2016-12-28

ساسان دەروێش‮ -‬ هۆڵەندا‮ ‬
هەموو دەست نووس وپەڕاوە بڵاونەكراوەكانی‮ ‬نووسەران و‮ ‬ڕۆشنبیران ئینجا چ هونەرمەند و بەهرەمەند بێت لە هەربوارێكدابێت،‮ ‬ڕووناكی‮ ‬چاپیان نەبینیبێ ونەكەوتبێتە خانەی‮ ‬كتێبخانەی‮ ‬كوردی‮ ‬،‮ ‬هەریەكەیان موڵكی‮ ‬كۆمەڵگاونەتەوەن‮ ‬،‮ ‬ئەگەر بێتو وخاوەنەكانیشیان كۆچیان كردبێت‮ ‬یان شەهید بووبن‮ ‬یاخود بەهۆی‮ ‬كەم دەرامەتی‮ ‬خاوەنەكانیان دەرفەتی‮ ‬بڵاوكردنەوەیان بۆ نەڕەخسابێت‮ ‬،‮ ‬لەوكاروانەدا دەیان نموونەی‮ ‬دڵسۆزی‮ ‬ونیشتیمان پەروەر‮ ‬،‮ ‬ئەركی‮ ‬بڵاوكردنەوەیان خستۆتە ئەستۆی‮ ‬خۆیان،‮ ‬ئەوەی‮ ‬ئێستا دەمانەوێت تیشكی‮ ‬بخەینە سەر دیمانەیەكی‮ ‬مێژووی‮ ‬بڵاونەكراوەی‮ ‬كۆچكردوو هونەرمەندی‮ ‬پایەبەرزی‮ ‬كورد‮ ‬هونەرمەند شەماڵ سائیبە كە لە ئامادەكردنی‮ ‬مامۆستا سالار عومەر قەرەداخی‮ ‬یە باس لە ژیان وكاری‮ ‬هونەری‮ ‬و هونەرمەندان دەكات لەبەر گرنگی‮ ‬وزیاتر ئاشنابوونی‮ ‬ئەم هونەرمەندە‮ ‬بە نەوەی‮ ‬نوێمان ئەم گفتوگۆیەم لەگەڵ مامۆستا سالار سازكرد‮ ‬،‮ ‬هونەرمەند شەماڵ سائیب ساڵی‮ ‬1931لە بنەماڵەیەكی‮ ‬ناوداری‮ ‬شاری‮ ‬سلێمانی‮ ‬لەدایكبووە و خاوەنی‮ ‬چەندین بڕوانامەونووسین و ئەزموونی‮ ‬هونەری‮ ‬وگۆرانییە لە‮ ‬8/11/1986 كۆچی‮ ‬دوایی‮ ‬كردووە‮. ‬ ئاشنابونی‮ ‬مامۆستا سالار لەگەڵ هونەرمەند‮ ‬ شەماڵ سائیب مامۆستا سالار بەهۆی‮ ‬خولیابونی‮ ‬بە هونەروهونەرمەندان وخەم خۆری‮ ‬بۆ كزنەبونی‮ ‬تروسكایی‮ ‬هونەر،‮ ‬لە دوای‮ ‬پیلانی‮ ‬ناحەزان بەرامبەر شۆڕش وكورد دەیان كرد‮ ‬،‮ ‬كە كورد داببڕن لە ناسنامەی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬خۆیی‮ ‬لە دوای‮ ‬نسكۆ لە هەوڵێكی‮ ‬بچوكی‮ ‬خۆیی‮ ‬لە خانەی‮ ‬خزمەت كردن بەو توێژە لەوبارەیەوە بۆیی‮ ‬باسكردم وتی‮: ‬من دەمەوێت سەرەتا سوپاستان بكەم بۆ ئەوهەوڵە نەبڕاوەتان‮ ‬لە‮ ‬ڕۆژنامەكەتان‮ ‬بۆ ساخكردنەوەی‮ ‬مێژووی‮ ‬نەتەوەیمان لەهەمووبوارەكاندا دەوری‮ ‬كاریگەرتان بینیوە و دەست خۆشیتان لێ دەكەم ئەوەتا چەند جارێكە