2017-04-02

خەبات‮: ‬هەولێر

بەڕێوەبەری‮ ‬تەندروستی‮ ‬ئاژەڵ لە وەزارەتی‮ ‬كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی‮ ‬ئاوی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان و سەرپەرشتیاری‮ ‬كوشتارگەكانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان،‮ ‬دكتۆر میقداد ئیبراهیم دەڵێت‮: "‬بۆ هاوردەكردنی‮ ‬گۆشت لە دەرەوە دەبێت بارزگانان لیژنەیەك لە وەزارەتی‮ ‬كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی‮ ‬ئاو ببەنە ئەو وڵاتەی‮ ‬كە دەیانەوێت گۆشتی‮ ‬لێوە هاوردە بكەن،‮ ‬لەوێ لیژنەكە پشكنین بۆ ئالیك و ئاژەڵەكان دەكەن و چاودێری‮ ‬قۆناغەكانی‮ ‬سەربڕین دەكەن و پاشان بڕیار لەسەر هاوردەكردنی‮ ‬ئەو گۆشتە دەدەن‮".‬

بەڕێوەبەری‮ ‬تەندروستی‮ ‬ئاژەڵ لە وەزارەتی‮ ‬كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی‮ ‬ئاوی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان و سەرپەرشتیاری‮ ‬كوشتارگەكانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان،‮ ‬دكتۆر میقداد ئیبراهیم ئاماژە بەوە دەكات كە توانای‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان كەمترە لە خواستی‮ ‬هاووڵاتییان سەبارەت بە بەرهەمهێنانی‮ ‬گۆشت،‮ ‬هەر بۆیەش ساڵانە رێژەیەكی‮ ‬زۆر گۆشت هاوردەی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان دەكرێت‮.‬

بەڕێوەبەری‮ ‬تەندروستی‮ ‬ئاژەڵ و سەرپەرشتیاری‮ ‬كوشتارگەكانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان،‮ ‬دكتۆر میقداد ئیبراهیم لە لێدوانێكدا گوتی‮: "‬بەپێی‮ ‬ستانداردی‮ ‬جیهانی،‮ ‬هەر تاكێك رۆژانە پێویستی‮ ‬بە‮ ‬20 گرام گۆشت هەیە،‮ ‬ئەم ستانداردەش لەلایەن هەردوو رێكخراوی‮ ‬تەندروستی‮ ‬جیهانی‮ ‬و رێكخراوی‮ ‬خۆراك و كشتوكاڵی‮ ‬جیهانی‮ ‬دەستنیشانكراوە‮. ‬بۆ ئەوەی‮ ‬ئەم بڕە دابین بكرێت ئەوا پێویستیمان بە خواردنی‮ ‬گۆشتی‮ ‬سپی‮ ‬و گۆشتی‮ ‬سوور هەیە و بۆ ئەم مەبەستەش بڕێك گۆشت لە دەرەوە هاوردەی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان دەكرێت‮".‬

بەپێی‮ ‬قسەی‮ ‬دكتۆر میقداد ئیبراهیم،‮ ‬لە هەرێمی‮ ‬كوردستان زیاتر لە هەزار پڕۆژەی‮ ‬پەلەوەر هەیە كە تایبەتن بە بەرهەمهێنانی‮ ‬گۆشتی‮ ‬سپی‮ ‬و لە هەمانكاتدا نزیكەی‮ ‬4‮ ‬ملیۆن ئاژەڵی‮ ‬دیكەش هەیە و لەمبارەیەوە گوتی‮: "‬لە هەرێمی‮ ‬كوردستان هەزار و‮ ‬300‮ ‬پڕۆژەی‮ ‬پەلەوەر هەیە كە گۆشتی‮ ‬سپی‮ ‬بەرهەم دەهێنن،‮ ‬لەگەڵ ئەوەشدا نزیكەی‮ ‬4‮ ‬ملیۆن مەڕ‮ ‬و بزن هەیە لەگەڵ‮ ‬300‮ ‬هەزار رەشەوڵاغ‮ ‬و ساڵانە‮ ‬70‮ ‬هەزار تۆن گۆشتی‮ ‬سوور و‮ ‬80‮ ‬هەزار تۆن گۆشتی‮ ‬سپی‮ ‬بەرهەم دەهێنن‮".‬

لە هەرێمی‮ ‬كوردستان‮ ‬27‮ ‬كوشتارگە هەیە،‮ ‬سەرەڕای‮ ‬بوونی‮ ‬ئەو ژمارە زۆرەی‮ ‬ئاژەڵ و پەلەوەر،‮ ‬بەڵام گۆشتی‮ ‬سوور و گۆشتی‮ ‬سپی‮ ‬لە دەرەوەی‮ ‬وڵات هاوردە دەكرێت و بەڕێوەبەری‮ ‬تەندروستی‮ ‬ئاژەڵیش دەڵێت‮ "‬بەپێی‮ ‬ژمارەی‮ ‬دانیشتووانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان،‮ ‬پێویستە بڕێك گۆشت لە دەرەوە هاوردە بكەین بۆ ئەوەی‮ ‬ئەو‮ ‬20 گرامە دابین بكەین و مەرجی‮ ‬هاوردەكردنیش ئەوەیە كە ئەو وڵاتە خالی‮ ‬بێت لە ڤایرۆس و ناوی‮ ‬لە لیستی‮ ‬رێكخراوی‮ ‬تەندروستی‮ ‬ئاژەڵی‮ ‬جیهانی‮ ‬دا نەبێت‮". ‬

