2017-03-18

پەروەر كۆڤان شێروانی

عێراقی‮ ‬دروستكراو بەرەو قۆناغێكی‮ ‬جیاوازتر لە ئێستا هەنگاو دەنێت،‮ ‬قۆناغێك كە كۆتاییەكەی‮ ‬دیار نەكراوە بەوەی‮ ‬چارەنووسی‮ ‬بەرەو كوێیە،‮ ‬ئایا چارەنووسێك بەرەو كەناری‮ ‬ئارامی‮ ‬و ئاسودەیی‮ ‬دەبێت‮ ‬یاخوود كەشتییەكە بە وەستاویی‮ ‬ئەمێنێتەوە و تەنها خوێنڕێشتن و ماڵوێرانی‮ ‬و كاوڵبوون بەردەوامی‮ ‬پێدەدات‮، ‬هەڵبژاردنە گشتییەكان ئەگەر ئەنجامبدرێت كاتێكی‮ ‬زۆری‮ ‬نەماوە و بەر لەوەش هەلومەرجێكی‮ ‬تازە دێتە ئاراوە كە پێویست دەكات بەر لەو هەڵبژاردنە،‮ ‬گەلانی‮ ‬عێراقی‮ ‬دروستكراو بیر لە چارەسەرێكی‮ ‬گونجاو بكەنەوە،‮ ‬هەڵە دەبێت ئەگەر جارێكی‮ ‬تر لەسەر هەمان شێواز و بنەمای‮ ‬حوكمڕانی‮ ‬و‮ ‬یەكپارچەی‮ ‬جارانی،‮ ‬جارێكی‮ ‬تر هەڵبژاردن ئەنجامبدرێت،‮ ‬چونكە لەسەر هەمان پێوەر واتە هەمان سیناریۆی‮ ‬سەد ساڵی‮ ‬بەر لە ئێستا ئەمەش بەدڵنیاییەوە هەڵەیەكی‮ ‬گەورەی‮ ‬پەند وەرنەگیراو دەبێت كە هەمان دیمەنە پڕ‮ ‬تراژیدیاییەكان دووبارە ئەكرێنەوە‮. ‬ناكرێت ئەم جوگرافیا دروستكراوە هەر بەم شێوەیەی‮ ‬بەردەوامبێت،‮ ‬بە‮ ‬ڕاستی‮ ‬گونجاویش نییە دوای‮ ‬چەندین ساڵ ئەم هەموو ماڵوێرانی‮ ‬و خوێن رشتنەی‮ ‬كە بەسەر ئەم خاكەدا هاتووە بیر لە چارەسەرێك نەكرێتەوە‮.‬

ئێمەی‮ ‬كوردیش كە بەشێكی‮ ‬گرنگی‮ ‬ئەم پێكهاتەیەین دەمێكە لە هەوڵی‮ ‬چارەسەری‮ ‬داین،‮ ‬چونكە ئەزانین عێراق هەر لە كۆنەوە و تا ئێستاشی‮ ‬لەگەڵ دابێت دەوڵەتێكی‮ ‬دروستكراوی‮ ‬هەڵەیە لەسەر بنەمایەكی‮ ‬نادروست بونیاتنراوە،‮ ‬ئەبێت ئەمە راست بكرێتەوە و بۆ ئەم مەبەستەش گەلێك هەوڵ و تەقەلای‮ ‬داوە،‮ ‬ئەگەرچیش بە ناچاریش بووبێت بتوانێت بە ئاشتی‮ ‬لەگەڵ پێكهاتەكانی‮ ‬ئەم جوگرافیا دروستكراوەدا بەردەوام بێت،‮ ‬بەڵام نەگەیشتە ئەنجامێك و دووچاری‮ ‬چەنەها قوربانی‮ ‬و زوڵم و زۆرداری‮ ‬بووەتەوە،‮ ‬بۆیە كورد باوەڕی‮ ‬وایە ئیدی‮ ‬هیوایەكی‮ ‬ئەوتۆی‮ ‬بەم بە زۆر پێكەوبوونە نەماوە تا چاوەڕێی‮ ‬ئەنجامی‮ ‬دوا رۆژیكی‮ ‬گەش و سەقامگیری‮ ‬لێبكات،‮ ‬كورد هیوای‮ ‬وایە لە سەربەخۆیدا دراوسێیەكی‮ ‬باش و هاوبەشی‮ ‬گەلانی‮ ‬عێراقی‮ ‬شەكەت و ماندووبێت،‮ ‬داواش لە هەر لایەنێك دەكات ئەوانی‮ ‬خۆیان بە خاوەنی‮ ‬دیموكراسی‮ ‬و مافەكانی‮ ‬مرۆڤ دەزانن پێشوازیەكی‮ ‬تەواو لەم بڕیارەی‮ ‬گەلە مافخوراو و زوڵملێكراوەكەی‮ ‬سەد ساڵی‮ ‬رابردووی‮ ‬رۆژهەڵاتی‮ ‬ناوەڕاست بكەن‮. ‬

