری‮ ‬شارەوانی‮ ‬چوار دەڵێ‮: ‬تاوەكو ئێستا بڕیاری‮ ‬كۆتایی‮ ‬بۆوەرگرتنی‮ ‬كرێی‮ ‬خۆڵ و چاشاك دەرنەچووە،‮ ‬تەنها لەشوێنە بازرگانییەكان چۆتە بواری‮ ‬جێبەجێكردنەوە،‮ ‬بەڵام سەبارەت بەماڵەكانی‮ ‬ناو گەڕەكەكان بڕیارەكە دراوە،‮ ‬بەڵام هێشتا ماویەتی‮ ‬میكانزمی‮ ‬وەرگرتنی‮ ‬پارە لەماڵەكان بڕیاری‮ ‬لەسەر نەدراوە بەهیچ شێوازێك كە پارە لەهاووڵاتی‮ ‬وەربگیرێت‮.‬

هەڵگرتنی‮ ‬زیاتر لە200تاسەی‮ ‬نایاسایی

دواتر بەڕێوەبەری‮ ‬شارەوانی‮ ‬چوار سەبارەت بەهەبوونی‮ ‬ژمارەیەكی‮ ‬زۆری‮ ‬تاسەلەسنووری‮ ‬ئەو شارەوانییە روونیكردەوە‮: ‬هەبوونی‮ ‬ژمارەیەكی‮ ‬زۆری‮ ‬تاسە لەگەڕەكەكان بۆتە دیاردەو چاولێكەری‮ ‬و لەهەندێ كۆڵان تاسەیەكی‮ ‬زۆر بوونیان هەیە،‮ ‬لەماوەی‮ ‬ئەو چەند مانگەدا توانیومانە نزیكە‮‬200-300‮‬ تاسەیەی‮ ‬جۆراوجۆر لابەرین‮.‬

لەلایەكی‮ ‬دیكە ئەندازیار‮ "‬كاروان جەبار‮" ‬بەڕێوەبەری‮ ‬شارەوانی‮ ‬چوار دەربارەی‮ ‬دروستكردنی‮ ‬باخچەی‮ ‬ناو گۆڕەپانی‮ ‬ناو گەڕەكەكان روونیكردەوە‮: ‬دروستكردنی‮ ‬باخچە لەگەڕەكەكان‮ ‬یەكێكە لەكێشەو گرفتەكانی‮ ‬هەموو شارەوانیەكان،‮ ‬ئێمە حەز دەكەین رێژەی‮ ‬سەوزایی‮ ‬زیاد بكات،‮ ‬بەڵام بەو شێوەیە نابێ‮! ‬بەڵكو پێویستە هاووڵاتی‮ ‬تەنها دار و درەخت بڕوێنێ و پەرژین،‮ ‬راكێشانی‮ ‬ئاو بۆئاودانی‮ ‬دارودرەختەكان و بەفیڕۆدانی‮ ‬ئاو سەرپێچیكردنەو نابێ بەشێوەی‮ ‬نایاسایی‮ ‬كار لەسەر دروستكردنی‮ ‬باخچە بكات‮.‬

شارەوانی‮ ‬چوار دەربارەی‮ ‬ئاوەدانكردنەوەی‮ ‬زیاتری‮ ‬گەڕەكەكان روونیكردەوە‮: ‬شارەوانی‮ ‬ئێمە هەوڵیداوە مۆڵەتی‮ ‬باڵەخانەی‮ ‬شارستانی‮ ‬و دووكان و بازاڕ‮‬ی‮ ‬بەهاووڵاتی‮ ‬داوە لەگەڕەكەكان و شەقامە بازرگانیەكان و جەنجاڵی‮ ‬ناو بازاڕ‮ ‬بەو‮ ‬سوپەر ماركێت‮ ‬و شوێنە بازرگانییەكان كەمبوونەتەوە و ئێستا دیمەنێكی‮ ‬شارستانی‮ ‬بەو گەڕەكانەوە دیارە‮.‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