دكتۆر جەنگی‮ ‬ساڵەیی:
شێرپەنجە لە نەخۆشییەكی‮ ‬كوشندەوە بۆتە نەخۆشییەكی‮ ‬درێژخایەن
لە دیمانەیەكی‮ ‬تایبەتی‮ ‬رۆژنامەی‮ ‬خەباتدا،‮ ‬دكتۆر جەنگی‮ ‬شەوكەت ساڵەیی‮ ‬پسپۆر لە نەخۆشییەكانی‮ ‬گرێ و شێرپەنجە،‮ ‬باس لە هۆكارو قۆناغەكانی‮ ‬شێرپەنجە دەكات و هاوكات رێگەچارەی‮ ‬ئەم نەخۆشییەیش دەخاتەڕوو،‮ ‬لەگەڵ ئەوەیشدا ئەو پزیشكە كوردە موژدەی‮ ‬ئەوە دەدات كە نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە لە ئێستادا وەك نەخۆشییەكی‮ ‬درێژخایەن چاوی‮ ‬لێدەكرێت و دەڵێت‮: ‬دەتوانم بڵێم‮ ‬ئێستا نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە تا رادەیەك كوشندە نییە‮.
‬ئەمەو چەندین پرسیاری‮ ‬دیكەیش كە تا ئێستا لە بیرو هزری‮ ‬تەواوی‮ ‬تووشبووانی‮ ‬نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە بە قەتیسماوی‮ ‬ماونەتەوە،‮ ‬ئەو پسپۆرە وەڵامی‮ ‬دروست و وردەكارییەكانی‮ ‬باس دەكات:
دیمانە‮: ‬فیروزە‮ ‬یوسفدكتۆر جەنگی‮ ‬ساڵەیی‮ ‬لە سەرەتای‮ ‬دیمانەكەدا هۆكارەكانی‮ ‬تووشبوون و پێناسەی‮ ‬نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجەی‮ ‬بەمجۆرە باسكرد: شێرپەنجە بریتییە لە زیاد گەشەكردنی‮ ‬خانەكانی‮ ‬بەشێك‮ ‬یان پارچەیەك لە پارچەكانی‮ ‬لەش و ئەو خانەیەش بە زوویی‮ ‬گەشە دەكات و بە میكرۆسكۆبی‮ ‬ئاسایی‮ ‬نابینرێت و لە ماوەیەكی‮ ‬كورتدا‮ ‬یەك خانە دەبێتە دوو و دوو دەبێتە چوار و‮ ..‬هتد،‮ ‬ئەوەیش دەبێتە گرێ و ئەگەر بە زوویی‮ ‬دەستنیشان بكرێت و لە قۆناغی‮ ‬یەكەمدا بگاتە لای‮ ‬پزیشكی‮ ‬پسپۆر،‮ ‬رەنگە بە‮ ‬یەك نەشتەرگەی‮ ‬چارەسەری‮ ‬بۆ بكرێت و پێویستی‮ ‬بە هیچی‮ ‬تر نەبێت،‮ ‬ئەگەریش ئەو گرێیە لە دەوروبەری‮ ‬خۆی‮ ‬گەشەی‮ ‬كرد و گەیشتە پارچەكانی‮ ‬تری‮ ‬لەش لە پارچە نزیكەكانی‮ ‬خۆی،‮ ‬ئەوە قۆناغەكەی‮ ‬پێشدەكەوێت.