داوام لێ دەكەیت كە ئەرشیفەكەم لە‮ ‬ڕێگایی‮ ‬ئێوەوە‮ ‬ڕوناكی‮ ‬ببینن بۆ خستنەڕووی‮ ‬و بەردەست و دیدەی‮ ‬خوێنەران‮ ‬،هەروەها لە درێژەی‮ ‬قسەكانی‮ ‬قەرەداخی‮ ‬وتی‮ : ‬لە دوای‮ ‬نسكۆی‮ ‬شۆڕشی‮ ‬مەزنی‮ ‬ئەیلول لە ساڵی‮ ‬1975 هەموو چالاكییە هونەریەكان تووشی‮ ‬بەستەڵەك بون ودەرگای‮ ‬تیپە هونەری‮ ‬و‮ ‬نووسەران وبەهرەمەندان بەڕوویاندا داخران‮ ‬،‮ ‬لەوكاتە ناسكەی‮ ‬ڕەشبینی‮ ‬بارودۆخی‮ ‬كوردستانی‮ ‬جاڕئەدا بۆ نائومیدبون‮ ‬لە خزمەت كردن بەكلتوروهونەری‮ ‬كوردی‮ ‬،‮ ‬هەوڵی‮ ‬زۆرم دا كە تروسكاییەك بدۆزمەوە هەتا بەردەوامی‮ ‬بەچەمكی‮ ‬هونەر بدەین گەرچی‮ ‬لاوازیش بێت بەردەوام بین‮ ‬یەكێك لەوجەمكانە‮ ‬،‮ ‬لە تەلەفزیۆنی‮ ‬بەغدادەوە،‮ ‬بەڕێز هاشم عەلی‮ ‬وەندی‮ ‬بەرنامەیەكی‮ ‬تەلەفزیۆنی‮ ‬هەبوو بە ناونیشانی‮ ‬جیهانی‮ ‬هونەر وبەرنامەیەكی‮ ‬هونەری‮ ‬جوان بوو‮ ‬،‮ ‬لە هەمان كات وساتی‮ ‬دووركەوتنەوەی‮ ‬هونەرمەندان بەهۆی‮ ‬بارودۆخەكەوە بەرنامەكەی‮ ‬ئەویش بەرەوقەیران و لاوازیی‮ ‬دەچوو بۆیە لە بانگەوازێكی‮ ‬گشتیدا بڵاویی‮ ‬كردەوە و داوای‮ ‬هاوكاری‮ ‬كرد بۆ ئەوەی‮ ‬بتوانێت بەردەوام بێت‮ ‬،‮ ‬لە‮ ‬ڕوانگەی‮ ‬ئەوخەم خۆریەم بۆ هونەر و هونەردۆستان بەهەلێكی‮ ‬زێرینم زانی‮ ‬بۆ برەودان بەبزاڤە هونەریەیی‮ ‬كە دوژمنانی‮ ‬كورد دەیان ویست خامۆشی‮ ‬بكەن‮ ‬،‮ ‬توانیم لە بەغداد بیبینم وبەڵێنم پێدا كە هاوكاری‮ ‬بكەم‮ ‬،‮ ‬ئەوەبوو هەواڵی‮ ‬هونەری‮ ‬وباسی‮ ‬هونەری‮ ‬زۆرم بەپێی‮ ‬توانایی‮ ‬خۆم ودەسكەوتنم بۆ دەنارد وبەرنامەكەی‮ ‬گەشایەوە هەم لەلایەن بەرنامەكەوهەم لەلایان هونەرمەندان سوپاسیان دەكرم‮ ‬،‮ ‬كاك هاشم داوای‮ ‬لێكردم كە نامەیەكی‮ ‬زۆری‮ ‬بۆ هاتووە داوای‮ ‬هونەرمەندان‮ ‬شەماڵ سائب و كەریم كابان ئەكەن بۆ چاوپێكەوتنیان لە بەرنامەكەدا‮ ‬،‮ ‬ڕێك نەئەكەوت بچنە بەغداد ولەوێ تۆماری‮ ‬چاوپێكەوتنەكە بكەن‮ ‬،‮ ‬ئەوەبوو لە‮ ‬ڕێی‮ ‬نامەیەك و ناردنی‮ ‬پرسیارو وەڵام دانەوەی‮ ‬لەگەڵ خوالێخۆشبوو هونەرمەند شەماڵ سائیب گفتوگۆیەكم