2017-04-12

 سازان وەهاب
سەرهەڵدانی‮ ‬توندڕۆیی‮ ‬لە رۆژهەڵاتی‮ ‬ناوەڕاست و بەتایبەتی‮ ‬لە عێراق و چەند وڵاتێكی‮ ‬ناوچەكە،‮ ‬كاریگەری‮ ‬سلبی‮ ‬نەبوو لەسەر ئاستی‮ ‬بەرز و دڵنیایی‮ ‬پێكەوەژیانی‮ ‬ئاینی‮ ‬و مەزهەبی‮ ‬و نەتەوەیی‮ ‬لە هەرێمی‮ ‬كوردستاندا،‮ ‬هەروەها بەهۆی‮ ‬گرەنتی‮ ‬و پاراستنی‮ ‬بنەماكانی‮ ‬لێبوردەیی‮ ‬و مافەكانی‮ ‬مرۆڤ،‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان بووە پێگەیەكی‮ ‬بەرچاو لە پتەوكردنی‮ ‬پێكەوەژیان و پاراستنی‮ ‬مافەكانی‮ ‬كەمینە و پێكهاتەی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬و ئاینی‮ ‬و مەزهەبیەكان‮.‬ رەگی‮ ‬پێكەوەژیان لە هەرێمی‮ ‬كوردستان پەیوەندی‮ ‬بە كۆمەڵێك فاكتەری‮ ‬جوگرافی‮ ‬و مێژوویی‮ ‬و‮ ‬كلتووری‮ ‬هەیە،‮ ‬لەگەڵ ئەوەیشدا شۆڕشەكانی‮ ‬كورد بەتایبەتی‮ ‬ئەیلولی‮ ‬مەزن و گوڵان مەودایەكی‮ ‬فراوانتری‮ ‬بۆ پێكەوەژیانی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬و ئاینی‮ ‬لە بزوتنەوەی‮ ‬رزگاریخوازی‮ ‬كورد دروست كرد،ئەمەش بووە ئەگەری‮ ‬ئەوەی‮ ‬لەناو شۆڕشدا خەبات لەپێناو ئازادیدا هاوبەش بێت و سەدان رۆڵەی‮ ‬مەسیحی‮ ‬و ئێزیدی‮ ‬و سابئی‮ ‬و كاكەیی‮ ‬و توركمان و تەنانەت عەرەبیش هاوشانی‮ ‬پێشمەرگە رووبەڕووی‮ ‬حكومەتی‮ ‬دیكتاتۆری‮ ‬بەغدا بونەوە.كاتێك لەبەهاری‮ ‬1991 ‮ ‬راپەڕینی‮ ‬باشووری‮ ‬كوردستان دروست بوو،‮ ‬سەركردایەتی‮ ‬بەرەی‮ ‬كوردستانی‮ ‬رێگەی‮ ‬نەدا‮ ‬كلتووری‮ ‬تۆڵەكردنەوە لە نێو خەڵكی‮ ‬كوردستاندا پەیڕەو بكرێ و هیچ دیاردەیەكی‮ ‬شۆڤینیانە و رەگەزپەرستانە‮ ‬كاریگەری‮ ‬سلبی‮ ‬لەسەر پێكەوەژیانی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬و ئاینی‮ ‬و مەزهەبی‮ ‬دروست بكات،‮ ‬بەڵكو ئەو سەركەوتنەی‮ ‬راپەڕین بووە هەوێنێكی‮ ‬تری‮ ‬پتەوكردنی‮ ‬پێكەوەژیان و بەردەوامیدان بە خەباتی‮ ‬نوێی‮ ‬لە چوارچێوەی‮ ‬حكومڕانیەكی‮ ‬خۆماڵیدا‮. ‬ چەندین هەوڵ و پیلانگێڕی‮ ‬هەبوون لەلایەن نەیار و دوژمنی‮ ‬كوردەوە بۆ تێكدانی‮ ‬روحی‮ ‬لێبوردەیی‮ ‬لە نێو خەڵكی‮ ‬كوردستندا و شێواندنی‮ ‬شێوە و شێوازی‮ ‬پێكهاتەی‮ ‬كۆمەڵگا تا كوردستان نەبێتە هێمایەكی‮ ‬گرنگ و بەرچاو لە جیهان و ناوچەكە،‮ ‬بەم شێوەیە پیلانەكان ناحەزان سەرینەگرت،‮ ‬چونكە هەم ئیرادەی‮ ‬خەڵكی‮ ‬كوردستان بە پێكهاتە ئاینی‮ ‬و نەتەوەییەكانەوە،‮ ‬هەروەها سەركردایەتی‮ ‬سیاسی‮ ‬كوردیش نەخزایە نێو ئەو پیلانەی‮ ‬ناحەزان كە ئامانجەكەی‮ ‬تێكبەردانی‮ ‬ئاینی‮ ‬و نەتەوەیی‮ ‬و مەزهەبی‮ ‬بوو‮. ‬بەڵكو بەردەوام پێكەوەژیان هاوشانی‮ ‬بوارەكانی‮ ‬تر بەرەوپێشتر دەبرا و سەقامگیری‮ ‬سیاسی‮ ‬و ئەمنی‮ ‬و هەستی‮ ‬دڵنیایی‮ ‬زیاتری‮ ‬بەردوای‮ ‬خۆیدا هێنا‮.