بە گشتی‮ ‬لە شێرپەنجە چوار قۆناغمان هەیە
لە قۆناغی‮ ‬یەكەم و دووەمدا گرێیەكە لە جێگای‮ ‬خۆیەتی‮ ‬و بە ئاسانی‮ ‬چارەسەر دەكرێت و بە نەشتەرگەری‮ ‬دەتوانین ئەو گرێیە لەو شوێنە دەربكەین،‮ ‬هەرچەندە هەندێ جار پێویستمان بە دەرزی‮ ‬كیمیاوی‮ ‬یان لێدانی‮ ‬تیشك هەیە بۆ تەواو كردنی‮ ‬چارەسەرەكە، لە قۆناغی‮ ‬سێیەم نەخۆشییەكە پێش دەكەوێ و لە جێگای‮ ‬خۆی‮ ‬دزە دەكات،‮ ‬لەم قۆناغەدا پێویست بەوە دەكات كە بە دەرزی‮ ‬كیمیاوی‮ ‬یان لێدانی‮ ‬تیشك گرێیەكە بچووك بكەینەوە،‮ ‬ئینجا نەشتەرگەری‮ ‬بۆ بكەین‮. ‬لە قۆناغی‮ ‬چوارەمیش نەخۆشییەكە زیاتر تەشەنە دەكات و بڵاودەبێتەوە،‮ ‬واتا گرێیەكە لە شوێنێكەوە چۆتە شوێنێكی‮ ‬دیكە،‮ ‬بۆ نموونە گرێیەكە لە مەمكی‮ ‬ئافرەتەوە دەچێتە جگەر،‮ ‬ئێسك،‮ ‬مێشك‮ ‬یان سیپەلككان‮. ‬بۆیە لەم قۆناغەدا چارەسەرەكە قورستر دەبێت و تەنیا چارەسەری‮ ‬كیمیاوی‮ ‬بە كەڵكی‮ ‬دێت وە لە هەندێ كاتدا پێویستمان بە چارەسەری‮ ‬تیشكی‮ ‬و چارەسەری‮ ‬هۆرمۆنی‮ ‬دەبێت‮.
‬بەڵام ئێستا،‮ ‬خۆشبەختانە و بە هەوڵ و كۆششی‮ ‬زانایان چارەسەرێكی‮ ‬دیكە پەیدابووە ئەویش چارەسەری‮ ‬بایۆلۆجییە،‮ ‬كە كۆمەڵە دەرمانێكی‮ ‬تازەن و رۆڵی‮ ‬زۆر گرنگیان هەیە لە چارەسەركردنی‮ ‬نەخۆش و درێژكردنەوەی‮ ‬تەمەنی‮ ‬و نەهێشتنی‮ ‬ئێش و ئازارەكانی‮. ‬هەروەها باسیش لە چارەسەری‮ ‬جیناتیش دەكرێ و بە چڕی‮ ‬كاری‮ ‬لەسەر دەكرێت،‮ ‬هەرچەندە تا ئێستا لەسەر نەخۆش بە كارنەهاتووە‮ ‬،‮ ‬بەڵام ئومێد دەكەم لە ئایندەیەكی‮ ‬نزیكدا ئەو چارەسەرەیش بخرێتە نێو لیستی‮ ‬چارەسەرییەكانی‮ ‬دیكەی‮ ‬شێرپەنجە.
رێژەی‮ ‬تووشبوون بە نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە لە وڵاتی‮ ‬ئێمە كەمتر نییە لەو رێژەیەی‮ ‬لە وڵاتانی‮ ‬دیكە هەیە سەبارەت بەرێژەی‮ ‬تووشبوون بە نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە لە كوردستان و بەراوردكردنی‮ ‬بە وڵاتانی‮ ‬دیكە،‮ ‬دكتۆر جەنگی‮ ‬ساڵەیی‮ ‬دەڵێت‮: "‬زۆر زەحمەتە هەروا بە سانایی‮ ‬ژمارەیەك لێبدەین و بڵێین ئەوەندە كەسە تووشبووە بە نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە لە كوردستان هەیە،‮ ‬چونكە تا ئێستا ئامارێكی‮ ‬پڕو پووختەمان نییە،‮ ‬كە بە بۆچوونی‮ ‬من ئەوە‮ ‬یەكێكە لە خاڵە هەرە لاوازەكانی‮ ‬وەزارەتی‮ ‬تەندروستی،‮ ‬من بە راشكاوانە