بەڕێوەبەری‮ ‬تەندروستی‮ ‬ئاژەڵ پێی‮ ‬وایە كە‮ "‬گرنگترین خاڵ بۆ ئەوان نەبوونی‮ ‬نەخۆشییە لە ئاژەڵەكاندا و ئاماژەش بەوە دەكات كە نەخۆشی‮ ‬شێتی‮ ‬مانگا‮ ‬یەكێك لە ترسناكترین نەخۆشییەكانە كە ئەوان لەیەك هەنگاودا پشكنین بۆ ئەو نەخۆشییە دەكەن‮". ‬لەمبارەیەوە دەڵێت‮ "‬پێویستە گۆشتی‮ ‬سپی‮ ‬و گۆشتی‮ ‬سوور جیابكرێتەوە‮. ‬گرنگترین خاڵ بۆ ئێمە نەبوونی‮ ‬نەخۆشی‮ ‬شێتی‮ ‬مانگایە و پێویستە وڵاتەكە خاڵی‮ ‬بێت لە نەخۆشی‮ ‬شێتی‮ ‬مانگا،‮ ‬لە هەمانكاتدا ئێمە سیستەمی‮ ‬ڤێتێرنەری‮ ‬وڵاتەكە هەڵدەسەنگێنین،‮ ‬تەنانەت ئالیكی‮ ‬ئاژەڵەكانیش پشكنینی‮ ‬بۆ دەكەین و دواتر بڕیار لەسەر هاوردەكردنی‮ ‬گۆشتەكە دەدەین‮".‬

سەبارەت بە گۆشتی‮ ‬سپیش،‮ ‬بەڕێوەبەری‮ ‬تەندروستی‮ ‬ئاژەڵ لە وەزارەتی‮ ‬كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی‮ ‬ئاوی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان دەڵێت‮ "‬ئێمە زیاتر تیشك دەخەینە سەر نەخۆشی‮ ‬ئەنفلەوەنزای‮ ‬باڵندە كە بەداخەوە ئێستا ئەو نەخۆشییە لە بەشێك لە وڵاتانی‮ ‬ئەورووپی‮ ‬بوونی‮ ‬هەیە‮ ‬،‮ ‬هەر بۆیە هاوردەمان لەو وڵاتانە قەدەغەكردووە كە ناویان لە لیستی‮ ‬رێكخراوی‮ ‬تەندروستی‮ ‬ئاژەڵی‮ ‬جیهانیدا هەیە‮".‬

ئەگەرچی‮ ‬لەماوەی‮ ‬چەند رۆژی‮ ‬رابردوودا،‮ ‬پرسی‮ ‬گۆشتی‮ ‬ماوەبەسەرچوو لە بەڕازیل بووە بابەتی‮ ‬رۆژ و لە میدیا جیهانییەكان زۆرترین قسەی‮ ‬لەسەركرا و بەشێكی‮ ‬زۆریش لە وڵاتان بڕیاری‮ ‬راگرتنی‮ ‬هاوردەی‮ ‬گۆشتی‮ ‬بەڕازیلییان دا تا ئەوكاتەی‮ ‬لێكۆڵینەوەكانییان تەواودەبن‮.‬

لە هەرێمی‮ ‬كوردستان تا ئێستا هیچ بڕیارێكی‮ ‬هاوشێوە نەدراوە و بەرپرسی‮ ‬كوشتارگەكانی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستانیش ئاماژە بەوە دەكات كە لە ساڵی‮ ‬رابردوو رێژەیەكی‮ ‬كەم لە گۆشتی‮ ‬بەرازیلی‮ ‬هاوردەی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان كراوە،‮ ‬لەمبارەیەوە دكتۆر میقداد ئیبراهیم گوتی‮: "‬ساڵی‮ ‬رابردوو لە سەدا‮ ‬5‮ ‬گۆشتی‮ ‬سووری‮ ‬بەرازیلی‮ ‬هاوردەی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان كراوە و لە دوو مانگی‮ ‬سەرەتای‮ ‬ئەمساڵیش هاوردەی‮ ‬گۆشتی‮ ‬بەرازیلی‮ ‬نەبووە،‮ ‬بەڵكو هاوردەكان لە وڵاتانی‮ ‬وەكو ئۆكراین،‮ ‬پاڕاگوای،‮ ‬ئۆرگوای‮ ‬و جۆرجیا بووە،‮ ‬ئەوانەش لەدوای‮ ‬ئەوەی‮ ‬لیژنەكانی‮ ‬ئێمە سەردانی‮ ‬ئەو وڵاتانەیان كردووەو دڵنیابوونەوە لە كوالێتی‮ ‬گۆشتەكە،‮ ‬بەڵام سەبارەت بە گۆشتی‮ ‬بەرازیلی‮ ‬ئەوا ئێمە بە وردی‮ ‬چاودێری‮ ‬بارودۆخەكە دەكەین لە بەڕازیل،‮ ‬چونكە ئەو رێژە كەمەش بۆ ئێمە گرنگە و پێویستە هەموو مەرجەكان رەچاو بكرێت‮".‬

