2017-04-15

نەوڕەس‮ ‬ڕەشید

ئازادی‮ ‬بەشیكە لە سروشتی‮ ‬مرۆڤ كە بەرپرسیاریتی‮ ‬خودی‮ ‬خۆی‮ ‬هەڵدەگریت،‮ ‬مرۆڤ لە خۆیدا ئازادیە،‮ ‬بەمانا لەگەڵ خۆیدا ئازادی‮ ‬هیناوە،‮ ‬ئازادی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬خودە لەگەڵ ئەوەشدا بەشداریە لە ئیرادەی‮ ‬گشتیدا‮. ‬لە ساڵانی‮ ‬رابردوودا چەند جاریك‮ ‬ڕای‮ ‬خۆم سەبارەت بە‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬لە كەناڵەكانی‮ ‬ڕاگەیاندنەوە و دەربڕیووە كە لەگەڵ ئەوەدا نەبووم بۆ سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬بكریت،‮ ‬لەبەر ئەم هۆكارانە‮.‬

یەكەم‮:‬‮ ‬ئازادی‮ ‬و رزگاری‮ ‬نیشتیمانی‮ ‬وسەربەخۆیی‮ ‬كوردستان بەشیكە لە ئیرادەی‮ ‬خودی‮ ‬مرۆڤ و كۆمەڵگەی‮ ‬كوردستان‮.‬

دووەم‮:‬‮ ‬بەرنامە و پەیامەكە لە لایەن سەرۆك مسعود بارزانی‮ ‬سەرۆكی‮ ‬هەریم وپارتی‮ ‬دیموكراتی‮ ‬كوردستان خرایەڕوو،‮ ‬لەگەڵ ئەوەشدا ئیمە‮ ‬ڕای‮ ‬ئازادانەی‮ ‬خۆمان بە ئاشكرا راگەیاند بۆ ئەوەی‮ ‬لایەنی‮ ‬سیاسی‮ ‬تر و لایەنگرانیان وا لیكی‮ ‬نەدەنەوە كە ئەو بەرنامە و پەیامە مانۆڕیكی‮ ‬سیاسی‮ ‬و حیزبیانەی‮ ‬پارتییە‮.‬

سییەم‮:‬‮ ‬ئیستاش لەگەڵ راپرسی‮ ‬مەعنەویدانیم وەك ئەوەی‮ ‬لە ساڵی2005 دا ئەنجامدرا كە كاریگەری‮ ‬سیاسی‮ ‬و‮ ‬یاسایی‮ ‬لینەكەوتەوە‮. ‬بەڵام ئەمڕۆ هەنگاوی‮ ‬كردەیی‮ ‬بە ئاڕاستەی‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬بەرەو پیشەوە دەڕوات،‮ ‬بەجۆریك كە دۆسیەی‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬لە كوردستان خرایە بەرچاوی‮ ‬حكوومەتی‮ ‬عیراق و لایەنە سیاسیەكانی‮ ‬عەرەب و نوینەری‮ ‬وڵاتانی‮ ‬بیانی‮ ‬و بۆتە بابەتی‮ ‬گفتوگۆ‮. ‬كە لە سنووری‮ ‬عیراق دەپەڕیتەوە بۆ ناو سنوور و‮ ‬ڕووبەری‮ ‬دەسەڵاتی‮ ‬دەوڵەتانی‮ ‬دەورووبەر،‮ ‬كە لە خۆیدا نەهیشتنی‮ ‬دیوار و ئاستەنگە دەروونی‮ ‬و سیاسی‮ ‬و كۆمەڵایەتییەكانە لەسەر ئاستی‮ ‬ناوچەكە‮. ‬ئەو گۆڕانە سیاسییە دراماتیكییەی‮ ‬كە پاریزگار و ئەنجوومەنی‮ ‬پاریزگای‮ ‬كەركووك بەدیانهینا كاریگەری‮ ‬لەسەر هاوكیشەی‮ ‬سیاسی‮ ‬لە كوردستان و عیراقدا بوو‮.