دەیڵێم كە لەم بوارەدا زۆر كەمتەرخەمین،‮ ‬رەنگە خۆشم‮ ‬یەكێك بم لەو كەسانەی‮ ‬كە بەرپرسین لەم كەموكوڕیە،‮ ‬كە كەمتەرخەمیمان كردووە لە هەبوونی‮ ‬ئامارێكی‮ ‬راست و دروست،‮ ‬بەڵام بەدڵنیاییەوە رێژەی‮ ‬تووشبوون بە نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە لە وڵاتی‮ ‬ئێمە كەمتر نییە لەو رێژەیەی‮ ‬لە وڵاتانی‮ ‬دیكە هەیە ئەگەر زیاتر نەبێت،‮ ‬بە تایبەتیش لەم ساڵانەی‮ ‬دواییدا كە هەست دەكەین رێژەكەی‮ ‬زیاتربووە‮. ‬وەكو ژمارە ساڵانە باس لە دەست نیشانكردنی‮ ‬10‮-‬12 هەزار حاڵەتی‮ ‬تازە‮ ‬دەكرێت،‮ ‬بەڵام دەبێ ئێمە ئەوە بزانین كە بێجگە لەم رێژەیە نەخۆشی‮ ‬تر هەیە كە لە سالانی‮ ‬پێشو دەستنیشان كراون‮. ‬بە گوێرەی‮ ‬ئامارە جیهانییەكان بەگشتی‮ ‬لە هەر‮ ‬1000 كەس‮ ‬2‮-‬3 كەس ئەگەری‮ ‬تووشبوونیان هەیە بە شێرپەنجە و لای‮ ‬ئێمەش هەر بەم چەشنە دەیخەمڵێنین‮. ‬دەبێ ئەوەش بزانین كە هەندێك جۆری‮ ‬شێرپەنجە هەن بڵاوترن لەوانی‮ ‬تر،‮ ‬بۆ نموونە لە نێرینەدا شێرپەنجەی‮ ‬پرۆستات و لە مێینەدا شێرپەنجەی‮ ‬مەمك بڵاوترین جۆری‮ ‬شێرپەنجەن،‮ ‬بەڵام شێرپەنجەی‮ ‬سییەكان كوشندەترین جۆری‮ ‬شێرپەنجەیە كە هۆكاری‮ ‬نزیكەی‮ ‬%30 ی‮ ‬مردنە لە تووشبووان بەم نەخۆشیە وە سەلمێندراویشە كە هۆكاری‮ ‬سەرەكی‮ ‬تووشبوونیش بە شێرپەنجەی‮ ‬سییەكان جگەرەكێشانە.
هەر سەبارەت بە رێژەی‮ ‬تووشبوون بە نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە دكتۆر جەنگی‮ ‬ساڵەیی‮ ‬ئاماژە بەوە دەدات،‮ ‬كە گریمانەی‮ ‬ئەوەیش هەیە رێژەی‮ ‬تووشبوون زیادی‮ ‬نەكردبێت،‮ ‬بەڵام پێشكەوتنی‮ ‬تەكنۆلۆژیا و تواناو شارەزایی‮ ‬لە دەستنیشانكردنی‮ ‬نەخۆشییەكە زیاترە و ئەگەر جاران نەتوانرابێت هەموو حاڵەتەكان دەستنیشان بكرێن،‮ ‬ئەوا ئێستا بە دەگمەن نەبێت هیچ حاڵەتێك لە پزیشك و پسپۆری‮ ‬ئەم نەخۆشییە ون نابێت.
با چیتر نەخۆشەكانمان نەڕۆنە دەرەوەی‮ ‬وڵات،‮ ‬دڵنیابن لە‮ ‬%90ی‮ ‬چارەسەری‮ ‬نەخۆشییەكە لە كوردستان هەیە
زۆرجار بۆ چارەسەری‮ ‬نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە تووشبووان روو لە دەرەوەی‮ ‬وڵات دەكەن و ئەوەیش جیا لە خەرجییەكی‮ ‬زۆر،‮ ‬ئەركێكی‮ ‬قورسەو رەنگە هەموو نەخۆشێك لە توانایدا نەبێت روو لە وڵاتە پێشكەوتووەكان بكات،‮ ‬سەبارەت بەم پرسە ئەو پزیشكە پسپۆرە دەڵێت‮: "‬من هەموو