2017-03-19

دانا مەنمی

سەدەی‮ ‬بیستەم چەند مەترێك لە دوامانەوەیە‮ ‬،‮ ‬ڕاستە بووەتە بەشێك لە‮ ‬ڕابردوو‮ ‬،‮ ‬ڕاستە‮ ‬ڕۆژگارێكی‮ ‬تێپەڕیوە‮ ‬،‮ ‬بەسەرهاتەكانی‮ ‬بە شێوەی‮ ‬حیكایەت دەگێڕدرێنەوە‮ ‬،‮ ‬بەڵام لە‮ ‬ڕاستیدا حیكایەتی‮ ‬ئێمەو ئەو سەدەیە كۆتایی‮ ‬پێنەهاتووە‮ ‬،‮ ‬هێشتا زۆربەی‮ ‬ئەو كێشەو بابەتە گرنگانەی‮ ‬ڕۆژانە‮ ‬ڕووبەڕوویان دەبینەوە‮ ‬،‮ ‬شتگەلێكن لەو سەدەیەوە بۆمان ماونەتەوە‮ ‬،‮ ‬ئێستاش هەندێكمان بە سۆزو هەندێكی‮ ‬ترمان بە‮ ‬ڕق و هەندێكمان بەشەرم و هەندێكی‮ ‬تریشمان بە فەخرەوە‮ ‬ڕووداوەكان و حیكایەتەكانی‮ ‬دەگێڕینەوە‮.‬

ئێمەی‮ ‬كورد هێشتا لە ناو تاریكی‮ ‬و‮ ‬ڕوناكی‮ ‬لە ناو كەوتن و هەستانەوە‮ ‬،بەڵام هەمیشە لەناو خۆخۆری‮ ‬و سەنگەرگرتن لە بەرامبەر‮ ‬یەكتریدا نوقم بووین‮ ‬،‮ ‬بۆ ئێمەی‮ ‬كورد سەدەی‮ ‬بیستەم سەدەیەك نییە كە لە‮ ‬پشتمانەوە بەجێمان هێشتبێت‮ ‬،‮ ‬بەڵكو بە شێكە لە ئایندەو بەرەو‮ ‬ڕووی‮ ‬دەچین‮، ‬ئاخر مێژوو زۆرجار دووبارە دەبێتەوە‮ ‬،‮ ‬وەك ئەوەی‮ ‬كە ئێستا نێوماڵی‮ ‬كورد لە ناوەڕاستی‮ ‬شەستەكان و نەوەدەكان سەدەی‮ ‬ڕابردوو بێت‮، ‬نێوماڵێكی‮ ‬پەرتەوازەو شەق و شڕو لێكترازاو‮ ‬،حكومەتێكی‮ ‬فاشیل و ئیفلیجكراوی‮ ‬دەستی‮ ‬حزب‮ ‬،‮ ‬كۆمەڵگایەكی‮ ‬چەوساوەو زوڵملێكراو كە تەنانەت مافەكانیشی‮ ‬پێ‮ ‬ڕەوا نابینن‮.

نیوەی‮ ‬یەكەمی‮ ‬سەدەی‮ ‬بیستەم كورد پێویستی‮ ‬بە خۆبینین و خۆپێناسەكردن و خودناسی‮ ‬بوو‮ ‬،‮ ‬چونكە بۆ كورد ئەو مێژووە مێژووی‮ ‬بنیاتنانی‮ ‬شوناسی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬بوو‮ ‬،‮ ‬شوناسێكی‮ ‬مژدەبەخشتر لەوەی‮ ‬كە ناسیۆنالیزمی‮ ‬كوردی‮ ‬بانگەشەی‮ ‬بۆ دەكرد‮ ‬،‮ ‬جارێ بیست و پێنج ساڵی‮ ‬یەكەمی‮ ‬سەدەی‮ ‬بیستەم‮ ‬ڕۆژگاری‮ ‬لەبەریەكهەڵوەشاندنەوەی‮ ‬ئەو چوارچێوە ئاینیی‮ ‬و سیاسی‮ ‬و كلتورییەی‮ ‬ئیمپراتۆریەتی‮ ‬عوسمانی‮ ‬بوو كە شوناسی‮ ‬ئێمەی‮ ‬كوردی‮ ‬وەكو میللەتانی‮ ‬دیكە دەست نیشان دەكرد‮ ‬،ئخر ئەو شوناسە دینیە كۆمەڵگای‮ ‬كوردی‮ ‬بە سێنتەری‮ ‬ئیمپراتۆریەتی‮ ‬عوسمانیەوە گرێ دەدا.