لەگەڵ كرد وبەنامەیەك لەگەڵ كۆمەڵیك لە وێنەیی‮ ‬ئەرشیفی‮ ‬خۆیی‮ ‬ووەڵامەكانی‮ ‬بۆ ناردم بەڵام بەداخەوە لە بەرسەخت بونی‮ ‬بارودۆخەكە وخراپی‮ ‬هەڵسوكەوتی‮ ‬ڕژێم‮ ‬،‮ ‬بەڕیز هاشم عەلی‮ ‬وەندی‮ ‬چوو بۆ نەمساو منیش دواجار هاتمە هۆڵەندا‮ ‬،‮ ‬وەك ئەرشیفێكی‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬پارێزگاریم لەونامەیە‮ ‬كرد‮ ‬لەگەڵ گەلێك ئەرشیفی‮ ‬تری‮ ‬نەتەوەیی‮ ‬هەتاكو ئێستا كە لەپشتی‮ ‬هەموو وێنەكانی‮ ‬خوالێخۆشبوو شەمال سائیب‮ ‬نووسراو هەیە بەخەتی‮ ‬خۆیی‮ ‬ئاراستەیی‮ ‬منی‮ ‬كردوە لەگەڵ ئەوە چەند پەڕاوەی‮ ‬وەڵامەكانی‮ ‬،‮ ‬داخەكەم دوولاپەڕەی‮ ‬ون بووە كە تیایدا پرسیاری‮ ‬ئەوهونەرمەندە ئافرەتەی‮ ‬لێ دەكەم كە لەگەڵیا گۆرانییەكانی‮ ‬تۆماركردووە لە بیرمە،‮ ‬وتی‮ : ‬ئەو ئافرەتە ناوی‮ ‬لەیلایە وئێستا لە بەغدایەو كوێربووەوخەریكی‮ ‬ژیانی‮ ‬خێزانییە‮ ‬،‮ ‬ئەوەی‮ ‬كە دەكرێش ئاماژەی‮ ‬پێ بدەم لە نێو ئەو وێنانەی‮ ‬كە بۆیی‮ ‬ناردووم لە پشتی‮ ‬نووسیویەتی‮ ‬وێنەی‮ ‬خۆیی‮ ‬وهەڤاڵ وسامی‮ ‬كوڕیەتی‮ ‬،‮ ‬وتی‮: ‬ئەوساڵە لەبەغداد فڕۆكە نەدەچوو بۆ ئەمەریكا بۆیە هەڤاڵ ودایكی‮ ‬وسامم بردبۆ قاهیرە ولەوێوە بەڕێم كردن بۆ ئەمەریكا‮ ‬،‮ ‬وتی‮: ‬زۆر بێتاقەت بووم كە هەڤاڵی‮ ‬كوڕم جێم بهێڵێت كە لە بورجەكە هاتمە خوارەوە لە قاهیرە جزدانەكەیان لێ دزیم‮ ‬،‮ ‬ئەم چاوپێكەوتنە وزۆر دۆكۆمێنتی‮ ‬تری‮ ‬گرنگ لە دوای‮ ‬هاتنم بۆ هۆڵەندا لە ساڵی‮ ‬1981 لە بارەگای‮ ‬تیپی‮ ‬مۆسیقای‮ ‬مەولەوی‮ ‬شاردبوومەوە وساڵی‮ ‬1991 كە گەڕامەوە بۆ كوردستان هەموویم لەگەڵ خۆم هێنابۆ هۆڵەندا‮ ‬،‮ ‬كە گەلێك دۆكۆمێنتو وێنەی‮ ‬گرنگی‮ ‬مێژووی‮ ‬لە خۆدەگرن‮ ‬،‮ ‬دەرفەت هەبێت وبتوانم هەموویی‮ ‬بخەمە بەردەستی‮ ‬نەوەیی‮ ‬نوێ وخوێنەران‮. ‬  دەرفەتێكی‮ ‬زێرین‮ ‬ هەوڵی‮ ‬مامۆستا سالار لەوكات وساتەدا‮ ‬بۆ بەدەست خستنی‮ ‬زانیاری‮ ‬زیاتر لەسەر ژیان وكاری‮ ‬هونەری‮ ‬هونەرمەند شەماڵ سائیب وناساندنی‮ ‬بە كۆمەڵگاكەمان و باسی‮ ‬لەپەیوەندی‮ ‬خۆیی‮ ‬و