جار ئەوەم دووبارەكردۆتەوەو ئێستایش دەڵێم تووشبوون بە نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە تەنیا حاڵەتێكی‮ ‬تەندروستی‮ ‬نییە،‮ ‬بەڵكو لە رووی‮ ‬ئابووری‮ ‬و كۆمەڵایەتیشەوە كێشەیەكی‮ ‬گەورەیە،‮ ‬چونكە دەستنیشانكردن و چارەسەركردنی‮ ‬لە رووی‮ ‬ئابوورییەوە خەرجییەكی‮ ‬زۆری‮ ‬دەوێت و لە رووە كۆمەڵایەتییەكەیشەوە ئەو كەسانەی‮ ‬تووشی‮ ‬شێرپەنجە دەبن كەسوكارەكەیان دەبێ زۆر بەوردی‮ ‬چاودێریان بكەن و خودی‮ ‬خۆیشیان كەسانی‮ ‬ئەكتیڤ و كاران لەناو كۆمەڵگە كە بەهۆی‮ ‬تووشبوونیان بەم نەخۆشییەوە توانای‮ ‬پەیوەندییە
كۆمەڵایەتییەكانیان لاواز دەبێت‮ ‬یاخود هەر نامێنێ،‮ ‬بەداخەوەش لە وڵاتی‮ ‬ئێمە وەكو پێویست گرنگی‮ ‬بە تووشبووانی‮ ‬ئەم نەخۆشییە نەدراوە،‮ ‬راستە ئەمساڵ لە پار باشترین و پاریش رەنگە لە ساڵانی‮ ‬دیكە باشتربووبین،‮ ‬بەڵام هەر وەكو پێویست نییە،‮ ‬چونكە خواستی‮ ‬ئێمە زۆر زیاترە لەوەی‮ ‬تا ئێستا كراوە‮. ‬سەبارەت بە چوونە دەرەوەی‮ ‬وڵاتیش تا ئێستا هیچ نەخۆشێك نەهاتۆتە لای‮ ‬كە خۆی‮ ‬یان كەسو كاری‮ ‬پرسیاری‮ ‬ئەوە نەكات كە بڕواتە دەرەوەی‮ ‬وڵات‮ ‬یان نا،‮ ‬چونكە هەموویان بیستوویانە كە لە وڵاتانی‮ ‬دەرەوە گرنگی‮ ‬زیاتر بەم نەخۆشییەو تووشبووانی‮ ‬دراوە،‮ ‬كە ئەو گرنگییەی‮ ‬لە وڵاتی‮ ‬ئێمە بە تووشبووانی‮ ‬شێرپەنجە دەدرێت لە ئاستی‮ ‬خواستی‮ ‬ئێمە و نەخۆشەكانیش نییە،‮ ‬بەڵام ئەگەر لە من بپرسیت ئایا نەخۆش بچێتە دەرەوەی‮ ‬وڵات‮ ‬یان نا؟ من دەڵێم‮: ‬نەخێر‮. ‬هەرچەندە ئەم نەخێرەم‮ ‬%100 نییە،‮ ‬بەڵكو‮ ‬%75-90 دەتوانم بڵێم ئێمە دەتوانین هەموو ئەو چارەسەرانەی‮ ‬لە دەرەوەی‮ ‬وڵات هەن لێرەش دابینی‮ ‬بكەین و نەخۆشەكانی‮ ‬خۆمانی‮ ‬پێ چارەسەر بكەین،‮ ‬لەگەڵ ئەوەشدا كە ئێمە سەنتەری‮ ‬تایبەت و زۆر پێشكەوتوومان نییە بۆ چارەسەری‮ ‬شێرپەنجە،‮ ‬بەڵام زۆربەی‮ ‬دەرمانە كیمیاوییەكان و پسپۆرو نەشتەركاری‮ ‬باش هەن،‮ ‬تەنیا ئەوە نەبێت كە لە چارەسەری‮ ‬تیشك گرفتمان هەیە،‮ ‬چونكە‮ ‬یەك ئامێری‮ ‬تیشكمان لە هەولێر هەیەو ئەویش زووزوو لەكار دەكەوێت،‮ ‬واتا كەموكوڕیمان هەیە،‮ ‬بۆیەش نەخۆش كە ئەو كەموكوڕییانە دەبینێ روو لە دەرەوە دەكات،‮ ‬بۆیە من دووبارەی‮ ‬دەكەمەوە كە دڵنیابن لە‮ ‬%90ی‮ ‬چارەسەری‮ ‬نەخۆشییەكە لە كوردستان هەیە و پێویستمان بە چوونە دەرەوە نییە.