‬بەهۆی‮ ‬هەڵوەشاندنەوەی‮ ‬ئیمپراتۆریەتی‮ ‬عوسمانی‮ ‬هەرجارەو لە سوچێكی‮ ‬دادەڕما و هەرجارەی‮ ‬نەتەوەو گروپێك لە ئیمپراتۆریەتی‮ ‬عوسمانی‮ ‬جیادەبوونەوەو ماڵی‮ ‬نەتەوەی‮ ‬خۆیان بنیات دەنا‮ ‬،‮ ‬بەڵام دیسانەوە ژێرخانی‮ ‬فكری‮ ‬كورد سەرقاڵی‮ ‬بەیعەت دان بوو بە شوناسی‮ ‬ئیمپراتۆریەتی‮ ‬عوسمانی‮ ‬،ئەمە ئەو دیمەنەیە لەكاتێكدا نیوەی‮ ‬یەكەمی‮ ‬سەدەی‮ ‬بیستەم ساڵانی‮ ‬لە دایكبوونی‮ ‬خەون و خەیاڵ‮ ‬و‮ ‬پرۆژەی‮ ‬تازە بوو‮ ‬،‮ ‬ساڵانی‮ ‬هاتنە كایەی‮ ‬جیابونەوەی‮ ‬شوناسی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬بوو لە شوناسە دینیەكەی‮ ‬ئیمپراتۆریەتی‮ ‬عوسمانی‮ ‬،‮ ‬بەڵام نوخبەی‮ ‬سیاسی‮ ‬كوردی‮ ‬ئۆتۆنۆمی‮ ‬لە جیابوونەوەو دروستكردنی‮ ‬دەوڵەتی‮ ‬كوردی‮ ‬بەلاوە گرنگتر بوو‮.