هونەرمەند شەماڵ سائیبی‮ ‬بەم شێوەیە كرد بۆمان ئەم دیمانەیی‮ ‬لەگەڵ سازكردووە لەوبارەیەشەوە پێی‮ ‬وتین‮ : ‬لە دوای‮ ‬داواكاردنیان لە لایەن بەرنامەكەی‮ ‬هاشم عەلی‮ ‬وەندی‮ ‬،‮ ‬كە لە ستۆدیۆیی‮ ‬بەغداد تۆماردەكراولە تەلەفزیۆنی‮ ‬كەركوك بڵاودەكرایەوە‮ ‬،‮ ‬ئەوەبوو چوومە كولێژیی‮ ‬ئاداب لە زانكۆیی‮ ‬سلێمانی‮ ‬،‮ ‬لە دوای‮ ‬خۆناسینم و‮ ‬یەكتربینین و باسوخواسێكی‮ ‬هونەری‮ ‬و بارودۆخەكە،‮ ‬داوام لێكرد كە بەشداری‮ ‬ئەوبەرنامەیە بكات بەرنامەی‮ ‬جیهانی‮ ‬هونەر دواتر وارێكەوتین بە پێدانی‮ ‬چەند پرسیارێكم بۆی‮ ‬و زۆر بەخۆشحاڵیەوە لێی‮ ‬وەرگرتم و وتی‮ ‬بە زووترین كات وەڵامت ئەدەمەوە،‮ ‬ئەوەبوو دوای‮ ‬چەند‮ ‬ڕۆژێك بردبوویی‮ ‬بۆ ئەوناونیشانەی‮ ‬كە دابوومێ تۆمارگایی‮ ‬كانیاولە شەقامی‮ ‬پیرەمێرد لە سلێمانی‮ ‬،‮ ‬ئێستاش نامەودەست نووسەكەی‮ ‬خۆیی‮ ‬ووێنەكانیتان بەئامانەتەوە پێشكەش دەكەم‮. ‬  ژیاننامەی‮ ‬هونەرمەند شەماڵ سائیب سالار قەرەداخی‮ ‬بۆ خوێندنەوەی‮ ‬پەڕاوی‮ ‬یەكەمی‮ ‬دەست نووسینەكە وتی‮: ‬ئەمە كورتەیەكە لە ژیان نامەی‮ ‬هەنەرمەندی‮ ‬خوالێخۆشبوو تا ساڵی‮ ‬1977 وخۆی‮ ‬ئەدوێت‮ ‬،‮ ‬شەماڵ سائب‮ ‬،‮ ‬ساڵی‮ ‬1931 لە شاری‮ ‬سلێمانی‮ ‬لەدایك بووە‮ ‬،‮ ‬هەر لە منداڵیەوە مۆسیقاو گۆرانی‮ ‬و دەنگی‮ ‬خۆشی‮ ‬و دیمەنی‮ ‬جوان و قسەی‮ ‬خۆش وئادمیزادی‮ ‬خاوەن‮ ‬ڕەوشتی‮ ‬بەرز سەرنجی‮ ‬ڕاكێشاوە و دڵی‮ ‬پێیان كراوەتەوە هەر لە منداڵیشەوە خوی‮ ‬داوەتە مۆسیقاوبە ئاڵەتی‮ ‬شمشاڵیش هەست و هۆشی‮ ‬ئارەزووی‮ ‬مۆسیقایی‮ ‬دەرئەبرێ‮ ‬،‮ ‬لە تەمەنی‮ ‬13 سانزە ساڵیدا دەستی‮ ‬كرد بەخوێندنی‮ ‬مۆسیقاوە داخلی‮ ‬معهدی‮ ‬فنونی‮ ‬جمیلەیی‮ ‬بەغدابووبەشی‮ ‬مۆسیقا و پێنج ساڵ مۆسیقای‮ ‬خوێند و لەوكاتەشدا لە ئیستگەیی‮ ‬ڕادیۆیی‮ ‬بەغدا بەشی‮ ‬كوردی‮ ‬ئیشی‮ ‬ئەكرد و بەشداریی‮ ‬پڕۆگرامەكانی‮ ‬بووبەعودلێدان وئاوازدانان و نواندن پێشكەش كردن‮ ‬،‮ ‬لەم ماوەیەدا مۆڵەتی‮ ‬لە حكومەت وەرگرت وكۆمەڵی‮ ‬ئاوازی‮ ‬كوردی‮-‬جمعیە الانغام الكردیە دامەزراند