ئایا بە نەخۆش بوترێت كە ئەم نەخۆشییەی‮ ‬هەیە؟
دكتۆر جەنگی‮ ‬ساڵەیی‮ ‬لە وەڵامی‮ ‬ئەم پرسیارەدا وتی‮: ‬ئێمە بە مافی‮ ‬نەخۆشی‮ ‬دەزانین،‮ ‬كە بزانێت جەستەی‮ ‬چی‮ ‬بەسەرهاتووەو چ نەخۆشییەكی‮ ‬هەیە،‮ ‬بەڵام ئەم نەخۆشییە پێویستی‮ ‬بە ورەیەكی‮ ‬بەرز هەیەو ئەگەر بزانین نەخۆشەكانمان ورە بەرنادەن و هاوكاریمان دەكەن راستەوخۆ پێیان دەڵێین چ نەخۆشییەكی‮ ‬هەیە،‮ ‬چونكە ورەبەرزیی‮ ‬نەخۆش بەشێكی‮ ‬هەرە گرنگ و كاریگەری‮ ‬چارەسەرەكەیەتی،‮ ‬بەڵام ئەو نەخۆشەی‮ ‬ورە بەردەدات جەستەی‮ ‬بەرگری‮ ‬نامێنێ،‮ ‬پێویستە ئەوەش بڵێم كە جاران شێرپەنجە بە نەخۆشییەكی‮ ‬كوشندە ناوزەد دەكرا،‮ ‬بەڵام ئێستا دووبارەی‮ ‬دەكەمەوە كە شێرپەنجە لە نەخۆشییەكی‮ ‬كوشندەوە بۆتە نەخۆشییەكی‮ ‬درێژخایەن و ئەگەر زوو دەستنیشان بكرێت و چارەسەری‮ ‬تەواوی‮ ‬بۆ بكرێت و نەخۆشەكەیش ورەی‮ ‬بەرز بێت لە‮ ‬%50 تووشبووان بە‮ ‬یەكجارەكی‮ ‬چارەسەر دەكرێن،‮ ‬واتا لە‮ ‬%100ی‮ ‬نەخۆشییەكەیان بنبڕ‮ ‬دەكرێت،‮ ‬ئەوەی‮ ‬پێویستیشە لێرەوە بیڵێم لەنێو كۆمەڵگەی‮ ‬ئێمەدا ئەو نەخۆشییە بە نەخۆشییەكی‮ ‬كوشندە ناوی‮ ‬دەركردووە،‮ ‬بۆیە ئەو بێئومێدییە لەوەوە پەیدابووە كەسانێك كە هەست دەكەن تووشی‮ ‬ئەو نەخۆشییە بوونە ورە بەردەدەن و ئەوەیش بەرگری‮ ‬لەشیان كەم دەكاتەوەو ئەوكاتەش چارەسەری‮ ‬ئاسان نییە.
هەموو دەرمانێك كیمیاییە،‮ ‬بەڵام هەموو گرێیەك شێرپەنجە نییە هەركات ناوی‮ ‬گرێ‮ ‬یان دەرزی‮ ‬كیمیایی‮ ‬دەبیستین،‮ ‬تەزوو بە لەشماندا دێتەوەو لە هەردوو حاڵەتیشدا نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە لە دیدەمان وێنادەكرێت،‮ ‬بۆیە لە دكتۆر جەنگی‮ ‬ساڵەییمان پرسی‮: ‬پێناسەی‮ (‬گرێ‮ ‬_ دەرزی‮ ‬كیمیایی‮)‬ـمان بۆ بكە،‮ ‬ئەو وتی‮: ‬گرێ_ زیاد گەشەكردنی‮ ‬خانەكانی‮ ‬لەش و تۆپەڵەبوونیان لە شوێنی‮ ‬خۆیان،‮ ‬بەڵام مانای‮ ‬ئەوە نییە هەموو گرێیەك شێرپەنجە بێت،‮ ‬چونكە بەشێكی‮ ‬كەم لەم گرێیانە گرێی‮ ‬شێرپەنجەیین.
دەرزی‮ ‬كیمیاوی‮: ‬هەموو دەرمانێك كیمیاییە،‮ ‬پێویستە هەموو كەسێكیش ئەوە بزانێت هەر ئەو كیمیاوییەیە كە ژیانی‮ ‬ملیۆنان كەس لە مەرگ رزگار دەكات و دووریان دەخاتەوە لە ئێش و ئازار،‮ ‬بەڵام دەبێ بزانین كەی‮ ‬و چۆن و بۆ كێ بەكاری‮ ‬دەهێنین.