‬وزە و توانایەكی‮ ‬سیاسی‮ ‬و‮ ‬یاسایی‮ ‬و جەماوەری‮ ‬زیاتر و گەورەتری‮ ‬بە هەنگاوەكانی‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬بەخشی‮ ‬و‮ ‬ڕیگری‮ ‬كرد لە هەر هەوڵیكی‮ ‬سیاسی‮ ‬و‮ ‬یاسایی‮ ‬عیراق بۆ ئاستەنگ دروستكردن و بەرتەسككردنەوەی‮ ‬ڕووبەری‮ ‬جەماوەری‮ ‬بۆ‮ ‬ڕاپرسی،‮ ‬بەڵكو هەنگاوەكەی‮ ‬كارا كرد،‮ ‬وەك بینیمان پارتی‮ ‬دیموكراتی‮ ‬كوردستان و‮ ‬یەكیتی‮ ‬نیشتیمانی‮ ‬كوردستان پیكەوە و هاوشان زەمینەی‮ ‬هەنگاوەكانی‮ ‬داهاتووی‮ ‬بۆ خۆش و ئامادە دەكەن‮. ‬لەگەڵ هەموو ئەوانەدا،‮ ‬ئەمڕۆ كورد بە حوكمی‮ ‬خوین‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬دەكات و بەرەو سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان دەڕوات،‮ ‬خوینیك سەد ساڵە ئەدریت ئەمرۆ نەخشەی‮ ‬كوردستانی‮ ‬ڕەنگڕیژ كردووە،‮ ‬بەرگری‮ ‬لە بوونی‮ ‬مرۆڤ و ماف و كەرامەت و ئازادی‮ ‬و بەهاكانی‮ ‬دەكات،‮ ‬نەك تەنها لە كوردستان بەڵكو لەسەر ئاستی‮ ‬عیراق و نیودەوڵەتی‮ ‬كە دەوڵەتان نكوڵی‮ ‬لەو خوینە ناكەن كە وەزن و تین و ئیرادەی‮ ‬گەلی‮ ‬كوردستانە كە داوای‮ ‬بەدیهینانی‮ ‬مافی‮ ‬نیشتیمانی‮ ‬ونەتەوەیی‮ ‬خۆی‮ ‬دەكات‮.‬

كۆمەڵگەی‮ ‬نیودەوڵەتی‮ ‬لەڕووی‮ ‬ئەخلاقی‮ ‬و سیاسی‮ ‬و میژووییەوە قەرزارباری‮ ‬كوردن كە لە سەد ساڵی‮ ‬ڕابردوودا كوردیان كردە قوربانی‮ ‬پەرژەوەندی‮ ‬ناڕەوایان و لەجیاتی‮ ‬پشتگیری‮ ‬و داكۆكیكردن لە مافی‮ ‬نیشتیمانی‮ ‬و نەتەوەیی‮ ‬كورد،‮ ‬هاتن سیستەمی‮ ‬تۆتالیتاری‮ ‬و دەسەڵاتی‮ ‬دیكتاتۆرییان دروستكرد،‮ ‬كە ئەمڕۆ بەرۆكی‮ ‬مرۆڤایەتی‮ ‬و كۆمەڵگەی‮ ‬نیودەوڵەتیان گرتووە و سەرچاوەی‮ ‬توندوتیژی‮ ‬و تیرۆرن و هەڕەشە لە ئاشتی‮ ‬و سەقامگیری‮ ‬جیهان دەكەن كە زەمینە خۆشكەری‮ ‬دەوڵەتی‮ ‬خەلافەتن وەك لە سووریا و عیراقدا بینیمان‮.‬

ئیمە بەشداریمان لە ژیانی‮ ‬سیاسی‮ ‬و حیزبایەتیدا بۆ بەدیهینانی‮ ‬ڕیككەوتن و گونجاندنە لە نیوان ئازادی‮ ‬و پیداویستیە سیاسیەكاندا كەخۆی‮ ‬لە كۆدەنگی‮ ‬و ئیرادەی‮ ‬گشتیدا دەبینی كە ئەمڕۆ‮ ‬یەك وتاری‮ ‬و‮ ‬یەكهەڵویستی‮ ‬لەو پیناوەدا لە سەرەكیترین ئەرك و بەرپرسیاریتییە بۆ گرتنەبەری‮ ‬ڕیگەی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان كە‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬یەكەم هەنگاوی‮ ‬كارایە،‮ ‬لەژیر چاودیری‮ ‬نەتەوە‮ ‬یەكگرتووەكاندا‮، ‬ئەمڕۆ كوردستان خاوەنی‮ ‬هیزیكی‮ ‬نیشتیمانییە كە پیشمەرگەیە و بەشیكە لە هاوپەیمانیەتی‮ ‬سەربازی‮ ‬نیودەوڵەتی‮ ‬بە سەرۆكایەتی‮ ‬ئەمەریكا كە شەڕیكی‮ ‬جیهانی‮ ‬گەورە دەكات دژی‮ ‬دەوڵەتی‮ ‬خەلافەتی‮ ‬ئیسلامی‮ ‬داعش‮.