لە شاری‮ ‬بەغدا كە زۆر لە مامۆستایان و هونەرمەندە كوردەكان وەك عەلی‮ ‬مەردان و تاهیر تۆفیق و دكتۆر محمد نوری‮ ‬عارف وئەحمەد دەنگ گەورەو‮ ‬رەسول‮ ‬گەردی‮ ‬وحەسەن جەزراوی‮ ‬وحەسەن زیرەك تیادا ئەندام بون‮ ‬و چەند ئاهەنگێكی‮ ‬سەركەوتوومان كرد چ لە شاری‮ ‬بەغدا و چ لە شاری‮ ‬سلێمانی‮ ‬،‮ ‬ساڵی‮ ‬1956 شهادەیی‮ ‬كلوریوسی‮ ‬وەرگرت لە كۆلیژی‮ ‬ئاداب زانكۆی‮ ‬بەغدا لەم ماوەیەدا ئەو گۆرانیانەی‮ ‬كە ئێستالە تەلەڤزیۆن پێشكەش ئەكرێ دانا بە ئاواز وشیعرەوە وەك گۆرانی‮ ‬ئەرێ لەیلی‮ ‬،‮ ‬بۆ هاتی‮ ‬،‮ ‬ئازیزبەهارە‮ ‬،‮ ‬وەرە وەرە‮ ‬،‮ ‬ساڵی‮ ‬1961 چوو بۆ ئەمریكا بۆ خوێندنی‮ ‬مێژووی‮ ‬مۆسیقاوە شهادەیی‮ ‬ماجستیری‮ ‬وەرگرت‮ ‬،‮ ‬ماوەیەك لە زانكۆیی‮ ‬ئەندیانا لە ئەمریكا دەرسی‮ ‬ئەوتەوە‮ ‬،‮ ‬تا زانكۆیی‮ ‬سلێمانی‮ ‬كۆلیژی‮ ‬ئادابی‮ ‬دامەزراند ساڵی‮ ‬1970 و پێ ویستیان بە مامۆستایی‮ ‬كورد بوو‮ ‬،‮ ‬داوایان لە شەماڵ سائیب كرد كە بگەڕێتەوە هەرچەندە شەماڵ سائیب ساڵێكی‮ ‬كەمتر مابوو بۆ وەرگرتنی‮ ‬شهادەیی‮ ‬دكتۆرا،‮ ‬بەڵام لەسەر داواخوازیی‮ ‬زانكۆیی‮ ‬سلێمانی‮ ‬وەخزمەتی‮ ‬نیشتیمانەكەی‮ ‬گەڕایەوەولەگەڵ دوومامۆستایی‮ ‬كەی‮ ‬كوردا كولیجی‮ ‬ئادابیان دامەزراندوبردیان بەڕێوە كە ئێستا كۆلیژی‮ ‬ئاداب نزیكەی‮ ‬30 مامۆستایی‮ ‬هەیە و3 وەجبەش تخرجیان كردوشهادەیی‮ ‬كلوریوسیان وەرگرت‮. ‬ خۆت چۆن دەڕوانیتە هونەری‮ ‬مۆسیقاوگۆرانی‮ ‬كوردی‮ ‬ئەمڕۆ ؟ بێگومان هونەریی‮ ‬مۆسیقایی‮ ‬كوردی‮ ‬ئەمڕۆ هەنگاوێكی‮ ‬گەورەیی‮ ‬ناوە لە پێشكەوتنا‮ ‬،‮ ‬هونەرمەندە كوردەكان جێگای‮ ‬ڕێزن و ئەبێ بەچاوێكی‮ ‬بەرزەوە سەیریان بكرێت وپاداشیان بدرێتەوە‮ ‬،‮ ‬ئامۆژگاریشم بۆ ئەندامانی‮ ‬تیپە هونەریەكانی‮ ‬ئەمڕۆش ئەوەیە كە خۆیان دوور بخەنەوە لە دووشت‮ ‬یەكەم‮ ‬،‮ ‬خۆناسین وخۆپیشاندان‮ ‬،‮ ‬دووهەم‮ ‬،‮ ‬بەربەرەكانی‮ ‬یەكتر‮ ‬،‮ ‬مەشخەڵ وئاڵاشیان ئەوەبێ كە هونەری‮ ‬كوردی‮ ‬بەرزكەنەوە‮ ‬،‮ ‬یەكێك لەكەم وكورتی‮ ‬ئەم تیپە هونەریانەش ئەوەیە كە هاوكاری‮ ‬نیە لە بەینیاندا هەرچەندە هۆیی‮ ‬ئەمەش رەنگە ئەوەبێ كە هەریەكەلە شاریكن و دوورن لە‮ ‬یەكتری‮ ‬،‮ ‬ڕەخنەشم لێیان ئەوەیە كە زۆر گۆرانی‮ ‬بێژیی‮ ‬منداڵ پێشكەش ئەكەن بە تایبەتی‮ ‬لە هەندێ گۆرانی‮ ‬كە ناوی‮ ‬ماچ ومەمك و‮ ..