لە ساڵی‮ ‬2011دا چەندین نەخۆش لە قۆناغی‮ ‬چوارەمدا چاكبوونەتەوە
دكتۆر جەنگی‮ ‬سەبارەت بەو نەخۆشانەی‮ ‬كە لە قۆناغی‮ ‬چوارەم بوونەو‮ ‬چاكبوونەتەوە دەڵێت‮: ‬دیسانەوە دەڵێم كە هەرچەندە هیچ ئامارێكی‮ ‬گشتی‮ ‬لەبەردەست نییە،‮ ‬بەڵام تەنیا لە ساڵی‮ ‬2011دا لەلای‮ ‬ئێمە چەندین نەخۆش هەبوون،‮ ‬كە لە قۆناغی‮ ‬چوارەمی‮ ‬نەخۆشییەكە بوون و ئومێدی‮ ‬ژیانیان لاوازببوو،‮ ‬كەچی‮ ‬بەهۆی‮ ‬رێكوپێكی‮ ‬لە چارەسەر و ورەبەرزی‮ ‬خۆیان چاكبوونەتەوەو تەندروستیشیان زۆرباشە.
ئایا دەتوانرێت خۆپاراستن بكرێت لەم نەخۆشییە؟
‬گوتویانە خۆپاراستن باشترە لە چارەسەركردن‮ (‬الوقایە خیر من العلاج‮) ‬بۆیە لە دكتۆرمان پرسی‮ ‬ئایا دەتوانین خۆمان بپارێزین لەم نەخۆشیە؟ ئەو وتی‮: ‬بەڵێ‮. ‬بە دڵنیاییەوە دەڵێم بەڵێ،‮ ‬چونكە لێكۆڵینەوەكان دەریانخستووە كە نزیكەی‮ ‬%50 هۆكارەكانی‮ ‬تووشبوون بە شێرپەنجە دەستكردن و لە ئاكامی‮ ‬كەموكووڕی‮ ‬خۆمان تووشمان دەبێت وەك جگەرەكێشان،‮ ‬خواردنی‮ ‬نادروست و خواردنەوەی‮ ‬مەشروب،‮ ‬پیسی‮ ‬ژینگە،‮ ‬نەكردنی‮ ‬وەرزش و خراپ بەكارهێنانی‮ ‬دەرمان و چارەسەرنەكردنی‮ ‬نەخۆشییە درمییەكان وەك ڤایرۆس و هەندێك بەكتریا،‮ ‬بۆیە ئەگەر هاتوو توانیمان ئەم هۆكارانە كەم بكەینەوە ئەوا ئەگەری‮ ‬تووشبوون بەم نەخۆشیە كەم دەكەینەوە،‮ ‬كە تەنانەت‮ ‬ هەندێ جار باس لەوە دەكرێت كە دەتوانرێت‮ ‬%50 لە ئەگەری‮ ‬تووشبوون بە شێرپەنجە كەم بكەینەوە.
ورەبەرزەكان چاك دەبنەوە
لە درێژەێ قسەكانیدا دكتۆر جەنگی‮ ‬شەوكەت ساڵەیی‮ ‬پسپۆر لە نەخۆشییەكانی‮ ‬شێرپەنجەو گرێ جیالەوەی‮ ‬رێنمایی‮ ‬تووشبووان بە نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە دەكات،‮ ‬هاوكات چاكبوونەوە لەم نەخۆشیەیش بە ورەی‮ ‬تووشبووانی‮ ‬دەبەستێتەوەو دەڵێت‮: ‬شێرپەنجە جەنگێكە لەنێوان دەرمان و نەخۆشییەكەدا،‮ ‬براوە لەم جەنگە ورەبەرزەكانن،‮ ‬ئەوەی‮ ‬لە جەنگدا ورەی‮ ‬بڕووخێ لای‮ ‬هەمووان ئاشكرایە دەدۆڕێت،‮ ‬بۆیە رێنمایی‮ ‬هەموو تووشبووان بە شێرپەنجە دەكەم ورەیان نەڕوخێت،‮ ‬چونكە وەك پێشتر باسمان كرد كە چاكبوونەوە لەم نەخۆشییە تا رادەیەك‮ ‬پەیوەستە بە ئاستی‮ ‬ورەی‮ ‬نەخۆشەكە،‮ ‬چونكە ورەبەرزی‮ ‬بەرگری‮ ‬لەش زیاد دەكات و لەوكاتەیشدا خۆراكیان باشتر بۆ دەخورێت و دەتوانن ڤیتامینات و خۆراكی‮ ‬پێویست زیاتر بخۆن،‮ ‬ئەوەیش پاڵپشتێكی‮ ‬باشی‮ ‬دەرمانەكان دەبێت بۆ بەرەنگاربوونەوەی‮ ‬نەخۆشییەكە،‮ ‬بۆیە ئومێد دەكەم هەموو نەخۆشەكانمان ورەیان بەرزبێت و هەموویان پابەندبن بەو رێنماییانەی‮ ‬كە بۆیان دیاری‮ ‬دەكرێت.