ماوەیەكە دیاردەی‮ ‬فرۆشتنی‮ ‬گۆشتی‮ ‬سوور لەسەر شەقامە سەرەكییەكان دەبیندرێت بە تایبەت لە رێگاكانی‮ ‬دەرەوەی‮ ‬شار و بەهۆی‮ ‬كەمی‮ ‬نرخەكەیەوە،‮ ‬خواستی‮ ‬كڕینی‮ ‬ئەو جۆرە گۆشتە لەو شوێنانە زۆرە و بە پێچەوانەشەوە بەڕێوەبەری‮ ‬تەندروستی‮ ‬ئاژەڵ هۆشداری‮ ‬دەداتە هاووڵاتییان و ئاگاداریان دەكاتەوە كە گۆشت لەو شوێنانە نەكڕن بەهۆی‮ ‬ئەوەی‮ ‬مەرجی‮ ‬تەندروستی‮ ‬تێدانییە‮.‬

سەبارەت بەم دیاردەیەش،‮ ‬دكتۆر میقداد ئیبراهیم گوتی‮: "‬هاووڵاتییان ئاگاداردەكەینەوە كە بەهیچ شێوەیەك ئەو گۆشتە نەكڕن كە لەسەر شەقام و ناو كۆڵانەكان دەفرۆشرێت و پێویستە ئاژەڵەكان لە كوشتارگە سەرببڕدرێن،‮ ‬چونكە لە كوشتارگە سەرجەم پشكنین بۆ ئاژەڵەكان دەكرێت،‮ ‬هەتا دوای‮ ‬سەربڕینی‮ ‬پشكنین بۆ ناوەوەی‮ ‬ئاژەڵەكانیش دەكرێت،‮ ‬ئەگەر شیاوی‮ ‬خواردن بێت ئەوا مۆری‮ ‬تایبەتی‮ ‬لێ دەدەن بەڵام ئەوەی‮ ‬سەرشەقامەكان سەردەبڕێن و دەفرۆشرێن ئەوا هیچ مەرجێكی‮ ‬تەندروستی‮ ‬تێدانییە و هاووڵاتییان ئاگادار دەكەینەوە كە ئەم جۆرە گۆشتە نەكڕن‮".‬

بەڕێوەبەری‮ ‬سامانی‮ ‬ئاژەڵ،‮ ‬سەربڕینی‮ ‬ئاژەڵ و فرۆشتنی‮ ‬گۆشت لەسەر شەقامەكان بە نایاسایی‮ ‬دەزانێت و داوا دەكات كە‮ ‬یەكە ئیدارییەكانی‮ ‬شارەكان رووبەڕووی‮ ‬ئەو دیاردەیە ببنەوە و سەرپێچیكاران سزا بدرێن،‮ ‬لەمباریەوە دەڵێت‮ "‬ئێمە نووسراومان بۆ سەرەوەی‮ ‬خۆمان كردووە كە رێوشوێنی‮ ‬پێویست بگرنەبەر بۆ رووبەڕووبوونەوەی‮ ‬ئەو دیاردەیە و پێویستە‮ ‬یەكەی‮ ‬ئیداری‮ ‬سەرپەرشتیاری‮ ‬ئەو كارە بكات چونكە ئەوان لایەنی‮ ‬جێبەجێكارن‮".‬

بەپێی‮ ‬بڕیارێكی‮ ‬نوێی‮ ‬وەزارەتی‮ ‬كشتوكاڵ و سەرچاوەكانی‮ ‬ئاو،‮ ‬لەمەودوا دەبێت پێش هاوردەكردنی‮ ‬گۆشت،‮ ‬لیژنەیەك لەو وەزارەتە سەردانی‮ ‬ئەو وڵاتە بكەن بۆ پشكنین و چاودێریكردنی‮ ‬قۆناغەكانی‮ ‬سەربڕین،‮ ‬لەمبارەیەوە دكتۆر میقداد ئیبراهیم گوتی‮: "‬ئێستا مەرجێكی‮ ‬نوێ هەیە كە تایبەتە بە بازرگانیكردن بە ئاژەڵ و مەرجەكەش ئەوەیە كە دەبێت كەسی‮ ‬بازرگان لیژنەیەك لە وەزارەت بباتە ئەو وڵاتەی‮ ‬كە دەیەوێت گۆشتی‮ ‬لێوە هاوردە بكات و لەوێ ئەو لیژنەیە پشكنین بۆ ئالیك و ئاژەڵەكان دەكەن و چاودێری‮ ‬قۆناغەكانی‮ ‬سەربڕین دەكەن و پاشان بڕیار لەسەر هاوردەكردنی‮ ‬ئەو گۆشتە دەدەن‮".‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