ئێستا كاتی‮ ‬ئەوە هاتووە گەلەكەمان بە تەواوەتی‮ ‬بڕیار بدات و چیتر بەشداری‮ ‬لە عێراقێكی‮ ‬دروستكراودا نەكات،‮ ‬پێویستە بەر لەوەی‮ ‬هەڵبژاردنە گشتییەكانی‮ ‬عێراق ئەنجامبدرێت كەش و هەوایەكی‮ ‬سیاسی‮ ‬گونجا و‮ ‬یەكڕیزی‮ ‬و‮ ‬یەكگرتوویەكی‮ ‬سیاسی‮ ‬و كۆمەڵایەتی‮ ‬تەواو بڕەخسێندرێت و گوتاری‮ ‬سیاسی‮ ‬یەكبخرێت و بە‮ ‬یەك دەست و بە‮ ‬یەك نەفەس لە‮ ‬یەك بەرەی‮ ‬راستەقینەدا هەروەك‮ (‬بەرەی‮ ‬كوردستانی‮) ‬لە بەرامبەر قۆناغێكی‮ ‬یەكلاكەرەوە بوەستنەوە و لە ریفراندۆمێكی‮ ‬هەژیدا گەل بڕیاری‮ ‬یەكجارەكی‮ ‬خۆی‮ ‬بدات،‮ ‬چونكە گونجاو نییە ئەو هەموو قوربانی‮ ‬و ئەو هەموو خوێنەی‮ ‬كە لەپێناوی‮ ‬ئەمەدا دراوە بەتایبەت قوربانییەكانی‮ ‬ئەمدواییە،‮ ‬گەلی‮ ‬ئێمە ماندووبوو،‮ ‬ژیانێكی‮ ‬تازەی‮ ‬ئەوێت،‮ ‬دەوڵەت و سەروەرییەكی‮ ‬بەهێز و پارێزراوی‮ ‬دامەزراوەی‮ ‬دەوێت،‮ ‬بۆیە ئەگەر بیر لەوە بكەینەوە و جارێكی‮ ‬تر لەگەڵ عێراقدا بمێنینەوە،‮ ‬سەرەڕای‮ ‬ئەوەی‮ ‬هەڵە دەكەین و كات بە فێڕۆ دەدەین‮. ‬ئەوا زەرەرمەندی‮ ‬یەكەم و دۆڕاوی‮ ‬سەرەكی‮ ‬نێو گەمە سیاسییە بەهێزەكەی‮ ‬گۆڕەپانی‮ ‬رۆژهەڵاتی‮ ‬ناوەڕاستیش دەبین،‮ ‬بەدڵنیاییەوە بارودۆخەكەش بەمشێوەیە نامێنێتەوە،‮ ‬هاوسەنگی‮ ‬هێز و دەسەڵاتیش دەگۆڕدرێت و ناوچەكە بەرەو قۆناغێكی‮ ‬تر ئەڕوات،‮ ‬ئەكرێت گریمانەی‮ ‬ئەوەش بكەین كە لە بەرژەوەندی‮ ‬كورد دا نەبێت‮. ‬بۆیە پێویست ئەكات بەر لە هەڵبژاردن گەل بڕیاڕ‮ ‬لە چارەنووس و دوا رۆژی‮ ‬خۆی‮ ‬و نەوەكانی‮ ‬داهاتووی‮ ‬بدات‮. ‬بۆ ئەم مەبەستەش هەروەك ئامەژەم پێكردووە پێویستە بە زووترین كات ئامادەكاری‮ ‬بۆ گشتپرسییەكی‮ ‬هەژی‮ ‬بكرێت و گشت ئەو خاڵە گرنگانەی‮ ‬كە پێویستن بەدیبهنرێن و پەلە بكرێت لە رێكخستنەوەی‮ ‬نێوماڵی‮ ‬خۆمان،‮ ‬میللەت تامەزرۆی‮ ‬ئەوەیە كە ئایا رۆژێك دیاری‮ ‬دەكرێت تا بڕیار لە چارەنووسی‮ ‬خۆی‮ ‬و نەوەكانی‮ ‬بدات‮. ‬پێویستی‮ ‬بوونی‮ ‬ریفراندۆم بەر لە هەڵبژاردنە