دوایین وتە
ئومێدەوارم وەزارەتی‮ ‬تەندروستی‮ ‬ئاوڕێكی‮ ‬باش بداتەوە لە بواری‮ ‬چارەسەركردنی‮ ‬نەخۆشی‮ ‬شێرپەنجە،‮ ‬چونكە بەڕاستی‮ ‬نەخۆشەكانی‮ ‬ئێمەش وەك هەموو نەخۆشانی‮ ‬جیهان چاویان لەوەیە كە بەڕێكی‮ ‬چارەسەر بكرێن و رێگاو جێگای‮ ‬تایبەتی‮ ‬و باشیان بۆ دابین بكرێت،‮ ‬كە تیایدا بە ئارامی‮ ‬و بەڕێزەوە دەرمانەكانیان وەرگرن و دەرمانەكان بە بەردەوامی‮ ‬دابین بكرێت،‮ ‬تاوەكو نەخۆش لە دڵەڕاوكێی‮ ‬ئەوە نەبێت ئایا ئەم مانگە دەرمانەكەی‮ ‬هەیە‮ ‬یان نیە؟ ئەگەر نەبێت چی‮ ‬بكات؟؟ چۆن پەیدای‮ ‬بكات؟ بە چی‮ ‬بیكڕێت!؟‮.
بازاڕو بودجە
ئێستا وتووێژێكی‮ ‬چڕوپڕ‮ ‬هەیە سەبارەت بە بودجەی‮ ‬ئەمساڵ كە بریتییە لە‮ ‬15‮ ‬تریلیۆن و‮ ‬245‮ ‬ملیار و‮ ‬797‮ ‬ملیۆن دینار‮. ‬لە‮ ‬ڕاستیدا ئەوە كاری‮ ‬ئەندامانی‮ ‬پەرلەمانە كە بە وردی‮ ‬لە بودجەی‮ ‬هەرێم بكۆڵنەوە و كەموكوڕییەكانی‮ ‬دەسنیشان بكەن و وتووێژی‮ ‬لەسەر بكەن‮. ‬بەڵام ئەوەی‮ ‬تێبینی‮ ‬دەكرێ لەم مەسەلەیەدا كە خەریكە خەڵكی‮ ‬تر خۆی‮ ‬لەو بابەتەوە هەڵدەقورتێنی‮ ‬و بۆ دەسكەوتی‮ ‬تایبەتی‮ ‬خۆیان ئەو مەسەلەی‮ ‬دەوروژێنن‮. ‬ هێشتا هەموو بڕگەكانی‮ ‬بودجە نەخراوەتە بەرباس و‮ ‬33‮ ‬ماددە‮ ‬یاسایی‮ ‬بودجە ماوە كەچی‮ ‬هەر لە ئێستاوە هەندێك‮ (كەمپینی‮) ‬دەستپێكردووە و بانگەواز بۆ رای‮ ‬گشتی‮ ‬دەنیرێ بەناوی‮ (‬دەستەی‮ ‬رێكخەرانی‮ ‬ئامادەسازی‮ ‬خۆپیشاندان‮) ‬دژی‮ ‬تێپەڕاندنی‮ ‬بودجە.
بەڕاستی‮ ‬ئەو دەستوەردانە لە كاری‮ ‬پەرلەمان و سەر لێتێكدانی‮ ‬خەڵكیشە و شێواندنی‮ ‬بازاڕیشە كە ئێستا بە ئاشكرا هەستی‮ ‬پێدەكرێ‮. ‬بۆ ئەم زاتانە بەرامبەر بەغدا و حكوومەتی‮ ‬مالیكی‮ ‬كە بودجەی‮ ‬هەرێمی‮ ‬كوردستان بە كەموكوڕی‮ ‬دەنێری‮ ‬و بەئارەزووی‮ ‬خۆیان دوای‮ ‬دەخەن فزەیان لێوە نەهات؟ پرسیارێكە خەڵكی‮ ‬نێو بازاڕ‮ ‬و هاووڵاتی‮ ‬دەیكات‮.‬