‬ لە دوای‮ ‬2003 ‮ ‬و حوكمڕانی‮ ‬شیعەكان لە عێراق سەرجەم پێكهاتەكان لە ژێر دەسەڵاتی‮ ‬ئەوان كەوتنە بەرمەترسی،‮ ‬لەبەرامبەریشدا‮ ‬باشووری‮ ‬كوردستان بووە سێبەری‮ ‬لە خۆگرتنی‮ ‬برایانی‮ ‬مەسیحی‮ ‬و ئێزیدی‮ ‬و كاكەیی‮ ‬و شەبەك و سابیئە كە كەوتبوونە بەر هەڕەشەی‮ ‬لەناوبردن،‮ ‬ئەم هەڵوێستەی‮ ‬كوردستان لە ئاستی‮ ‬نێودەوڵەتی‮ ‬دەنگدانەوەی‮ ‬گرنگی‮ ‬بەدوا هات،‮ ‬لەئەنجامدا سەركردایەتی‮ ‬كورد و بەتایبەتی‮ ‬سەرۆك مەسعود بارزانی‮ ‬چەندین خەڵاتی‮ ‬ئاشتی‮ ‬و پێكەوەژیانیان پێبەخشرا،‮ ‬بەردەوامیش ستایشی‮ ‬ئەم هەڵوێستە جوان و جوامێرانەی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان دەكرا،‮ ‬كە دەرفەتی‮ ‬پێكەوەژیانی‮ ‬هێندە فراوان كردووە بەو ئەندازەی‮ ‬كە هەست بە هیچ جیاوازییەكی‮ ‬رەگەزپەرەستانە نەدەكرا لەنێو كۆمەڵگای‮ ‬كوردستاندا،‮ ‬هەروەها مومارەسەكردنی‮ ‬ئەركە ئاینی‮ ‬و كۆمەڵایەتی‮ ‬و‮ ‬كلتووری‮ ‬و فەرهەنگی‮ ‬و سیاسی‮ ‬پێكهاتەكان بەشێوەیەكی‮ ‬ئازادانە گەواهی‮ ‬ئەوەن كە خەڵكی‮ ‬كوردستان نەخزایە نێو دژایەتی‮ ‬و توندوتژ و‮ ‬ڕق و كینەی‮ ‬شۆفینی‮ ‬و رەگەزپەرستەی‮ ‬كە پلانی‮ ‬ناحەزانی‮ ‬كوردبوو‮.‬ شەپۆلی‮ ‬هاتنی‮ ‬ئاوارەكان و پاراستنیان و خزمەت كردنیان لەلایەن هەرێمی‮ ‬كوردستانەوە بەڵگەیەكی‮ ‬تری‮ ‬بەهێزی‮ ‬پێكەوەژیانە‮. ‬ئەو رووداوە سەختانەی‮ ‬لە ئەنجامی‮ ‬شەڕ‮ ‬بەتایبەتی‮ ‬تیرۆر و تۆقاندن و‮ ‬وێران كردنی‮ ‬شارە سوونیەكان بووه هۆی‮ ‬سەرگەردان بوونی‮ ‬زیاتر لە ملیۆنێك هاوڵاتی،‮ ‬سێبەری‮ ‬پێكەوەژیان و رێزگرتن لە تایبەتمەندییە نەتەوەیی‮ ‬و ئاینی‮ ‬و مەزهەبیەكان وای‮ ‬كردوە ئەو هاوڵاتیانە لە‮ ‬باشووری‮ ‬كوردستان زیاتر هەست بە ئارامی‮ ‬و دڵنیایی‮ ‬بكەن‮.‬ ماوەیەكە لەلایەن ناحەزانەوە هەوڵێكی‮ ‬چڕ‮ ‬هەی‮ ‬تاوە پێكهاتەكانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان بخزێننە ناو ململانێیەكی‮ ‬رەگەزپەرستانەبۆ ئەوەی‮ ‬رایانكێشنە نێو شەڕ‮ ‬و ململانێی‮ ‬تایفی‮ ‬و مەزهەبی‮ ‬و نەتەوەیی،‮ ‬بەڵام پلانی‮ ‬ناحەزانی‮ ‬بێهودەیە و ناچێتەسەر چونكە واقیعی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان و‮ ‬كلتووری‮ ‬پێكەوەژیانی‮ ‬برا توركمان و مەسیحی‮ ‬و شەبەك و ئێزیدی‮ ‬و سابیئە و كاكەیی‮...‬هتد،‮ ‬ناچێتە ژێرباری‮ ‬ئەو هەوڵ و پێلانگێڕیانەی،‮ ‬لەرابردوودا هەوڵەكان شكستیان هێناوە ئێستاو لە ئایندەش هەر شكست دەهێنن،‮ ‬بەڵكو بەپێچەوانەوە هەوڵی‮ ‬دوژمنان دەبێتە فاكتەرێكی‮ ‬پتەو بوونی‮ ‬گیانی‮ ‬برایەتی‮ ‬و لێبوردەیی‮ ‬لە نێو كۆمەڵگای‮ ‬كوردستاندا‮.‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