گشتییەكانی‮ ‬عێراق،‮ ‬ئەگەر ئەنجامبدرێت ئەم ئامانجە گرنگانەی‮ ‬دەبێت،‮ ‬كورد بڕیاڕی‮ ‬خۆیداوە،‮ ‬جا لە هەر كاتێك بێت،‮ ‬بەپێی‮ ‬فەراهەمبوونی‮ ‬كەش و هەوای‮ ‬گونجاو بڕیارەكەی‮ ‬كە‮ (‬دەوڵەت و سەروەری‮ ‬و سەربەخۆیی‮ ‬جێبەجێ دەكات،‮ ‬هەروەها ئەم گشتپرسییە راستەوخۆ دەبێتە هۆی‮ ‬گواستنەوەی‮ ‬كورد لە قۆناغێكەوە بۆ قۆناغێكی‮ ‬گرنگ و بەهێزی‮ ‬سیاسی‮ ‬لە ئاستی‮ ‬ناوچەكە و هەمیش لە ئاستی‮ ‬نێودەوڵەتی،‮ ‬سەرەڕای‮ ‬تێكشكاندنی‮ ‬دۆخی‮ ‬چەقبەستووی‮ ‬نیوەخۆی،‮ ‬سەركردایەتی‮ ‬سیاسی‮ ‬دەتوانێت ئەنجامی‮ ‬ئەم گشتپرسیە وەك كارتێكی‮ ‬سیاسی‮ ‬لە دژی‮ ‬هەر هەنگاو و ئەگەرێكی‮ ‬بەغدا بەكاربێنێت،‮ ‬ئەم گشتپرسییە دەبێتە هۆی‮ ‬یەكلاكردنەوەی‮ ‬گەلێك مەلەفی‮ ‬گرنگ،‮ ‬یەكێك لەوانە ئەگەر هەڵبژاردن بكرێت كە نابێت لەسەر هەمان پێوەر و بنەماكانی‮ ‬جارانی‮ ‬بێت،راستەوخۆ كورد فشاری‮ ‬یەكلاكردنەوەی‮ ‬راستكردنەوەی‮ ‬سنووری‮ ‬دەستكردی‮ ‬عێراقی‮ ‬دەبێت،‮ ‬ئەنجامدانی‮ ‬گشتپرسی‮ ‬بڕیاردان لەسەر بابەتێكی‮ ‬گرنگی‮ ‬وەك سەربەخۆیی‮ ‬یاخود هەر سیغەیەكی‮ ‬تر ئەوە دەگەیەنێت كەوا هەروەكچۆن لەقۆناغەكانی‮ ‬تردا گەلی‮ ‬كوردستان سەرچاوەی‮ ‬بڕیاربووە،‮ ‬هەروەكو راپەرین و هەڵبژاردنەكانی‮ ‬ساڵی1992 ‮ ‬بڕیاری‮ ‬خۆیدا هەر ئاواش لەم قۆناغەدا ئامادەیە بەشێوەیەكی‮ ‬دیموكراسی‮ ‬بڕیار بدات،‮ ‬ئەمەش زیندوویەتی‮ ‬و بەهێزی‮ ‬و بەردەوامی‮ ‬كوردستانیان دەردەخات،‮ ‬بەوەی‮ ‬هەرخۆی‮ ‬خاوەن بڕیاری‮ ‬ئەوەیە كە ئایا لەگەڵ عێراقی‮ ‬دروستكراو بمێنێتەوە و بەشداری‮ ‬لە سیستمی‮ ‬سیاسی‮ ‬عێراقدا بكات‮ ‬یان نا‮. ‬گشتپرسی‮ ‬بەر لە هەڵبژاردن زیاتر روونی‮ ‬ئەگەرەكانی‮ ‬داهاتووی‮ ‬نێو گۆڕەپانی‮ ‬سیاسی‮ ‬رۆژهەڵاتی‮ ‬ناوەڕاستمان بۆ دەردەخات و زیاتر ئیستجابەی‮ ‬هەم عێراق و ناوچەكە و دەوروبەر،‮ ‬هەمیش جەمسەربەندی‮ ‬هێزمان لەسەر چەندین پێوەری‮ ‬جیاواز بۆ‮ ‬دەردەكەوێت‮. 

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