‬شتی‮ ‬غرامیاتی‮ ‬ئەدەنێ مكشوفی‮ ‬تیادایە هەروەها‮ ‬ڕەخنەیەكی‮ ‬تریشم هەیە لە تیپە هونەرییە كوردییەكان‮ ‬،‮ ‬ئەویش ئەوەیە كە هاوكاری‮ ‬ناكەن لەگەڵ هونەرمەندە كوردەكۆنەكان‮.‬ بۆچی‮ ‬هەوڵ نادەیت گۆرانی‮ ‬نوێ تۆماربكەیت،‮ ‬واهەست دەكری‮ ‬لە هونەری‮ ‬گۆرانی‮ ‬وتن دووركەوتبیتەوە ؟ بەڕاستی‮ ‬من لە هونەر دوور نەكەوتوومەتەوە و ئێستاش شەو و‮ ‬ڕۆژ لەگەڵ مۆسیقاو ئاواز دائەژیم و عودەكەم لەباوەشدایە،‮ ‬بەڵام هۆی‮ ‬دووركەوتنەوەم لە پێشكەش كردنی‮ ‬گۆرانی‮ ‬نوێ من نیم بەڵكو دەزگای‮ ‬ئیزاعەو تەلەڤزیۆنە كە نوێنەری‮ ‬نانێرێ بۆ تفاهم لەگەڵما بۆ تەرخان كردنی‮ ‬كات بۆ تۆماركردن وەبزانێ من مگالیبم چیە‮ ‬،‮ ‬لە وڵاتان هونەرمەند كە گەیشتە پلەیەكی‮ ‬سەركەوتوو ئێستگەو تەلفزیۆن ئەڕۆن بەشوێنیاوە داوای‮ ‬لێ ئەكەن كە بەرهەمێ پێشكەش بكات‮ ‬،‮ ‬ئەگینا من وەك هونەرمەندێك نەكوژاومەتەوە وە ناكوژێمەوە هەتا دڵم ئەوەستێ لە لێدان‮.‬ وەك هەنەرمەندێكی‮ ‬خاوەن ئەزمون‮ ‬پێشنیاروئامۆژگاریتان چیە بۆ هونەرمەندانی‮ ‬نوێ؟ پێشنیار و ئامۆژگاریم بۆ هونەرمەندە كوردەكان ئەوەیە كە ئاڵاومەشخەڵیان ئەوەبێ گرنگی‮ ‬بدەن لە پێشكەش كردن و تۆماركردنی‮ ‬گۆرانیە كانیاندا بەمانای‮ ‬ئەگەر گۆرانی‮ ‬بێژ پێنج گۆرانی‮ ‬نایاب و بەرزی‮ ‬هەبێ گەلێك باشترە لەوەی‮ ‬50 گۆرانی‮ ‬خراپی‮ ‬هەبێ‮ ‬،‮ ‬ئامۆژگارییەكی‮ ‬دیكەشم بۆ گۆرانی‮ ‬بێژەكوردەكان ئەوەیە كە لەكردەوەی‮ ‬هونەریانداخزمەتی‮ ‬هونەری‮ ‬كوردی‮ ‬بخەنە بەرچاو بزانن كە كۆمەڵێ كردەوەی‮ ‬هونەری‮ ‬هونەرمەند ناپۆشێ‮ ‬ لە كۆتاییدا بەنەوەی‮ ‬نوێ‮ ‬دەڵێم كە بەداخەوە وەكو پێویست گرنگیمان بە ئەرشیفی‮ ‬مێژوویی‮ ‬و نەتەوەییمان نەداوە و پێویستی‮ ‬بەبایەخی‮ ‬زیاترە‮.‬

 
چاپکردن   Share گه‌ڕانه‌وه‌