بەڵام لە نیوەی‮ ‬دووەمی‮ ‬سەدەی‮ ‬بیستەم وێنەكە دەگۆڕێت و چونكە دەوڵەتی‮ ‬پۆست كۆلۆنیاڵ لەدایك دەبێت‮ ‬،‮ ‬واتە دەوڵەتی‮ ‬حیزبۆكراتی‮ ‬شمولی‮ ‬سەربازی‮ ‬،‮ ‬كورد لە خەمی‮ ‬پاراستنی‮ ‬شوناسی‮ ‬كوردبوون و بەردەوام بەخشینە بە رۆحیەتی‮ ‬بەرگری‮ ‬و شۆرش و خەباتی‮ ‬چەكداری‮ ‬،‮ ‬لێرەوە چارەنووسی‮ ‬كۆمەڵگاشی‮ ‬پێوە گرێدەدرێت و بەشێكی‮ ‬زۆری‮ ‬توانا و هێزو وزەی‮ ‬مرۆیی‮ ‬كۆمەڵگا لەگەڵ‮ ‬خۆیدا دەبات‮ ‬،‮ ‬مەبەستم لەكەداركردنی‮ ‬خەباتی‮ ‬چەكداری‮ ‬و شۆڕش نییە‮ ‬،‮ ‬بەڵام لە ئاستی‮ ‬ستراتیژدا خەباتی‮ ‬چەكداری‮ ‬و شۆرشی‮ ‬شاخ زیانی‮ ‬بە شوناسی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬كورد گەیاندووە‮ ‬،‮ ‬لە هەندێك دۆخدا‮ ‬ڕێگر بووە لەبەردەم دروستبوون و بنیاتنانی‮ ‬ڕەگەزەكانی‮ ‬نەتەوایەتیدا‮ ‬،‮ ‬خەباتی‮ ‬چەكداری‮ ‬و شۆڕشی‮ ‬شاخ ئەگەر بە دیوێكدا قەڵغان بووە بۆ‮ ‬پاراستن لە شوناسی‮ ‬كوردبوون‮ ‬،‮ ‬بەڵام بە دیوەكەی‮ ‬تردا كوردی‮ ‬گەڕاندەوە بۆ قوناغی‮ ‬سەدەی‮ ‬نۆزدەهەم و سەرلەنوێ بەرهەمهێنانەوەی‮ ‬پێكدانانی‮ ‬چەكداری‮ ‬و شەڕی‮ ‬كورد كوژی‮ ‬لە نێوان هێزە كوردییەكانی‮ ‬ئەو سەردەم و قۆناغە‮ .‬كەواتە مێژووی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬شاخ و چەكداری‮ ‬هێزە كوردییەكان لە ناوەڕاستی‮ ‬شەستەكان و نەوەتەكان وێنایەكی‮ ‬لێكچووی‮ ‬مێژووی‮ ‬ئیمارەتە كوردییەكانی‮ ‬سەدەی‮ ‬نۆزدەهەم و ئەوەی‮ ‬ئێستاش دەیبینین لە هێزە كوردییەكان دەرهاویشتەو گەڕانەوەیە بۆ هەمان عەقڵ و ئایدۆلۆژیای‮ ‬ناوەڕاستی‮ ‬شەستەكان و نەوەتەكانی‮ ‬سەدەی‮ ‬بیستەم‮ .‬كورد ناتوانێت جیاوازییەكانی‮ ‬هەناوی‮ ‬خۆی‮ ‬كۆبكاتەوە‮ ‬،‮ ‬لۆژیكی‮ ‬چەك لۆژیكی‮ ‬دابەشبوونە لە هەناوی‮ ‬خۆیدا‮، ‬كورد لە باتی‮ ‬تفەنگ و قامچی‮ ‬پێویستی‮ ‬بە دیالۆگ و پانێڵ ۆرك شۆپە‮،‮ ‬لەباتی‮ ‬هونەری‮ ‬هۆنینەوەی‮ ‬بوختانی‮ ‬سیاسی‮ ‬و تەشهیرو ئیتیهامكردنی‮ ‬یەكتر پێویستی‮ ‬بە قبوڵكردن و شوناس و جیاوازییەكانی‮ ‬هەناوی‮ ‬خۆیەتی‮، ‬لەباتی‮ ‬سنورو جوگرافیای‮ ‬حزبی‮ ‬پێویستی‮ ‬بە نەخشاندن و بنیاتنانی‮ ‬سنووری‮ ‬نەتەوەییە‮ .‬هەربۆیە ئەگەر نیوەی‮ ‬یەكەمی‮ ‬سەدەی‮ ‬بیستەم‮ ‬ڕۆژگاری‮ ‬ڕزگاربوون بێت لە فەنتازیای‮ ‬ئاینی‮ ‬لە ژێر قەڵەمڕەوی‮ ‬ئیمپراتۆریەتی‮ ‬عوسمانی‮ ‬،‮ ‬ئەوا نیوەی‮ ‬دووەمی‮ ‬سەدەی‮ ‬بیستەم‮ ‬ڕۆژگاری‮ ‬دابەشبوون و هاتنە كایەی‮ ‬شوناسی‮ ‬ناوچەگەرێتی‮ ‬و شارچێتی‮ ‬یە كە ئایدۆلۆژیای‮ ‬حزب بەرهەمی‮ ‬هێناوە‮ .

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