‬لەو شەڕەدا پیشمەرگە بوو بە پیشەنگی‮ ‬تیكشكاندنی‮ ‬داعش،‮ ‬سەركردەی‮ ‬ئەو هیزە و نەخشەدانەر و ئاڕاستەكەر و سەرپەرشتیكەری‮ ‬ڕاستەوخۆی‮ ‬لەو جەنگەدا سەرۆك مەسعود بارزانییە كە هەڵگری‮ ‬ئاڵاو پەیامی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬كوردستانە،‮ ‬هەموو كات و توانا و دەسەڵاتی‮ ‬خۆی‮ ‬خستۆتەگەڕ‮ ‬بۆ گەیشتنی‮ ‬بەو ئامانجە،‮ ‬كە پیویستی‮ ‬بە پشتگیری‮ ‬و بەشداریكردنی‮ ‬هەمووانە‮، ‬لەگەڵ ئەوانەشدا فاكتەری‮ ‬بابەتی‮ ‬وگۆڕانی‮ ‬ناوەندی‮ ‬بڕیار بەدەست لە ئەمەریكا كاریگەری‮ ‬لەسەر ستراتیژیەتی‮ ‬ئەو وڵاتە لە ناوچەكەدا هەیە‮.‬

خۆشەویستی‮ ‬نیشتیمان تەنها دروشم و قسەكردن وهات و هاوار نییە،‮ ‬بەڵكو ئەركیكی‮ ‬ئەخلاقی‮ ‬و فیكرییە‮. ‬هەر كوردیك بە‮ ‬ڕاستی‮ ‬و دڵسۆزی‮ ‬نیشتیمانەكەی‮ ‬كە كوردستانە خۆش بویت ناپرسیت و داوا ناكات كە نیشتیمان چی‮ ‬بۆ ئەو كردووە و دەكات،‮ ‬بەڵكو لەخۆی‮ ‬دەپرسیت كە ئەو چی‮ ‬بۆ نیشتیمان كردووە و دەكات،‮ ‬كورد بە گشتی‮ ‬دریغی‮ ‬نەكردووە لە قوربانیدان لە پیناو نیشتیمانەكەیدا‮. ‬ئەمڕۆ ئەو نیشتیمانە پیویستی‮ ‬بە بچووكترین قوربانی‮ ‬نا بەڵكو پیویستی‮ ‬بە بچووكترین بەشداری‮ ‬هەیە و لە تۆی‮ ‬دەویت كە بڕیار و هەڵویستت پشتگیری‮ ‬و هاوكاری‮ ‬بیت لە هەنگاوەكانی‮ ‬سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان كە‮ ‬یەكەم هەنگاوی‮ ‬ئەو پرۆسەیە‮ ‬ڕاپرسییە،‮ ‬دەنگدانە بە بەڵی،‮ ‬وەك ئەركیكی‮ ‬ئەخلاقی‮ ‬و فیكری،‮ ‬كە تەعبیر لە وشیاری‮ ‬و بیری‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬تۆ دەكات‮، ‬ئایا بەشداری‮ ‬دەكەیت لە‮ ‬ڕاپرسیدا و بە بەڵی‮ ‬دەنگ دەدەیت بە سەربەخۆی‮ ‬كوردستان؟‮ ‬یان حیزب و‮ ‬ڕیكخراوەكەت وا پەروەردە و فیری‮ ‬كردوویت گیانی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬و نیشتیمانی‮ ‬تیادا سڕیویتەتەوە و،‮ ‬فیری‮ ‬كردوویت كە هەر دژایەتی‮ ‬ماف و هیماو بەهاكانی‮ ‬نیشتیمان و گەل بكەیت،‮ ‬دژایەتی‮ ‬سەرۆك مەسعود بارزانی‮ ‬و حكوومەتی‮ ‬كوردستان و هیزی‮ ‬پیشمەرگە و دەستكەوتەكانیان بكەیت،‮ ‬پاساو بهینیتەوە كە بڵییت ئیستا كاتی‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬و سەربەخۆیی‮ ‬نیە و ئەركی‮ ‬گەورەترمان لە پیشە كە دەبی بكریت،‮ ‬وەك دەڵین پەرلەمان كارابكریتەوە،‮ ‬هیزەكانی‮ ‬پیشمەرگە و ئاسایش‮ ‬یەكبخرینەوە،‮ ‬باری‮ ‬بژیوی‮ ‬خەڵك چاك بكەن،‮ ‬كیشەی‮ ‬ئابووری‮ ‬و مووچە چارەسەر بكەن،‮ ‬دەبیت بگەڕیینەوە بۆ بەغدا و نەوتەكەیان‮ ‬ڕادەست بكەین تا مووچە بدەن،‮ ‬دەبیت‮ ‬یەك پارچەیی‮ ‬خاكی‮ ‬عیراق بپاریزین،‮ ‬دەبی ئیران و دراوسیكان لە خۆمان توڕە نەكەین‮.... ‬دەبی و دەبی تا كۆتایی‮.‬

ئەو پڕوپاگەندانەی‮ ‬كە گەرد و تۆزی‮ ‬سووكایەتیكردن و پاشكۆیەتی‮ ‬و خۆ بچوككردنەوە و ناو ناتۆرە پیس و بی مانای‮ ‬كردوون،‮ ‬بەكاردەهینری بۆ خۆدزینەوە لەو ئەركە ئەخلاقی‮ ‬و فیكرییە،‮ ‬لە هەمان كاتدا هاندانی‮ ‬ئەو كەسانەیە كە بە ناو ناتۆرە و بوختانەكانی‮ ‬ئەوانە گەوجینراون‮. ‬ئەوەی‮ ‬كەمیك زانیاری‮ ‬و شارەزایی‮ ‬لە میژووی‮ ‬ڕاپرسیدا بەتایبەت پەیوەند بە سەربەخۆییەوە هەبیت دەزانیت كە پیویستی‮ ‬بە پەرلەمان و‮ ‬یاسای‮ ‬خودی‮ ‬ئەو گەل وڵاتە نییە،‮ ‬بەڵكو پشت بە‮ ‬یاساو‮ ‬ڕینمایی‮ ‬و عورفی‮ ‬نیودەوڵەتی‮ ‬دەبەستی كە سەرچاوە و‮ ‬ڕەگەزی‮ ‬ڕەسەنی‮ ‬ئەو‮ ‬یاسایانەن كە پەرلەمانەكان دەری‮ ‬دەكەن‮، ‬لەبەر ئەوە‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬لە كوردستاندا بڕیاری‮ ‬سیاسی‮ ‬دەویت،‮ ‬ئەمڕۆ سەرۆكی‮ ‬هەریمی‮ ‬كوردستان ئەو دەسەڵاتەی‮ ‬هەیە‮.

‬بۆ وینە ساڵی 1999 سەرۆكی‮ ‬ئەندەنوسیا،‮ ‬بڕیاری‮ ‬ئەنجامدانی‮ ‬ڕاپرسییدا لە تەیمووری‮ ‬ڕۆژهەڵات،‮ ‬كەلە‮ ‬%78ی‮ ‬هاونیشتیمانیان بە بەڵی‮ ‬دەنگیاندا،‮ ‬لە مۆنتینیگرۆ لە ساڵی‮ ‬2006‮ ‬بە بڕیاری‮ ‬سیاسی‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬كرا،‮ ‬لە كۆسۆڤۆ خەڵكی‮ ‬ئەو وڵاتە بڕیاریاندا‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬بكەن كە بڕیاریكی‮ ‬سیاسی‮ ‬بوو‮. ‬ئیتر بیانو مەگرە و مەكەوەرە شوین ئەو حیزب و لایەنەی‮ ‬كە شوین ناوەند و دەزگا سیخوڕییەكانی‮ ‬وڵاتانی‮ ‬داگیركەری‮ ‬كوردستان كەوتوون و‮ ‬ڕاگەیاندنەكانیان بە شیواز و بەرنامەی‮ ‬جۆر بەجۆر دژی‮ ‬گەل و نیشتیمان و دەستكەوت‮ ‬و پاشەڕۆژی‮ ‬بە پڕوپاگەندەی‮ ‬دوژمنكارانە خستۆتەگەڕ‮، ‬ڕاپرسی‮ ‬كە بۆ دامەزراندنی‮ ‬دەوڵەتی‮ ‬كوردستانە وەك پیشتر ئاماژەم پیكرد بە خوینی‮ ‬سەد ساڵی‮ ‬كورد دروستدەكریت كە حەڵاڵترین دروستكردنە لە چاو دەوڵەتانی‮ ‬سایكس بیكۆدا،‮ ‬ئەوانە وەك مزگەوتیك وان بە پارەی‮ ‬حەرام دروستكرابیت،‮ ‬بە بڕیاری‮ ‬حەرام عیراقیان دروستكرد‮. ‬ئامادەبە بۆ‮ ‬ڕاپرسی‮ ‬و بە بەڵی دەنگ بدە بە سەربەخۆیی‮ ‬كوردستان،‮ ‬ئەگەر‮ ‬خۆت بە كورد و كوردستانی‮ ‬دەزانیت‮.‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